Ban hành 14 định mức mới mở đường cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư số 63/2026/TT-BXD ngày 31/7/2026, kèm hệ thống 14 định mức dự toán xây dựng dành riêng cho Dự án thành phần 2 - đầu tư xây dựng công trình đường sắt thuộc Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Đây được xem là một bước chuẩn bị quan trọng về cơ sở tính toán chi phí trước khi dự án bước vào giai đoạn triển khai.

Theo quy định mới, hệ thống định mức được xây dựng cho nhiều nhóm công việc khác nhau, từ những hạng mục nền tảng của công trình đường sắt đến các hệ thống kỹ thuật chuyên ngành. Danh mục gồm định mức dự toán xây dựng cơ bản, xây dựng nền đường, cầu cống, hầm, đường ray, viễn thông, tín hiệu, thông tin, điện lực, điện kéo, xây dựng nhà, cấp thoát nước, hệ thống kỹ thuật cơ khí đầu máy và toa xe, cùng định mức xây dựng nhà ga.

Ban hành 14 định mức mới mở đường cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Việc ban hành riêng một hệ thống định mức cho thấy dự án có những yêu cầu kỹ thuật và điều kiện triển khai khác biệt so với nhiều công trình đường sắt trước đây. Đặc biệt, tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được xác định là dự án đường sắt điện khí hóa đầu tiên được triển khai tại Việt Nam, có quy mô lớn, phạm vi kéo dài và tích hợp nhiều chuyên ngành kỹ thuật.

Trong những dự án hạ tầng quy mô lớn, định mức xây dựng không chỉ là công cụ kỹ thuật để tính toán một khoản chi phí cụ thể. Đây còn là cơ sở để lập dự toán, quản lý chi phí đầu tư, kiểm soát các khoản chi trong quá trình thực hiện và tạo căn cứ cho các bên liên quan phối hợp triển khai. Vì vậy, việc hoàn thiện hệ thống định mức ngay từ giai đoạn chuẩn bị có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng kiểm soát nguồn lực của dự án.

Thông tư 63/2026/TT-BXD quy định việc áp dụng các định mức dự toán phải phù hợp với các quy định về xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng áp dụng đối với dự án. Thông tư sẽ có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.

Theo Viện Kinh tế xây dựng, cơ quan tham gia soạn thảo, việc xây dựng hệ thống định mức riêng xuất phát từ yêu cầu thực tế trong quá trình triển khai dự án. Công trình có quy mô lớn, thời gian chuẩn bị ngắn, áp dụng công nghệ và kỹ thuật mới, đồng thời được thực hiện trong điều kiện nguồn nhân lực chuyên ngành đường sắt còn hạn chế.

Một vấn đề khác được đặt ra là hệ thống công cụ phục vụ xác định chi phí cho đường sắt điện khí hóa hiện vẫn chưa đầy đủ. Đối với Dự án thành phần 2, nhiều nội dung như định mức chuyên ngành, giá xây dựng chuyên ngành đường sắt điện khí hóa, suất vốn đầu tư và dữ liệu chi phí còn thiếu. Một số khoản mục chi phí từng xuất hiện trong các dự án tương tự trên thế giới cũng chưa được quy định đầy đủ trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

Điều này tạo ra khoảng trống nhất định trong quá trình lập và quản lý chi phí. Nếu không có cơ sở tính toán phù hợp, việc xác định giá trị dự toán đối với những hạng mục có yêu cầu kỹ thuật đặc thù có thể gặp khó khăn, đồng thời làm tăng áp lực trong công tác quản lý vốn và kiểm soát chi phí đầu tư.

14 định mức được ban hành lần này vì vậy có vai trò như một bộ công cụ chuyên ngành dành cho một dự án đặc thù. Từ nền đường, cầu cống, hầm, đường ray cho đến tín hiệu, viễn thông, điện kéo và nhà ga, các nhóm công việc quan trọng đều được đưa vào hệ thống định mức để phục vụ việc lập dự toán.

Đáng chú ý, việc đưa cả hệ thống kỹ thuật cơ khí đầu máy và toa xe vào danh mục cho thấy phạm vi chuẩn bị không chỉ tập trung vào phần kết cấu hạ tầng. Những yếu tố liên quan đến vận hành và khai thác đường sắt cũng được tính đến trong tổng thể hệ thống chi phí của dự án.

Đối với một tuyến đường sắt có phạm vi trải dài qua nhiều địa phương, việc chuẩn hóa cách xác định chi phí càng có ý nghĩa. Các hạng mục xây dựng có thể được triển khai trong những điều kiện địa hình khác nhau, từ khu vực đồng bằng đến miền núi, trong khi yêu cầu kỹ thuật của hệ thống điện khí hóa, tín hiệu và thông tin đòi hỏi sự đồng bộ cao.

Trong bối cảnh đó, một hệ thống định mức được ban hành thống nhất sẽ giúp các chủ thể tham gia dự án có cơ sở chung trong quá trình lập dự toán và quản lý chi phí. Đây cũng là tiền đề để hạn chế những khác biệt không cần thiết trong xác định khối lượng và chi phí giữa các hạng mục, qua đó góp phần tăng tính minh bạch trong quá trình triển khai.

Mục tiêu cuối cùng của việc xây dựng hệ thống định mức không chỉ nằm ở việc hoàn thành một yêu cầu thủ tục. Theo cơ quan soạn thảo, đây là cơ sở phục vụ lập và quản lý chi phí xây dựng Dự án thành phần 2, góp phần bảo đảm chất lượng, tiến độ và hiệu quả tổ chức thực hiện, đồng thời hạn chế nguy cơ thất thoát, lãng phí.

Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đang được đặt trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển hạ tầng đường sắt và từng bước nâng cấp năng lực kết nối vận tải. Với đặc thù là dự án đường sắt điện khí hóa đầu tiên được triển khai, yêu cầu chuẩn bị về kỹ thuật, chi phí và cơ chế thực hiện càng trở nên quan trọng.