Sắp ban hành định mức riêng cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Việc xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, một trong những dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia, đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng với nhiều cơ chế đặc thù. Trong đó, Bộ Xây dựng hiện đang tổ chức lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Thông tư ban hành hệ thống định mức xây dựng riêng áp dụng cho dự án này. Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm tháo gỡ những khó khăn trong công tác xác định và quản lý chi phí đầu tư.

Theo Viện Kinh tế xây dựng – đơn vị chủ trì soạn thảo, tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư, định hướng trở thành tuyến đường sắt điện khí hóa hiện đại, không chỉ phục vụ nhu cầu vận tải nội địa mà còn kết nối liên vận quốc tế. Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng sẽ tạo động lực lớn cho phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời nâng cao năng lực kết nối hạ tầng giữa các vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc.

Sắp ban hành định mức riêng cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Tuy nhiên, do quy mô lớn và yêu cầu kỹ thuật cao, dự án đang đối mặt với không ít thách thức. Đây là công trình tích hợp nhiều công nghệ mới, đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe trong khi hệ thống nhân lực chuyên ngành trong nước còn hạn chế. Đáng chú ý, nhiều tiêu chuẩn kỹ thuật được áp dụng trong dự án vẫn chưa phổ biến tại Việt Nam, dẫn đến khoảng trống trong hệ thống định mức xây dựng hiện hành.

Thực tế cho thấy, trong quá trình lập và quản lý chi phí đối với các hạng mục thuộc Dự án thành phần 2 – phần xây dựng công trình đường sắt – đã phát sinh nhiều nội dung đặc thù. Các yếu tố về công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và tổ chức thi công đều có sự khác biệt so với các công trình hạ tầng thông thường. Trong khi đó, hệ thống định mức xây dựng hiện hành chưa phản ánh đầy đủ các đặc điểm này, gây khó khăn cho việc xác định tổng mức đầu tư, lập dự toán cũng như kiểm soát chi phí.

Trước thực tế đó, Viện Kinh tế xây dựng cho rằng việc xây dựng một hệ thống định mức hoàn toàn mới theo cách truyền thống sẽ mất nhiều thời gian và không đáp ứng được tiến độ dự án. Vì vậy, dự thảo Thông tư lựa chọn phương án linh hoạt hơn, đó là tham khảo, chuyển đổi và nội địa hóa các bộ định mức của những dự án đường sắt tương tự trên thế giới.

Cách tiếp cận này được đánh giá là phù hợp trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước tiếp cận các công nghệ xây dựng hiện đại. Việc kế thừa kinh nghiệm quốc tế không chỉ giúp rút ngắn thời gian xây dựng định mức mà còn đảm bảo tính khoa học, sát thực tế. Tuy nhiên, để phù hợp với điều kiện trong nước, các định mức này sẽ được điều chỉnh một số thành phần hao phí, đồng thời giữ nguyên những nội dung cốt lõi.

Theo dự thảo, Thông tư sau khi được ban hành sẽ tạo ra cơ sở pháp lý thống nhất cho việc xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo sự đồng bộ giữa thiết kế, công nghệ và phương pháp tính toán chi phí, qua đó nâng cao tính minh bạch và khả năng kiểm soát trong quá trình triển khai dự án.

Đối tượng áp dụng của Thông tư bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, nhà thầu và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng đối với Dự án thành phần 2 của tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là ban hành hệ thống định mức xây dựng phục vụ lập dự toán. Các định mức này được tham khảo từ các bộ định mức kinh tế - kỹ thuật của nước ngoài, sau đó được chuyển đổi và điều chỉnh để phù hợp với điều kiện thi công, môi trường và năng lực của Việt Nam.

Về nguyên tắc áp dụng, dự thảo nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành cũng như các cơ chế đặc thù của dự án. Đồng thời, trong quá trình áp dụng, các bên liên quan có thể đối chiếu với định mức gốc để điều chỉnh, bổ sung các nội dung phát sinh, đặc biệt trong trường hợp có sai lệch do quá trình dịch thuật hoặc khác biệt về điều kiện thực tế.

Đáng chú ý, hệ thống định mức đi kèm Thông tư được xây dựng khá toàn diện, bao phủ nhiều hạng mục quan trọng của dự án như nền đường, cầu, hầm, đường ray, hệ thống tín hiệu, thông tin, điện lực, cấp điện kéo, nhà ga cũng như các công trình cơ khí liên quan đến đầu máy và toa xe. Đây đều là những hạng mục đòi hỏi kỹ thuật cao và có vai trò quyết định đến chất lượng cũng như hiệu quả vận hành của tuyến đường sắt trong tương lai.

Việc sớm hoàn thiện và ban hành bộ định mức riêng cho dự án không chỉ giúp tháo gỡ các vướng mắc về chi phí mà còn góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai. Trong bối cảnh các dự án hạ tầng quy mô lớn ngày càng gia tăng, việc xây dựng cơ chế linh hoạt, phù hợp với thực tiễn là yêu cầu cấp thiết.

Có thể thấy, với cách tiếp cận chủ động và linh hoạt, dự thảo Thông tư đang mở ra hướng đi mới trong quản lý chi phí các dự án hạ tầng hiện đại. Nếu được thông qua, đây sẽ là tiền đề quan trọng để tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng sớm được triển khai hiệu quả, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông và thúc đẩy phát triển kinh tế vùng.