Cố vấn về ngoại giao của Tổng thống Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) Anwar Gargash cho biết bất kỳ thỏa thuận nào về xung đột vũ trang giữa Mỹ và Iran cũng phải đảm bảo quyền tiếp cận qua eo biển Hormuz, cảnh báo rằng một thỏa thuận không kiềm chế được chương trình hạt nhân, tên lửa và máy bay không người lái của Iran sẽ mở đường cho “một Trung Đông nguy hiểm hơn, bất ổn hơn”. Ông Gargash, nguyên là bộ trưởng ngoại giao của UAE từ 2008 đến 2021, đưa ra nhận định trên trong một cuộc họp báo chính phủ vào cuối tuần qua.
Theo ông, eo biển Hormuz – một trong những tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới – không thể bị vũ khí hóa, và rằng vấn đề an ninh liên quan tới tuyến đường biển này không phải là con bài mặc cả khu vực mà là một yêu cầu kinh tế của toàn thế giới. Ông Gargash cho biết UAE muốn chiến tranh kết thúc, nhưng cảnh báo chống lại một thỏa thuận ngừng bắn mà không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của sự bất ổn.
Cũng theo ông Gargash, UAE sẽ sẵn sàng tham gia bất kỳ nỗ lực quốc tế nào do Mỹ dẫn đầu để đảm bảo an ninh vận chuyển hàng hóa qua eo biển.
Khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí hóa lỏng toàn cầu thường đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày, tuy nhiên, tình hình chiến sự hiện nay đã và đang làm giảm nghiêm trọng lưu lượng giao thông, gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Trong nhiều thập kỷ, kịch bản tồi tệ nhất khó xảy ra đối với UAE là một cuộc tấn công toàn diện của Iran nhằm vào quốc gia này, vốn đã từng xảy ra trong những ngày đầu chiến sự. Mặc dù vậy, theo nhà ngoại giao Anwar Gargash, UAE vẫn đang ứng phó tốt, thể hiện khả năng phục hồi và sự tháo vát của người dân UAE dưới muôn vàn áp lực. Các yếu tố kinh tế cơ bản của UAE vẫn mạnh mẽ và tạo điều kiện cho đất nước phục hồi, mặc dù ông thừa nhận điều đó sẽ đòi hỏi một nỗ lực cực lớn.
Nhận định về tương quan lực lượng giữa Mỹ, Israel và Iran, ông Gargash cho biết chiến lược của Iran có thể làm cứng rắn hơn sự liên kết an ninh của vùng Vịnh với Washington hơn là giảm bớt, củng cố vai trò quân sự của Mỹ trong khu vực và khuyếch đại tầm ảnh hưởng của Israel. Ông nói rằng Mỹ sẽ vẫn là đối tác an ninh cốt lõi của UAE và Abu Dhabi sẽ tăng cường gấp đôi mối quan hệ đó khi các mối đe dọa khu vực gia tăng.
Các cuộc tấn công của Iran vào các cơ sở năng lượng và tuyến đường vận chuyển ở vùng Vịnh được các quan chức khu vực coi là một nỗ lực có tính toán nhằm tăng chi phí cho các đồng minh Ả Rập vùng Vịnh của Washington. Bằng cách tấn công các cơ sở dầu mỏ, cảng biển và các tuyến đường thủy quan trọng, Iran đã dựa vào các quốc gia vùng Vịnh, vốn đang lo ngại về cú sốc kinh tế và sự lan rộng trong khu vực, để gây áp lực buộc Hoa Kỳ ngừng chiến dịch này.
Lý lẽ đó dựa trên nhiều năm nỗ lực của các nước vùng Vịnh nhằm cân bằng quan hệ với Washington và Tehran, kiềm chế căng thẳng và tránh đối đầu trực tiếp. Nhiều quốc gia vùng Vịnh đã khôi phục quan hệ ngoại giao với Iran và cố gắng bảo vệ nền kinh tế của họ khỏi những cú sốc trong khu vực, tin rằng việc hợp tác sẽ làm giảm rủi ro.
Ông Gargash nói rằng giới lãnh đạo Iran đang chiến đấu để "bảo vệ chế độ, chứ không phải đất nước", lập luận rằng không một chính phủ bình thường nào lại chấp nhận sự tàn phá như vậy chỉ để tuyên bố rằng họ đã chống cự. Ông nói rằng UAE không tìm kiếm sự thù địch với Iran, nhưng sự tin tưởng của Abu Dhabi là không thể dưới những đường hướng của chính quyền Tehran hiện tại.
