KPMG Australia chịu sức ép giám sát sau cáo buộc lạm dụng thông tin mật

Các nhà lập pháp Australia ngày 19/6 tiếp tục gây sức ép đòi siết chặt giám sát đối với các công ty kế toán thuộc nhóm Big Four, sau khi KPMG Australia phải ra điều trần trước Quốc hội Liên bang liên quan đến cáo buộc lạm dụng thông tin mật của khách hàng để giành hợp đồng kiểm toán.

Vụ việc bắt nguồn từ tố cáo nội bộ cho rằng một số nhân sự cấp cao của KPMG đã sử dụng trái phép tài liệu hội đồng quản trị của Lendlease để phục vụ quá trình chào thầu, trong đó có các hợp đồng kiểm toán với Westpac và Dexus.

KPMG đang trở thành tâm điểm của ngành kiểm toán tại Australia khi vướng phải hàng loạt bê bối, và phải điều trần trước Quốc hội

Trước phiên điều trần, KPMG Australia đã trải qua nhiều tháng khủng hoảng. Các cáo buộc được nêu công khai tại Thượng viện hồi tháng 3 dưới đặc quyền nghị viện, sau khi người tố giác cho rằng những phản ánh nội bộ từ năm 2024 không được xử lý thỏa đáng. Hai cuộc rà soát ban đầu, gồm một điều tra nội bộ và một đánh giá pháp lý bên ngoài, từng không kết luận có sai phạm; tuy nhiên, một cuộc điều tra tiếp theo do hãng luật Allens thực hiện đang tiếp tục xem xét và đã phát hiện thêm các trường hợp chia sẻ tài liệu không phù hợp.

Áp lực từ vụ việc khiến Tổng giám đốc KPMG Australia Andrew Yates và người đứng đầu mảng kiểm toán Julian McPherson từ chức hồi tháng 5. KPMG thừa nhận cách xử lý người tố giác và quá trình điều tra ban đầu không đáp ứng kỳ vọng của công ty, của người tố giác cũng như của công chúng.

Cơ quan quản lý doanh nghiệp Australia cũng đã mở điều tra đối với một số kiểm toán viên đăng ký của KPMG. Trong khi đó, Chính phủ Australia rà soát quan hệ hợp đồng với hãng này, còn một số khách hàng lớn cân nhắc lại việc sử dụng dịch vụ trong bối cảnh niềm tin đối với ngành kiểm toán bị đặt dấu hỏi sau bê bối thuế của PwC năm 2023.

Tại phiên điều trần kéo dài cả ngày ở Canberra, hơn 30 nhân chứng, gồm lãnh đạo đương nhiệm và cựu lãnh đạo KPMG, cùng đại diện khách hàng, luật sư và thành viên hội đồng quản trị, được triệu tập để làm rõ trách nhiệm đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp của công ty. Trọng tâm chất vấn không chỉ là liệu tài liệu mật của Lendlease có bị sử dụng trong các cuộc chào thầu hay không, mà còn là cách KPMG phản ứng với cảnh báo nội bộ, mức độ bảo vệ người tố giác và cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích trong một tổ chức hợp danh quy mô lớn.

Thượng nghị sĩ đảng Xanh Barbara Pocock cáo buộc KPMG đã đặt lợi ích thương mại lên trên các chuẩn mực đạo đức, đồng thời so sánh vụ việc với bê bối rò rỉ thông tin thuế của PwC Australia năm 2023. Bà đặt vấn đề liệu cần có thêm thay đổi trong khuôn khổ giám sát các hãng dịch vụ chuyên nghiệp, nhất là khi các công ty này hoạt động theo mô hình hợp danh thay vì mô hình công ty cổ phần chịu nghĩa vụ công bố thông tin chặt chẽ hơn.

Theo các nghị sĩ, cấu trúc hợp danh khiến việc quy trách nhiệm trở nên phức tạp hơn, bởi các đối tác cùng chia sẻ quyền lợi và nghĩa vụ nhưng doanh nghiệp lại không chịu cùng mức độ giám sát như các công ty niêm yết.

Một trong những điểm được nhấn mạnh là các hãng Big Four cung cấp dịch vụ cho cả khu vực công và tư, nắm giữ nhiều dữ liệu nhạy cảm, nhưng cơ chế quản trị nội bộ và xử lý tố cáo lại chưa tương xứng với mức độ ảnh hưởng của họ đối với thị trường.

“Liệu cấu trúc hợp danh hiện nay có còn phù hợp trong trường hợp này hay không? Chúng ta đã ở đây lần thứ hai, trước là PwC và giờ là các ông”, bà Pocock chất vấn.

Thượng nghị sĩ Deborah O'Neill của đảng Lao động cầm quyền cũng đặt câu hỏi liệu vấn đề tại KPMG chỉ xuất phát từ một số cá nhân hay phản ánh những khiếm khuyết sâu hơn trong văn hóa và mô hình quản trị của công ty.

Trả lời chất vấn, ông Yates nói ông không coi mình là “con sâu làm rầu nồi canh”, đồng thời cho rằng KPMG là một tổ chức lớn, phức tạp và có thể mắc sai lầm.

Tuy vậy, ông thừa nhận việc chia sẻ tài liệu khách hàng là không phù hợp và cho biết ông đã nhận trách nhiệm về những điểm không đúng trong quá trình xử lý vụ việc.

Khi được hỏi vì sao khiếu nại của người tố giác mất nhiều thời gian mới được đưa đến cấp lãnh đạo cao hơn, ông Yates cho biết ông từng lưỡng lự trước việc chia sẻ vấn đề này với khoảng 680 đối tác của công ty.

Bà O'Neill phản bác rằng với một tổ chức có quy mô và vai trò như KPMG, trách nhiệm điều hành không thể bị phân tán đến mức không ai thực sự chịu trách nhiệm trước các cảnh báo nghiêm trọng.

“Cấu trúc mà các ông đang vận hành đồng nghĩa mọi người đều có trách nhiệm đối với những gì công ty làm”, bà nói.

Ủy ban cũng nghe trình bày về việc máy tính của người tố giác bị truy cập nhiều lần sau khi người này nêu khiếu nại. Các nghị sĩ cho rằng cách xử lý như vậy làm gia tăng lo ngại về môi trường tố cáo nội bộ và khả năng bảo vệ những người báo cáo sai phạm.

Thượng nghị sĩ Paul Scarr của đảng Tự do cho rằng người tố giác đã phải chịu tổn thất lớn về cá nhân, tinh thần và sự nghiệp do cách KPMG xử lý vụ việc.

Ông Yates thừa nhận “chúng tôi đã không làm đúng”, đồng thời nói ông đã suy ngẫm về những điều dẫn tới quyết định từ chức.

Đại diện Lendlease tại phiên điều trần cũng cho rằng việc một số nhân sự cấp cao của KPMG lạm dụng quyền truy cập tài liệu là hành vi vi phạm nghiêm trọng niềm tin, khiến công ty phải phát sinh thêm chi phí để làm rõ điều gì đã xảy ra với thông tin của mình.

Vụ KPMG vì vậy đang được nhìn nhận như phép thử mới đối với khả năng cải cách ngành kiểm toán và tư vấn tại Australia. Sau cú sốc PwC, giới lập pháp nước này tiếp tục đặt câu hỏi liệu các hãng Big Four có thể tự điều chỉnh hay cần một khuôn khổ giám sát mạnh hơn, minh bạch hơn và có chế tài rõ ràng hơn.

Trong ngắn hạn, KPMG phải đối mặt với cuộc điều tra của cơ quan quản lý, sức ép từ quốc hội, phản ứng thận trọng từ khách hàng và nguy cơ bị hạn chế trong các hợp đồng công. Về dài hạn, vụ việc có thể thúc đẩy Australia xem xét lại cách quản lý các hãng dịch vụ chuyên nghiệp có ảnh hưởng lớn nhưng hoạt động dưới mô hình hợp danh.