Australia thu hẹp diện nhập cư tạm thời, siết thị thực sinh viên và lao động kỳ nghỉ

Australia dự kiến siết chính sách nhập cư tạm thời, trong đó hạn chế phần lớn sinh viên quốc tế đưa gia đình đi cùng và kiểm soát chặt việc chuyển đổi giữa các loại thị thực. Định hướng này được Bộ trưởng Nội vụ Tony Burke công bố tại Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia ngày 17/9, theo ABC News.

Theo kế hoạch, lượng di cư ròng từ nước ngoài sẽ được kéo xuống 225.000 người vào năm 2028, từ mức khoảng 300.000 người hiện nay. Để thực hiện mục tiêu này, Chính phủ Australia sẽ tập trung xử lý ba vấn đề gồm sức ép lên hạ tầng, tình trạng lợi dụng cơ chế chuyển đổi thị thực và khả năng đáp ứng của thị trường nhà ở.

Bộ trưởng Nội vụ Australia Tony Burke trình bày kế hoạch nghị sự về chính sách nhập cư mới của chính phủ liên bang

Trước hết, về hạ tầng, ông Tony Burke cho rằng cách tiếp cận từng được duy trì dưới thời các chính phủ Bob Hawke và John Howard không còn phù hợp với thực tế. Theo mô hình này, chương trình nhập cư vận hành dựa trên nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp và khả năng thu hút sinh viên của các trường đại học, trong khi hạ tầng và nhà ở được kỳ vọng tự điều chỉnh theo nhu cầu phát sinh.

Với việc chuyển đổi thị thực, Bộ trưởng Nội vụ Australia lưu ý không phải mọi trường hợp chuyển từ loại thị thực này sang loại khác đều là “nhảy visa”, bởi đây có thể là một phần của lộ trình nhập cư hợp pháp. Một người, chẳng hạn, có thể chuyển từ thị thực sinh viên sang thị thực sau tốt nghiệp, tiếp đó làm việc tại vị trí thiếu hụt kỹ năng và tiến tới nhập quốc tịch Australia. Tuy nhiên, cơ chế này vẫn cần được kiểm soát để ngăn tình trạng lợi dụng.

Đối với nhà ở, ông Burke nhận định nhập cư không phải nguyên nhân gây thiếu nguồn cung và lực lượng nhập cư vẫn là một phần của giải pháp cho cuộc khủng hoảng. Dù vậy, khi số người bình quân trên mỗi căn nhà đã giảm so với trước, quy mô nhập cư cần được điều tiết trong một giai đoạn nhất định để nguồn cung nhà ở có thời gian bắt kịp nhu cầu.

Từ các đánh giá trên, Chính phủ Liên bang Australia sẽ triển khai một loạt biện pháp nhằm giảm lượng người di cư. Trước mắt, Chỉ đạo Bộ trưởng 119 sẽ được cập nhật để ưu tiên xử lý hồ sơ của lao động có kỹ năng mà nền kinh tế đang cần, với danh sách dự kiến mở rộng sang các lĩnh vực xây dựng, nông nghiệp, thủy sản và giảng dạy. Theo ông Burke, thay đổi này còn giúp đưa tiến độ xử lý hồ sơ chính của người tham gia chương trình lao động kết hợp kỳ nghỉ trở lại mức thông thường.

Trọng tâm tiếp theo là thị thực sinh viên và sau đại học. Theo quy định hiện hành, vợ, chồng hoặc các thành viên gia đình của sinh viên quốc tế được phép làm việc tại Australia với giới hạn thời gian tùy khóa học, trong khi con phụ thuộc dưới 18 tuổi có thể đi cùng. Theo phương án mới, quyền đưa gia đình tới Australia sẽ không còn áp dụng với phần lớn sinh viên quốc tế.

Tuy nhiên, chính sách sẽ đi kèm nguyên tắc chuyển tiếp và một số ngoại lệ. Chính phủ cho biết sẽ không chia tách các gia đình đã có người phụ thuộc đi kèm thị thực và đang sinh sống tại Australia. Ngoại lệ cũng được dự kiến dành cho thành viên gia đình đến từ các quốc gia Thái Bình Dương, ASEAN và sinh viên theo học một số chương trình nhất định, trong đó có bậc tiến sĩ, do đặc thù điều kiện sống của nhóm này.

Chính phủ Australia đồng thời thu hẹp chương trình lao động kết hợp kỳ nghỉ. Hiện nay, người xin gia hạn thị thực sang năm thứ hai và năm thứ ba phải làm việc lần lượt 88 ngày và 6 tháng tại các khu vực chỉ định. Theo kế hoạch, hạn mức năm thứ hai sẽ được ấn định ở 45.000 người, thấp hơn 57.000 người đủ điều kiện trong năm nay; còn năm thứ ba sẽ áp dụng cơ chế bỏ phiếu với hạn mức 5.000 người, giảm mạnh so với quy mô 31.000 người hiện tại. Các điều chỉnh này cũng ảnh hưởng đến du khách ba lô từ Vương quốc Anh thuộc phạm vi hiệp định thương mại song phương.

Gói biện pháp được công bố trong bối cảnh đảng Một Quốc gia (One Nation) gia tăng mức ủng hộ trong các cuộc thăm dò cử tri. Đảng này đề xuất cắt giảm 750.000 người di cư tạm thời trong ba năm để tạo “không gian thở” cho người dân Australia, sau đó đưa mức di cư ròng xuống 130.000 người và rà soát chương trình hằng năm. Cách tiếp cận “Australia trên hết” của One Nation được đánh giá có nét tương đồng với một số chính sách của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Dù vậy, ông Burke bác bỏ nhận định cho rằng các biện pháp mới chỉ nhằm ứng phó với sức ép chính trị gần đây. Theo Bộ trưởng Nội vụ Australia, toàn bộ phương án đã được xây dựng và chính thức hóa từ tháng 2, sau khi chính phủ đối chiếu tốc độ phát triển nhà ở mới với diễn biến nhập cư và xác định cần có lộ trình cắt giảm.

Ông Burke cũng thừa nhận gói biện pháp lần này chưa đạt đến mức chính phủ mong muốn, do một số thay đổi bổ sung cần được Quốc hội thông qua. Chính phủ vì vậy kỳ vọng Liên minh Tự do–Quốc gia – phe đối lập chính thức trên nghị trường – trở lại bàn đàm phán để hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho các biện pháp kiểm soát tiếp theo.

Sức ép cải cách gia tăng kể từ khi Australia mở cửa biên giới trở lại vào tháng 2/2022, sau gần hai năm áp dụng các biện pháp hạn chế do đại dịch Covid-19. Làn sóng nhập cư sau đó được thúc đẩy chủ yếu bởi sinh viên quốc tế, người tham gia chương trình lao động kết hợp kỳ nghỉ và lao động kỹ năng tạm thời. Mặc dù đà tăng đã hạ nhiệt trong hai năm gần đây, các ý kiến chỉ trích vẫn cho rằng dòng người di cư tiếp tục gây sức ép lên nhà ở, hạ tầng và sự gắn kết xã hội.

Số liệu chính thức cho thấy di cư ròng từ nước ngoài đạt 306.000 người trong năm kết thúc ngày 30/6/2025, trong đó sinh viên quốc tế chiếm hơn một nửa. Quy mô này đã giảm đáng kể so với 429.000 người năm 2024 và mức đỉnh 518.000 người năm 2023, song vẫn cao hơn mục tiêu 225.000 người mà chính phủ đặt ra cho năm 2028.