Nhiều nền tảng mạng xã hội đối mặt nguy cơ bị kiện tập thể tại Australia

YouTube, Snapchat và TikTok dự kiến sẽ bị đưa vào một vụ kiện tập thể quy mô lớn tại Australia với cáo buộc gây tổn hại sức khỏe tâm thần của người chưa thành niên. Động thái này mở rộng phạm vi tranh chấp pháp lý vốn đang nhắm tới Facebook và Instagram, hai nền tảng thuộc Meta.

Các nền tảng xã hội YouTube, Snapchat, TikTok, cùng hệ sinh thái của Meta đang đứng trước nguy cơ bị thưa kiện tập thể tại Australia

Theo các tài liệu tòa án được trao đổi giữa hai hãng luật theo đuổi các vụ kiện tập thể liên quan đến mạng xã hội và được báo The Australian tiếp cận, vụ kiện dự kiến được nộp lên Tòa án Tối cao bang Victoria vào cuối tháng 1.

Hãng luật chuyên về bồi thường Shine Lawyers công bố từ tháng 8 rằng đang điều tra khả năng khởi kiện. Tuy nhiên, hãng phải đẩy nhanh quá trình chuẩn bị sau khi MinterEllison, một trong sáu hãng luật lớn tại Australia, nộp đơn kiện riêng đối với Meta tại Tòa án Liên bang vào tháng trước.

Thư từ trao đổi giữa hai hãng luật cho thấy Shine dự kiến khởi kiện các doanh nghiệp đứng sau năm nền tảng mạng xã hội, gồm Meta Platforms Inc, Snap Inc, ByteDance, các pháp nhân TikTok, YouTube LLC và Google LLC.

Trong các trao đổi, bà Naomi Hartcher, phụ trách điều tra của Shine Lawyers, cho biết phạm vi vụ kiện có thể được mở rộng sang các pháp nhân liên quan.

Trong email gửi MinterEllison, bà Hartcher cho biết nhóm nguyên đơn dự kiến gồm những người từng sử dụng ít nhất một trong các nền tảng Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok hoặc YouTube tại Australia khi chưa đủ 18 tuổi và cho rằng việc sử dụng đã gây tổn thương tâm lý.

Theo bà Hartcher, Shine dự kiến khởi kiện trên cơ sở trách nhiệm do sơ suất và các quy định của Luật Bảo vệ người tiêu dùng Australia. Các cáo buộc dự kiến bao gồm hành vi gây hiểu nhầm hoặc lừa dối, hành vi bất công theo luật định và vi phạm các bảo đảm dành cho người tiêu dùng về tính an toàn của sản phẩm, dịch vụ do các bị đơn cung cấp.

Vụ kiện dự kiến được tiến hành thay mặt trẻ em và thanh thiếu niên Australia bị tổn thương tâm lý mà nguyên đơn cho rằng do việc sử dụng mạng xã hội gây ra hoặc góp phần gây ra. Các cáo buộc tập trung vào thiết kế, hoạt động, cách tiếp thị của các nền tảng và việc bị cho là nhắm mục tiêu tới người dùng trẻ tuổi.

Tuần trước, The Australian đưa tin Shine đã đề nghị và được chấp thuận tạm hoãn vụ kiện do MinterEllison theo đuổi tại Tòa án Liên bang. Việc tạm hoãn nhằm tạo thời gian để Shine nộp đơn kiện riêng, đồng thời tránh những phức tạp do các vụ kiện nhằm vào những bị đơn tương tự được tiến hành song song tại các tòa án khác nhau.

Hai hãng luật đang thúc đẩy các vụ kiện trong bối cảnh làn sóng pháp lý nhằm vào các nền tảng mạng xã hội gia tăng trên thế giới. Tại Mỹ, các vụ kiện tương tự đã dẫn tới những phán quyết liên tiếp bất lợi cho các doanh nghiệp này.

Các thông tin trao đổi cho thấy Shine dự kiến lựa chọn nguyên đơn đại diện trước ngày 27/1. Đây là những người bị ảnh hưởng sẽ đứng tên trong đơn khởi kiện.

Ông Craig Allsopp, phụ trách bộ phận kiện tập thể của Shine, cho biết hãng bắt đầu theo dõi các diễn biến liên quan đến nguy cơ gây tổn hại của mạng xã hội từ năm 2024 và đẩy mạnh điều tra từ khoảng tháng 8/2026.

Theo ông Allsopp, Shine đã điều tra chi tiết thời điểm Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok và YouTube đưa vào sử dụng các tính năng bị cho là gây nghiện, cũng như thời điểm các đơn vị vận hành nhận thức được hậu quả của những công nghệ này.

Ông Allsopp cho biết Shine đã nhận được 263 thư bày tỏ quan tâm từ những người có khả năng tham gia vụ kiện. Qua sàng lọc, hãng xác định 59 người có khả năng trở thành thành viên nhóm khởi kiện, song chưa lựa chọn được nguyên đơn đại diện.

Thư từ trao đổi cũng phản ánh sự căng thẳng giữa hai hãng luật đang theo đuổi các vụ kiện cạnh tranh. Bất đồng nổi lên khi Shine đề nghị MinterEllison tạm dừng thủ tục tố tụng để có thêm thời gian hoàn tất việc chuẩn bị vụ kiện riêng.

Ngày 30/10, luật sư William Nolan của MinterEllison phản ánh với bà Hartcher rằng Shine chưa dành cho khách hàng của ông đủ thời gian để phản hồi trước khi thông báo với tòa án về ý định can thiệp vào vụ kiện do MinterEllison theo đuổi.

Bà Hartcher thừa nhận khoảng thời gian từ khi gửi email cho khách hàng của MinterEllison đến khi liên hệ với văn phòng thẩm phán là ngắn. Tuy nhiên, bà cho rằng việc liên hệ chỉ mang tính thủ tục, không đề nghị tòa án đưa ra phán quyết.

MinterEllison phản đối đề nghị tạm hoãn của Shine. Sau đó, thẩm phán Ian Jackman của Tòa án Liên bang ra quyết định chấp thuận đề nghị này.

Các tập đoàn công nghệ lớn đang chịu sự giám sát ngày càng chặt chẽ của tòa án và Quốc hội Australia. Tuần trước, Tòa án Tối cao Australia xem xét hai vụ kiện phản đối lệnh cấm mạng xã hội đối với thanh thiếu niên của Chính phủ do Thủ tướng Albanese đứng đầu. Hai vụ kiện do nền tảng Reddit và một nhóm vận động do ông John Ruddick, thành viên Thượng viện bang New South Wales, dẫn đầu đệ trình.

Tại Tòa án Liên bang tuần trước, luật sư Mark Costello, KC, đại diện Meta, bày tỏ lo ngại tập đoàn này phải cùng lúc ứng phó với hai vụ kiện và phát sinh chi phí không cần thiết khi bào chữa tại các khu vực tài phán khác nhau. Ông cho biết có quy trình để các thẩm phán thụ lý hai vụ việc trao đổi, phối hợp.

Shine được yêu cầu nộp đơn khởi kiện hoặc văn bản trình bày ban đầu cho cả Tòa án Tối cao bang Victoria và Tòa án Liên bang khi khởi kiện. Vụ án tại Tòa án Liên bang dự kiến được tiếp tục xem xét vào ngày 24/2.

Trao đổi với The Australian, bà Lisa Gallate, phụ trách lĩnh vực kiện tập thể của hãng luật, cho biết nhóm của bà vẫn nhận được các câu hỏi về việc tham gia vụ kiện sắp tới.

Bà Gallate cho biết quá trình điều tra vẫn đang tiếp diễn, nên ở giai đoạn này chưa thể xác nhận số nguyên đơn đại diện sẽ đứng tên trong vụ kiện.

Các nền tảng liên quan đều đã được liên hệ để lấy ý kiến. Ngoại trừ Snap Inc, công ty mẹ của Snapchat, thông báo từ chối bình luận, các đơn vị còn lại chưa phản hồi.