152 doanh nghiệp nợ bảo hiểm bị chuyển hồ sơ sang Viện kiểm sát

Nợ bảo hiểm không còn chỉ dừng ở những cuộc làm việc, đôn đốc hay yêu cầu doanh nghiệp xây dựng phương án khắc phục. Tại TP. Hồ Chí Minh, một số trường hợp chậm đóng kéo dài đã được chuyển sang một bước xử lý pháp lý mạnh hơn, kiên quyết hơn: khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền lợi người lao động.

152 hồ sơ doanh nghiệp với tổng số tiền chậm đóng 325,52 tỷ đồng đã được Bảo hiểm xã hội TP. Hồ Chí Minh chuyển sang các Viện kiểm sát nhân dân khu vực. Đến nay, 18 quyết định khởi kiện vụ án dân sự đã được ban hành và 5 vụ đã được Tòa án đưa ra xét xử.

Từ đôn đốc nghĩa vụ đến khởi kiện dân sự

Theo thông tin từ Bảo hiểm xã hội TP. Hồ Chí Minh, tính đến ngày 9/11/2026, cơ quan này đã phối hợp với các Viện kiểm sát nhân dân khu vực làm việc với 10.899 đơn vị chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, tổng số tiền 2.722,55 tỷ đồng.

Bảo hiểm xã hội TP. Hồ Chí Minh đã chuyển 152 hồ sơ doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội với tổng số tiền 325,52 tỷ đồng sang Viện Kiểm sát nhân dân khu vực để xem xét, xử lý theo thẩm quyền. Động thái này được thực hiện nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động, nhất là các nhóm dễ bị tổn thương - Ảnh minh họa.

Sau quá trình làm việc, các đơn vị đã khắc phục 644,33 tỷ đồng, tương ứng 23,67% số tiền chậm đóng.

Tuy nhiên, với những trường hợp chậm đóng số tiền lớn, thời gian kéo dài hoặc không phối hợp khắc phục, cơ quan bảo hiểm đã chuyển hồ sơ sang Viện kiểm sát để xem xét theo thẩm quyền.

Đến nay, 152 hồ sơ với tổng số tiền 325,52 tỷ đồng đã được chuyển giao. Trên cơ sở tài liệu tiếp nhận, các Viện kiểm sát nhân dân khu vực ban hành 18 quyết định khởi kiện vụ án dân sự; 5 vụ đã được xét xử và có bản án.

Số liệu này cho thấy cách xử lý các khoản chậm đóng bảo hiểm đang xuất hiện một tầng pháp lý mới mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

Trước đây, nhiều doanh nghiệp có thể nhìn khoản chậm đóng bảo hiểm chủ yếu dưới góc độ nghĩa vụ tài chính cần khắc phục. Nhưng khi hồ sơ đủ điều kiện để chuyển sang cơ chế tố tụng, vấn đề không còn nằm ở chuyện doanh nghiệp “nợ bao nhiêu”, mà chuyển sang câu hỏi lớn hơn: quyền lợi của người lao động đã bị ảnh hưởng đến mức nào và doanh nghiệp có nguy cơ phải đối mặt với một vụ kiện hay không.

Nghị quyết 205 mở thêm cơ chế bảo vệ người lao động

Cơ sở pháp lý của cách làm này đến từ Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, ban hành ngày 24/6/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.

Nghị quyết cho phép thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của những chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Theo Nghị quyết, Viện kiểm sát khu vực tương ứng với Tòa án khu vực có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm có quyền khởi kiện vụ án dân sự công ích khi đáp ứng các điều kiện theo quy định. Cơ chế thí điểm được thực hiện tại một số địa phương, trong đó có TP. Hồ Chí Minh.

Trong lĩnh vực bảo hiểm, nhóm hồ sơ được chú ý là những trường hợp chậm đóng, trốn đóng kéo dài, nhất là khi hậu quả tác động trực tiếp đến người lao động thuộc nhóm dễ bị tổn thương.

Thực tế tại TP. Hồ Chí Minh, cơ quan chức năng tập trung vào những đơn vị chậm đóng từ 3 tháng trở lên, số tiền lớn hoặc có trường hợp người lao động bị ảnh hưởng trực tiếp đến quyền hưởng chế độ.

Có thể là lao động nữ mang thai hoặc đang nuôi con nhỏ chưa được giải quyết chế độ thai sản; cũng có thể là người lao động đã đủ điều kiện nhưng quyền hưởng lương hưu chưa được giải quyết vì doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ đóng bảo hiểm.

Đây chính là điểm doanh nghiệp cần nhìn rõ.

Một khoản chậm đóng trên sổ sách có thể đồng thời là một quyền lợi an sinh đang bị treo ở phía người lao động.

Khi hai vấn đề này gặp nhau, rủi ro của doanh nghiệp không còn được đo bằng số tiền phải nộp bổ sung.

Doanh nghiệp càng để kéo dài, dư địa xử lý càng hẹp

Việc các doanh nghiệp đã khắc phục hơn 644 tỷ đồng sau quá trình làm việc cho thấy cơ chế phối hợp giữa BHXH và Viện Kiểm sát nhân dân trước hết vẫn tạo cơ hội để đơn vị sử dụng lao động chủ động thực hiện nghĩa vụ.

Nhưng 18 quyết định khởi kiện và 5 bản án cũng cho thấy ranh giới giữa đôn đốc khắc phục và xử lý bằng tố tụng dân sự đã hiện hữu.

Đối với doanh nghiệp, đây là tín hiệu cần được nhìn từ góc độ quản trị rủi ro.

Chậm đóng bảo hiểm kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động, quan hệ lao động, uy tín doanh nghiệp và phát sinh thêm chi phí pháp lý khi vụ việc đi vào quá trình tố tụng.

Đáng chú ý, theo thông tin từ BHXH TP. Hồ Chí Minh, đối với những vụ việc có dấu hiệu tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, hồ sơ còn có thể được củng cố để chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét theo quy định.

Bởi vậy, câu chuyện 152 hồ sơ tại TP. Hồ Chí Minh không chỉ dành cho những doanh nghiệp đang nằm trong danh sách xử lý.

Nó là cảnh báo quản trị với mọi đơn vị sử dụng lao động.

Khi nghĩa vụ bảo hiểm đã gắn trực tiếp với quyền an sinh của người lao động, kéo dài khoản nợ không làm nghĩa vụ biến mất. Ngược lại, càng để lâu, lựa chọn xử lý của doanh nghiệp càng thu hẹp và rủi ro pháp lý càng lớn.