Mỹ, Đan Mạch và Greenland thúc đẩy thỏa thuận an ninh mới

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đã đạt được thỏa thuận với Đan Mạch và Greenland, theo đó Mỹ được trao quyền kiểm soát lâu dài đối với các vấn đề an ninh và những nhu cầu liên quan tại vùng lãnh thổ này.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 18/9, Tổng thống Donald Trump khẳng định thỏa thuận sẽ giải quyết toàn bộ những quan ngại của Mỹ, đồng thời trao cho Washington quyền giám sát các hoạt động quân sự và đầu tư tại Greenland.

Trích đoạn thông cáo của Tổng thống Mỹ Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social về thoả thuận với chính phủ Đan Mạch về vấn đề Greenland

Theo ông Donald Trump, dưới sự chỉ đạo của ông, các đại diện Mỹ đã làm việc với Đan Mạch và Greenland nhằm bảo đảm Washington có đầy đủ thẩm quyền thực hiện những biện pháp cần thiết tại Greenland để bảo vệ an ninh của vùng lãnh thổ này và của nước Mỹ.

Ngay sau đó, Chính phủ Đan Mạch cho biết đại diện Greenland, Đan Mạch và Mỹ dự kiến ký thỏa thuận tăng cường an ninh tại Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York vào tuần tới. Nếu được xác nhận, thỏa thuận có thể góp phần hạ nhiệt căng thẳng giữa Mỹ với các đồng minh NATO, trong đó có Đan Mạch.

Trước đó, Đan Mạch phản đối những tuyên bố của ông Donald Trump về việc giành quyền kiểm soát Greenland, vùng lãnh thổ bán tự trị thuộc Đan Mạch.

Tổng thống Mỹ cũng cho rằng không một đối thủ nào của Washington được phép xây dựng căn cứ hoặc duy trì hiện diện quân sự tại Greenland nếu chưa có sự chấp thuận rõ ràng bằng văn bản của Mỹ; đồng thời cho biết Washington sẽ tăng cường lực lượng trên đảo.

Theo ông Donald Trump, Mỹ sẽ sớm triển khai quá trình xây dựng lực lượng quân sự quy mô lớn tại những khu vực phù hợp ở Greenland.

Trong khi thủ tướng vùng Greenland Jens-Frederik Nielsen nhận định thỏa thuận sẽ góp phần bảo đảm và tăng cường an ninh cho Greenland, Đan Mạch, Mỹ và liên minh phương Tây, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen khẳng định thỏa thuận thừa nhận chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Đan Mạch và quyền tự quyết của người dân Greenland.

Hai chính phủ chưa công bố thêm chi tiết về nội dung thỏa thuận. Tuy nhiên, một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các điều khoản dự kiến cấm những quốc gia không thuộc NATO xây dựng căn cứ hoặc duy trì lực lượng quân sự tại Greenland; chỉ các nước đồng minh mới được đầu tư vào những lĩnh vực nhạy cảm ở vùng lãnh thổ này.

Theo quan chức này, thỏa thuận bảo đảm lâu dài lợi ích của Mỹ trong khu vực và tiếp tục có hiệu lực ngay cả khi Greenland trở thành một quốc gia độc lập.

Những tuyên bố trước đây của ông Donald Trump về Greenland từng gây rạn nứt nghiêm trọng trong NATO, trong bối cảnh Nhà Trắng cho biết đang cân nhắc mọi phương án, kể cả sử dụng lực lượng quân sự, để giành quyền kiểm soát vùng lãnh thổ này.

Tháng 1, một số đồng minh NATO đã cử lực lượng quy mô nhỏ tới Greenland nhằm thể hiện sự đoàn kết với Đan Mạch, trong khi Copenhagen chuyển chất nổ và nguồn cung cấp máu tới đảo như một phần của phương án dự phòng trước nguy cơ xảy ra xung đột.

Kể từ đó, giới chức Mỹ và Đan Mạch tiến hành nhiều cuộc thảo luận cấp cao nhằm xoa dịu căng thẳng.

Trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Donald Trump nhiều lần nêu quan điểm rằng Mỹ cần giành quyền kiểm soát Greenland nhằm củng cố an ninh quốc gia.

Trong thời kỳ đỉnh điểm của Chiến tranh Lạnh, Mỹ vận hành hàng chục cơ sở và căn cứ quân sự tại Greenland. Quy mô hiện diện của Washington tại đây giảm dần sau khi Liên Xô tan rã.

Hiện quân đội Mỹ vẫn duy trì hiện diện tại Greenland thông qua Căn cứ Không gian Pituffik. Ông Larry Swets Jr, Chủ tịch Greenland Energy, doanh nghiệp đang xúc tiến kế hoạch khoan dầu tại đây, đánh giá diễn biến mới là một bước tiến tích cực.

Trả lời Financial Times, ông Larry Swets Jr cho rằng thỏa thuận giúp tháo gỡ đáng kể những bất ổn địa chính trị bao trùm Greenland trong năm qua.

Greenland Energy dự kiến đầu tư 60 triệu USD cho giai đoạn khoan thăm dò ban đầu, phối hợp công ty khai khoáng 80 Mile của Anh để khai thác nguồn dầu mỏ dưới lòng đất Greenland mà doanh nghiệp này ước tính có giá trị khoảng 1.000 tỷ USD.

Cũng theo ông Larry Swets Jr, môi trường rõ ràng và ổn định hơn sẽ nâng tính khả thi của các khoản đầu tư dài hạn, giảm rủi ro khi cam kết vốn và góp phần thu hút nguồn lực tư nhân phục vụ phát triển tài nguyên, hạ tầng và kinh tế Greenland.