EU tạm hoãn đối đầu thương mại với Trung Quốc, ưu tiên đối thoại

Dù những tuyên bố cứng rắn đã xuất hiện trước thềm hội nghị thượng đỉnh tại Brussels, 27 nhà lãnh đạo EU cuối cùng vẫn quyết định chưa hành động ngay lập tức đối với vấn đề mà khối này gọi là “mất cân bằng kinh tế vĩ mô toàn cầu”.

Theo một quan chức EU, các nhà lãnh đạo đã kêu gọi xây dựng “một phản ứng của châu Âu” dựa trên hai trụ cột: sự đoàn kết nội khối và đối thoại với các đối tác kinh tế chủ chốt.

EU ưu tiên tiếp cận thận trọng với Trung Quốc

Tại phiên làm việc tối thứ Năm (18/6), Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã đưa ra bức tranh kinh tế kém tích cực: xuất khẩu của EU suy giảm trong khi nhập khẩu từ Trung Quốc tăng mạnh, khiến thâm hụt thương mại hàng hóa của khối lên tới khoảng 1 tỷ euro mỗi ngày. Bà kêu gọi EU sử dụng thêm các công cụ mới để xử lý tình trạng này.

Cũng theo quan chức trên, các nhà lãnh đạo đã giao bà von der Leyen tiếp tục theo đuổi đối thoại mang tính xây dựng với các đối tác kinh tế lớn, đồng thời nhấn mạnh rằng đối thoại “cần phải mang lại kết quả”.

Song song với đó, Ủy ban châu Âu được đề nghị phát triển và, nếu cần thiết, bổ sung các công cụ trong lĩnh vực phòng vệ thương mại và chính sách công nghiệp.

Ngay khi hội nghị thượng đỉnh bắt đầu, Đảng Nhân dân châu Âu (EPP) của bà von der Leyen — nhóm trung hữu lớn nhất trong EU — tuyên bố sẽ “không chấp nhận sự can thiệp thị trường không công bằng của Trung Quốc”, đồng thời kêu gọi Ủy ban nâng cấp các công cụ phòng vệ thương mại hiện có.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz, bà von der Leyen cùng 10 nhà lãnh đạo khác đã ký tuyên bố chung, trong đó yêu cầu EU “ngừng ngây thơ trước tham vọng dài hạn của Trung Quốc”.

Trong tuần này, Đức, Pháp, Italia, Ba Lan và Hà Lan đã kêu gọi xây dựng các công cụ mới nhằm cho phép EU tăng thuế quan, áp hạn ngạch và yêu cầu doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn cung đối với các nguyên liệu đầu vào quan trọng. Động thái này diễn ra sau khi Trung Quốc hạn chế xuất khẩu một số nguyên tố đất hiếm — nhóm vật liệu thiết yếu trong sản xuất ô tô, tua-bin gió và nhiều sản phẩm công nghiệp khác.

Tuy nhiên, nội bộ EU vẫn chưa đạt được đồng thuận. Một quan chức chính phủ cho biết Tây Ban Nha phản đối việc áp dụng thêm biện pháp mới, trong khi ông Merz cũng thể hiện lập trường thận trọng hơn trong cuộc thảo luận tại bữa tối.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez nói với báo giới khi tới dự hội nghị rằng Trung Quốc vẫn là một “đồng minh tiềm năng”.

“Chúng ta vẫn còn rất xa một thỏa thuận về các công cụ mới. Các cuộc đàm phán chưa chín muồi”, một quan chức chính phủ EU nhận định.

Một nhà ngoại giao cấp cao của EU tham dự hội nghị cho biết: “Hồi tháng 11, chúng ta đã nói rằng tình hình liên quan đến Trung Quốc là không thể chấp nhận được và EU cần hành động. Giờ đây, chúng ta lại tiếp tục nói về điều tương tự”.

Một nhà ngoại giao EU khác cho rằng các nhà lãnh đạo đã trao cho Ủy ban một nhiệm vụ rõ ràng: phát triển thêm các công cụ phòng vệ thương mại để bảo vệ thị trường châu Âu trước hàng nhập khẩu được trợ cấp.

Một số nhà ngoại giao nói với Financial Times rằng một số quốc gia thành viên muốn giảm mức độ phụ thuộc vào Trung Quốc trước khi áp thuế, do lo ngại nguy cơ bị trả đũa. Sau khi EU áp thuế đối với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc, Bắc Kinh đã đáp trả bằng thuế đối với một số sản phẩm thực phẩm và rượu vang của EU.

Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo đã đề nghị Ủy ban xây dựng một lộ trình xác định những lĩnh vực dễ tổn thương và cách thức giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

“Chúng ta đã tự đặt mình vào thế khó, có lẽ vì sự ngây thơ, có lẽ vì đã quá thoải mái. Giờ là lúc EU phải thoát khỏi cái hố mà chính mình đã đào”, Thủ tướng Áo Christian Stocker nói với Financial Times. Theo ông, EU cần một “sự tái định hướng chiến lược”.

Ông Stocker nhấn mạnh thêm rằng mọi hành động đều có thể kéo theo phản ứng, và EU cần bảo đảm rằng bất kỳ phản ứng nào từ bên ngoài cũng nằm trong khả năng kiểm soát của khối.