Thỏa thuận dầu diesel Nga-Mỹ gây tranh cãi

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đã đạt được thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc đưa dầu diesel của Nga trở lại thị trường thế giới. Thông tin này lập tức vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ Ukraine, trong bối cảnh Washington đang nỗ lực kiềm chế giá nhiên liệu trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Theo ông Trump, Moskva đồng ý giải phóng ngay 300.000 tấn nhiên liệu cho thị trường Mỹ và toàn cầu, tiếp đó là 500.000 tấn trong tháng 11 và thêm 1 triệu tấn ngay sau đó. Tổng thống Mỹ cho biết 3 triệu tấn khác có thể được cung ứng, tùy thuộc tình trạng hoạt động của các nhà máy lọc dầu Nga.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nhận định việc Mỹ kiểm soát eo biển Hormuz, cùng thỏa thuận mới về nguồn cung từ Nga, sẽ góp phần đưa giá năng lượng và dầu diesel tại Mỹ cũng như trên thế giới giảm nhanh xuống mức thấp kỷ lục.

Trích đoạn dòng trạng thái của Tổng thống Mỹ Donald Trump về thoả thuận dầu mỏ với Nga

Điện Kremlin xác nhận thỏa thuận trong một tuyên bố đăng trên Telegram, dẫn lời Tổng thống Nga bày tỏ tin tưởng rằng động thái này sẽ tác động tích cực đến toàn bộ nền kinh tế toàn cầu. Sau thông báo hôm thứ sáu, giá dầu diesel bán buôn giao tại cảng New York giảm khoảng 4,5%, xuống 4,67 USD/gallon. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo lượng nhiên liệu Nga dự kiến đưa ra thị trường chưa đủ để ngăn chặn cuộc khủng hoảng nguồn cung toàn cầu.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chỉ trích quyết định của ông Trump sau cuộc gặp một phái đoàn Quốc hội Mỹ tại Kyiv. Nhà lãnh đạo Ukraine cho rằng việc nhượng bộ ông Putin không đem lại hòa bình hay lợi ích cho thế giới văn minh; đồng thời gọi đây là một quyết định yếu kém, có thể góp phần tài trợ cho chiến dịch quân sự của Điện Kremlin chống Ukraine và khuyến khích các hành động của nhà lãnh đạo Nga.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phản đối hành động của người đồng cấp Mỹ, cho rằng thoả thuận giữa Moskva và Washington có thể làm leo thang các hành động quân sự từ Điện Kremlin

Thỏa thuận giữa Washington và Moskva được đưa ra khi giá dầu diesel, đầu vào quan trọng của công nghiệp và nông nghiệp, tăng mạnh trên toàn cầu do xung đột tại Trung Đông và Ukraine làm hư hại cơ sở hạ tầng, đồng thời gây căng thẳng nguồn cung. Giá dầu diesel tại các trạm bán lẻ ở Mỹ đã lên mức kỷ lục 6,53 USD/gallon trong những tuần gần đây, tạo thêm sức ép đối với nông dân, lái xe tải và chính quyền ông Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng tới.

Nhà Trắng đã triển khai một loạt biện pháp nhằm xử lý cuộc khủng hoảng giá nhiên liệu, trong đó có đề nghị các đồng minh châu Âu giải phóng thêm lượng dự trữ, yêu cầu Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga và nới lỏng hạn chế đối với việc sử dụng dầu diesel đỏ được miễn thuế trên đường công cộng. Dù vậy, giá nhiên liệu vẫn duy trì ở mức cao.

Thỏa thuận mới sẽ đưa dầu diesel Nga trở lại thị trường toàn cầu sau khi Moskva đình chỉ xuất khẩu trong năm nay, trong bối cảnh các cuộc tấn công của Ukraine làm gián đoạn hoạt động của nhiều nhà máy lọc dầu. Ông Bob McNally, cựu cố vấn năng lượng dưới thời Tổng thống George W. Bush và hiện là Chủ tịch Rapidan Energy, nhận định Nga có xu hướng nới lỏng một phần lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel vì các lý do hậu cần. Theo ông, động thái này phù hợp nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump nhằm ứng phó tình trạng giá dầu diesel tăng vọt.

Một quan chức cấp cao Ukraine cho biết Kyiv vẫn sẽ tiếp tục các cuộc tấn công tầm xa bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào cơ sở năng lượng Nga, trong đó có các nhà máy lọc dầu. Trong khi đó, Bộ Tài chính Mỹ thông báo Văn phòng Kiểm soát Tài sản nước ngoài đã lập tức ban hành giấy phép chung tạm thời, cho phép đưa dầu diesel Nga ra thị trường toàn cầu. Hiện chưa rõ khối lượng nhiên liệu sẽ được cung cấp cho Mỹ, quốc gia chỉ nhập lượng dầu diesel tối thiểu từ Nga trong thập kỷ qua.

Thông báo của Washington nhận được phản ứng dè dặt từ các đồng minh Mỹ, những nước đang tìm cách cắt nguồn thu năng lượng của Moskva thông qua các biện pháp trừng phạt. Người phát ngôn Chính phủ Anh khẳng định London sẽ tiếp tục duy trì sức ép đối với Nga bằng chế độ trừng phạt nghiêm khắc nhất từng được áp dụng.

Các nhà phân tích đánh giá Nga, hiện chỉ vận hành các nhà máy lọc dầu ở khoảng 60% công suất do những gián đoạn liên quan các cuộc tấn công của Ukraine, sẽ khó cung cấp thêm khối lượng đáng kể cho thị trường thế giới. Bà Michelle Brouhard, phụ trách chính sách và rủi ro địa chính trị tại Kpler, đặt vấn đề về nguồn cung thực tế, cho rằng trở ngại của Nga không nằm ở hoạt động xuất khẩu mà ở năng lực lọc dầu.

Giới phân tích cũng cảnh báo thông báo này có thể dẫn đến hệ quả ngược: giá dầu diesel giảm so với dầu thô sẽ gây thêm sức ép đối với các nhà máy lọc dầu vốn đang chịu chi phí vận chuyển cao. Theo bà Brouhard, biên lợi nhuận lọc dầu hiện ở mức âm, do đó một số cơ sở tại châu Á có thể phải ngừng hoạt động, khiến thị trường tiếp tục mất đi một phần nguồn cung dầu diesel.