Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 17/6 cho biết ông “không muốn” ký duy trì Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA), thỏa thuận thương mại tự do Bắc Mỹ được đàm phán trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông.
Theo kế hoạch, hiệp định thương mại ràng buộc ba nền kinh tế Bắc Mỹ sẽ được rà soát vào tháng tới, trong bối cảnh nguy cơ thỏa thuận này đối mặt nhiều bất định hơn so với trước đây.
Phát biểu với báo giới tại Paris, ông Trump cho rằng khả năng các bên không đạt được đồng thuận là điều có thể xảy ra. Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh ông không mong muốn duy trì USMCA và thậm chí để ngỏ khả năng chấm dứt thỏa thuận, dù cũng nói rằng ông “có thể sẽ ký”. Theo ông Trump, nền kinh tế Mỹ sẽ có lợi hơn nếu không bị ràng buộc bởi hiệp định này.
Giới phân tích nhận định, nếu thỏa thuận đổ vỡ hoàn toàn, nhiều ngành công nghiệp chủ chốt vốn phụ thuộc vào lưu chuyển linh kiện và hàng hóa qua biên giới phía bắc và phía nam của Mỹ có thể chịu tác động nghiêm trọng.
 |
| Tổng thống Donald Trump tuyên bố không gia hạn thoả thuận thương mại USMCA - cơ chế thương mại tự do giữa các nước Bắc Mỹ. |
Trong nhiều năm qua, doanh nghiệp trong khu vực đã đầu tư lớn vào các chuỗi cung ứng đặt tại Bắc Mỹ nhằm sản xuất hàng hóa, trong đó có ô-tô, với chi phí cạnh tranh hơn.
Theo cơ chế rà soát bắt buộc của USMCA, trước ngày 1/7, ba nước phải quyết định có gia hạn hiệu lực hiệp định thêm 16 năm hay không.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng mốc thời gian này có thể không được đáp ứng, do tiến trình đàm phán chủ yếu mới có sự tham gia của Mexico, trong khi Canada chưa hiện diện đầy đủ trong các cuộc thảo luận then chốt. Trong trường hợp đó, hiệp định vẫn tiếp tục có hiệu lực nhưng sẽ tự động chuyển sang cơ chế rà soát hằng năm.
Giới quan sát cho rằng kịch bản này ít nghiêm trọng hơn đáng kể so với khả năng Mỹ rút khỏi thỏa thuận một cách hoàn toàn.
USMCA được ông Trump thúc đẩy đàm phán trong nhiệm kỳ đầu tiên nhằm thay thế Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA), cơ chế từng gắn kết ba nền kinh tế Mỹ, Mexico và Canada từ năm 1994.
Ông Trump tiếp tục chỉ trích NAFTA là một trong những thỏa thuận thương mại tồi tệ nhất từng được thực hiện, đồng thời cho rằng USMCA từng là phương án cần thiết để Washington có thể thoát khỏi khuôn khổ cũ.
Thời gian gần đây, quan hệ thương mại giữa Mỹ và Canada liên tục xuất hiện những phát ngôn cứng rắn từ giới chức hai bên.
Trong khi đó, Thủ tướng Canada Mark Carney, một trong những nhà lãnh đạo tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G7 tại Pháp, gần đây đã kêu gọi xây dựng một “Pháo đài Bắc Mỹ”, qua đó nhấn mạnh vai trò của liên kết kinh tế khu vực. Nhiều chuyên gia đánh giá USMCA chính là một trong những nhân tố quan trọng giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ các biện pháp thương mại cứng rắn của Mỹ, khi phần lớn hàng hóa giao thương vẫn được hưởng cơ chế miễn thuế theo hiệp định.
Những động thái phát tín hiệu mới từ ông Trump cho thấy rủi ro đối với môi trường thương mại khu vực Bắc Mỹ vẫn hiện hữu, trong bối cảnh triển vọng ổn định chuỗi cung ứng và tăng trưởng kinh tế tiếp tục chịu tác động từ các tính toán chính sách của Washington.
