Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 10/6 bác bỏ lo ngại về việc lạm phát tiêu dùng tăng mạnh trong tháng 5, khi cho rằng các số liệu mới công bố là “rất tuyệt vời”. Theo số liệu công bố cùng ngày, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ tăng 4,2% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 3,8% của tháng 4 và là mức cao nhất kể từ tháng 4/2023.
Khi trả lời phóng viên, ông Trump nói: “Các con số rất tuyệt vời... Tôi thích lạm phát”. Phát biểu được đưa ra trước vòng tấn công mới nhất của lực lượng Mỹ nhằm vào Iran.
Bình luận này nhanh chóng trở thành tâm điểm công kích của phe Dân chủ. Chủ tịch Hạ viện thuộc đảng Cộng hòa Mike Johnson cho rằng phát biểu của ông Trump bị hiểu sai ngữ cảnh, trong khi lãnh đạo phe thiểu số Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer nói điều đó cho thấy sự thờ ơ của Tổng thống Mỹ trước khó khăn tài chính của các hộ gia đình.
“Trump thực sự đã nói 'Tôi thích lạm phát' trước ống kính, để cả nước Mỹ nghe thấy”, ông Schumer viết trên mạng xã hội X.
Đảng Dân chủ sau đó đăng video ghi lại phát biểu của ông Trump trên các tài khoản mạng xã hội, cho rằng đây là bằng chứng cho thấy ông không quan tâm tới áp lực chi phí sinh hoạt mà người dân Mỹ đang đối mặt.
Giá năng lượng leo thang được xem là yếu tố chính đẩy lạm phát đi lên. Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran từ cuối tháng 2 khiến thị trường dầu khí biến động mạnh, đặc biệt sau khi Tehran đáp trả bằng động thái gần như đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu khí toàn cầu.
Ông Trump cũng lặp lại dự đoán rằng lạm phát sẽ “giảm mạnh” sau khi xung đột kết thúc. Tuy nhiên, nhiều nhà kinh tế cho rằng giá dầu khó sớm quay lại mức trước chiến sự và cần thêm nhiều tháng để thị trường ổn định.
Dữ liệu tháng 5 cho thấy giá năng lượng tại Mỹ tăng 23,5% so với cùng kỳ năm trước, trong đó giá xăng tăng 40,5%. Giá thực phẩm cũng tăng tháng thứ hai liên tiếp, lên 2,7% so với cùng kỳ, trong khi chi phí y tế, chăm sóc cá nhân, vé máy bay và giải trí đều đi lên.
Người tiêu dùng Mỹ đã trải qua nhiều năm giá cả neo cao sau đại dịch Covid-19, với hàng loạt cú sốc liên tiếp như chiến sự Nga - Ukraine, các chính sách thuế quan của ông Trump và nay là xung đột tại Trung Đông.
Dù vậy, một số nhà phân tích nhận định giá xăng tại các trạm bán lẻ gần đây đã có dấu hiệu ổn định, qua đó mở ra khả năng lạm phát chung có thể hạ nhiệt trong nửa cuối năm.
“Giá năng lượng tăng trở lại là nguyên nhân chính kéo lạm phát đi lên tháng trước, nhưng chúng tôi cho rằng lạm phát có thể đã chạm đỉnh và sẽ giảm dần trong nửa cuối năm”, Kathy Bostjancic, nhà kinh tế trưởng tại Nationwide, nhận định. Theo bà, kịch bản này phụ thuộc vào khả năng sớm đạt được một giải pháp ngắn hạn với Iran để eo biển Hormuz được mở lại.
Trong khi đó, lạm phát lõi - không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng dễ biến động - đạt 2,9% trong tháng 5, tăng từ mức 2,8% của tháng trước.
Gregory Daco, nhà kinh tế trưởng tại EY-Parthenon, cho rằng đà tăng của chi phí năng lượng hiện mới tác động hạn chế tới lạm phát lõi, ngoại trừ nhóm vé máy bay.
Diễn biến lạm phát cũng đặt thêm áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), cơ quan đang theo đuổi mục tiêu lạm phát dài hạn 2% và sẽ họp chính sách trong tuần tới.
Đây là cuộc họp đầu tiên của Chủ tịch Fed Kevin Warsh kể từ khi nhậm chức tháng trước. Ông được cho là sẽ đối mặt sức ép từ ông Trump về việc hạ lãi suất, dù thị trường hiện nghiêng về khả năng Fed giữ nguyên mức lãi suất hiện nay.
Trước khi xung đột bùng phát, thị trường từng kỳ vọng Fed có thể cắt giảm lãi suất vào cuối năm. Tuy nhiên, chiến sự và áp lực giá cả gia tăng đã làm triển vọng này trở nên kém chắc chắn hơn.
"Fed sẽ không thể cắt giảm lãi suất nếu tình trạng này tiếp diễn", Chris Zaccarelli, giám đốc đầu tư của Northlight Asset Management, nói.
