Fox Corporation, một trong những ông lớn của truyền hình Mỹ, đã chi ra 22 tỷ USD để mua lại Roku. Thông báo ngày 15/6 cho thấy Fox đang tăng tốc thoát phụ thuộc vào truyền hình cáp truyền thống, với mục tiêu mở rộng tệp khán giả số, nâng năng lực nhắm quảng cáo và đưa các nội dung thể thao, tin tức lên vị trí thuận lợi hơn trong hệ sinh thái streaming.
 |
| Fox (trái) chi đậm 22 tỷ USD để mua lại Roku (phải), nhằm mở rộng phạm vi hoạt động và cạnh tranh trên nền tảng streaming |
Đây là thương vụ lớn đầu tiên của Fox kể từ khi CEO kiêm Chủ tịch Lachlan Murdoch củng cố quyền kiểm soát tập đoàn truyền thông của gia đình Murdoch sau thỏa thuận gia đình năm ngoái.
Trên cuộc gọi với nhà đầu tư, ông Lachlan Murdoch gọi đây là thương vụ có thể “định hình tương lai truyền hình” tại Mỹ và nhiều thị trường khác.
Tuy nhiên, thị trường không dễ bị thuyết phục. Cổ phiếu Fox có lúc giảm gần 17% trong phiên đầu ngày vì lo ngại pha loãng và áp lực nợ mới, trong khi cổ phiếu Roku vẫn thấp hơn khoảng 12% so với mức chào mua 160 USD/cổ phiếu. Điều đó cho thấy giới đầu tư vẫn để dấu hỏi lớn về khả năng hiện thực hóa giá trị của thương vụ.
Theo điều khoản giao dịch, mỗi cổ đông Roku sẽ nhận 96 USD tiền mặt cộng khoảng 0,97 cổ phiếu Fox loại A cho mỗi cổ phiếu đang nắm giữ, tương đương mức định giá 160 USD/cổ phiếu. Mức giá này cao hơn 33,7% so với giá đóng cửa của Roku trước khi xuất hiện thông tin công ty cân nhắc bán mình - một premium đủ lớn để cho thấy Fox thực sự muốn chốt nhanh thương vụ.
Một trong những người hưởng lợi lớn nhất là Anthony Wood. Nhà sáng lập kiêm CEO Roku, 60 tuổi, sẽ tiếp tục tham gia điều hành và có ghế trong hội đồng quản trị Fox sau sáp nhập. Với hơn 55% quyền biểu quyết tại Roku, ông được Reuters ước tính có thể thu về tới 3 tỷ USD từ thương vụ.
Dù vậy, “bài toán hậu sáp nhập” mới là phần khó nhất. Việc ghép một bên mạnh về nội dung như Fox với một nền tảng phân phối mở như Roku có thể làm phát sinh xung đột lợi ích với chính các đối tác đang nuôi doanh thu cho cả hai phía.
Roku hiện phân phối ứng dụng của nhiều đối thủ Fox như Paramount, NBCUniversal hay Netflix. Trong khi đó, Fox vẫn cấp phép nội dung cho các nhà phân phối truyền hình trả phí như Comcast và YouTube TV - những bên cũng cạnh tranh trực tiếp với các nền tảng phát trực tuyến miễn phí như Roku hay Samsung TV Plus.
Ban lãnh đạo Fox cho biết các quan hệ hợp tác với YouTube, YouTube TV và Comcast sẽ không thay đổi sau thương vụ.
Không phải ai trên Phố Wall cũng lạc quan. TD Cowen cho rằng thương vụ chưa chắc tạo thêm giá trị cho cổ đông Fox, nhất là khi lịch sử ngành truyền thông từng cho thấy nhiều cuộc hôn phối giữa bên nắm nội dung và nền tảng phân phối đã không mang lại kết quả như kỳ vọng.
Ví dụ điển hình là thương vụ AT&T mua Time Warner với giá 85 tỷ USD năm 2018, trước khi phải quay đầu chỉ sau 3 năm. Tiền lệ đó khiến nhà đầu tư càng dè chừng với những thương vụ “nội dung + nền tảng” có quy mô hàng chục tỷ USD.
Ở chiều chiến lược, Fox rõ ràng đang cần một cú bứt tốc số hóa. Làn sóng huỷ bỏ thuê bao truyền hình cáp vẫn kéo dài, còn Roku lại sở hữu nền tảng quảng cáo, hệ sinh thái thiết bị streaming và quan hệ thanh toán với hơn 20 triệu khách hàng. Nếu khai thác được hết các tài sản này, Fox có thể mở rộng doanh thu quảng cáo số nhanh hơn đáng kể.
Trước đó, JPMorgan từng nhận định nếu thâu tóm Roku, Fox sẽ thay đổi căn bản mô hình kinh doanh theo hướng số hóa và xử lý được bài toán di sản của mảng truyền hình trả phí.
Theo số liệu của Nielsen, công ty hợp nhất có thể trở thành nhà cung cấp dịch vụ truyền hình lớn thứ ba thế giới theo thị phần xem, chỉ sau YouTube và Disney, nhưng đứng trên Netflix.
Fox thực tế không xa lạ với Roku. Năm 2020, tập đoàn này từng tài trợ cho thương vụ mua Tubi trị giá 440 triệu USD bằng cách bán 5% cổ phần Roku mà họ nắm giữ từ năm 2013.
Sau khi hoàn tất, cổ đông Fox dự kiến nắm khoảng 73% công ty hợp nhất, còn cổ đông Roku sở hữu 27%.
Thương vụ đã được hội đồng quản trị hai bên thông qua, dự kiến hoàn tất trong nửa đầu năm 2027 và hướng tới tiết kiệm chi phí thường niên khoảng 400 triệu USD. Đây là con số được Fox đặt lên bàn để thuyết phục thị trường rằng thương vụ không chỉ lớn, mà còn có thể sinh hiệu quả vận hành thực tế.
Tuy nhiên, mặt trái cũng hiện ra rất rõ: cấu trúc thanh toán gồm khoảng 14,6 tỷ USD tiền mặt, phần còn lại bằng cổ phiếu, đồng thời kéo thêm khoảng 8,3 tỷ USD nợ lên bảng cân đối kế toán của Fox. Với nhà đầu tư, đây chính là lý do khiến thương vụ 22 tỷ USD này vừa hấp dẫn, vừa đáng ngại.
