Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết văn bản cuối cùng của thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran đã được hoàn tất, diễn biến xảy ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Tehran cần “chấn chỉnh lại hành động của mình”.
Theo ông Shehbaz Sharif, Islamabad – chính quyền đang dẫn đầu các nỗ lực hòa giải với sự phối hợp của Qatar – hiện đang làm việc với cả hai bên Mỹ-Iran để hoàn tất “các bước tiếp theo”.
Phát biểu trên mạng xã hội X, Thủ tướng Pakistan nhấn mạnh: “Trong bối cảnh các nỗ lực hòa giải mạnh mẽ đang diễn ra, chúng tôi hoàn toàn nhận thức được các chiến dịch thông tin sai lệch liên tục xuất hiện từ những lực lượng muốn phá hoại thỏa thuận hòa bình”. Ông đồng thời khẳng định, bất chấp những “ồn ào” đó, một văn bản cuối cùng của thỏa thuận hòa bình đã đạt được đồng thuận. Theo người đứng đầu Chính phủ Pakistan, “hòa bình chưa bao giờ gần như lúc này”.
Trong khi đó, một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết hai bên dự kiến ký thỏa thuận trong những ngày tới. Theo quan chức này, thỏa thuận sẽ mở lại eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ và tạo tiền đề cho việc giải thể chương trình hạt nhân của Iran; phía Mỹ sẽ tiếp nhận lượng uranium đã được làm giàu. Văn bản này đồng thời kích hoạt một giai đoạn “đàm phán kỹ thuật” kéo dài 60 ngày.
Quan chức trên cũng cho rằng đang hình thành sự đồng thuận rộng rãi trong hệ thống chính trị Iran, từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, các nhân vật theo đường lối cứng rắn đến giới lãnh đạo dân sự, coi đây là một thỏa thuận “tốt và có thể chấp nhận được”.
Về phía Iran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei ngày 13/6 cho biết các cuộc họp của những cơ quan liên quan “đang được tiến hành”. Ông nhấn mạnh, để đi đến kết quả cuối cùng và mang tính quyết định, cần đạt được sự đồng thuận giữa các cơ quan ra quyết định và các thể chế liên quan.
Trên thị trường năng lượng, giá dầu sau khi giảm hơn 5% xuống mức thấp nhất trong ba tháng đã phục hồi một phần vào đầu giờ chiều. Dầu thô Brent giảm 3,4%, xuống còn 87,33 USD/thùng.
Diễn biến trên xuất hiện chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Tehran trên nền tảng Truth Social đã xuyên tạc các chi tiết của thỏa thuận mở lại eo biển mà ông cho là đã được phê chuẩn từ ngày 12/6. Ông Trump chỉ trích mạnh mẽ Tehran, cho rằng các điều khoản mà phía này “rò rỉ cho truyền thông giả mạo hoàn toàn không liên quan tới các điều khoản đã được thống nhất bằng văn bản”.
Ngay sau đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết “bản ghi nhớ chưa bao giờ gần được hoàn tất như hiện nay”. Trên mạng xã hội X, ông kêu gọi truyền thông tránh suy đoán về nội dung văn bản trong thời gian chờ hoàn thiện. Theo ông Araghchi, phù hợp với cách tiếp cận “có trách nhiệm và minh bạch”, mọi chi tiết sẽ được công bố với công chúng vào thời điểm thích hợp.
 |
| Bài đăng của Ngoại trưởng Iran trên mạng xã hội X liên quan đến tình hình thoả thuận Mỹ-Iran |
Tổng thống Mỹ sau đó đã đăng lại phát biểu của ông Araghchi lên nền tảng Truth Social.
Phó Tổng thống Mỹ James David Vance thừa nhận khả năng Iran có thể được hưởng lợi ích kinh tế nếu thỏa thuận được ký kết. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh trên X rằng “không có khoản tiền nào được giải ngân chỉ vì việc ký thỏa thuận hoặc tham dự cuộc họp”. Theo ông, thỏa thuận được thiết kế nhằm bảo đảm các mối quan tâm của Mỹ và các đồng minh được ưu tiên; nếu Iran thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ, những lợi ích kinh tế sẽ đến với nước này và toàn khu vực.
Dù vậy, hãng thông tấn nhà nước Iran Mehr đã công bố một báo cáo chi tiết về 14 điểm trong đề xuất, trong đó nêu khả năng Mỹ đồng ý giải phóng 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran ở nước ngoài; một nửa số này được cho là sẽ được mở khóa trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu.
Tuy nhiên, theo các nguồn tin am hiểu tiến trình đàm phán, bất kỳ bước nới lỏng trừng phạt nào cũng sẽ được triển khai theo từng giai đoạn và phụ thuộc vào tiến triển của đàm phán hạt nhân, dự kiến bắt đầu sau khi bản ghi nhớ được ký kết.
Hãng tin Mehr cũng cho biết Mỹ và các đồng minh sẽ trình bày kế hoạch tái thiết cho Iran với trị giá ít nhất 300 tỷ USD. Tuy nhiên, một nguồn tin nắm tình hình khẳng định con số này không xuất hiện trong bản ghi nhớ.
Theo nội dung đang được các bên thảo luận, đề xuất mới sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn ngày 8/4 thêm 60 ngày; trong thời gian đó, eo biển Hormuz sẽ từng bước được mở lại. Iran được cho là phải hoàn tất việc rà phá thủy lôi khỏi tuyến hàng hải này trong 30 ngày đầu.
Thỏa thuận được đề xuất cũng đặt ra khuôn khổ cho các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm cả kho dự trữ uranium được làm giàu ở mức gần ngưỡng chế tạo vũ khí.
