Ngày 8/6, một thẩm phán liên bang Mỹ đã bác bỏ khoản phí 100.000 USD do Tổng thống Donald Trump áp đặt đối với thị thực H-1B mới dành cho lao động nước ngoài có tay nghề cao, cho rằng đây là một loại thuế bất hợp pháp vì chưa được Quốc hội cho phép.
Phán quyết do Thẩm phán Leo Sorokin, Chánh thẩm Tòa án Quận Boston, đưa ra trong vụ kiện do liên minh 20 tổng chưởng lý các bang thuộc Đảng Dân chủ khởi xướng. Nhóm này phản đối quyết định được ông Trump công bố hồi tháng 9, vốn làm gia tăng đáng kể chi phí xin thị thực H-1B - loại thị thực mà nhiều doanh nghiệp công nghệ phụ thuộc để tuyển dụng lao động nước ngoài.
Phía chính quyền Mỹ lập luận rằng khoản phí nêu trên là một biện pháp tài chính hợp pháp mà tổng thống có thể áp dụng theo luật nhập cư liên bang, cho phép hạn chế việc nhập cảnh của một số công dân nước ngoài nếu bị cho là gây bất lợi cho lợi ích của nước Mỹ.
Tuy nhiên, Thẩm phán Leo Sorokin nhận định khoản phí này không phải là một hình phạt tài chính, mà thực chất là một loại thuế vượt quá thẩm quyền của Tổng thống khi chưa có sự chấp thuận của Quốc hội. Theo đó, Bộ Ngoại giao Mỹ và Cơ quan Dịch vụ Nhập cư và Quốc tịch Mỹ không có cơ sở pháp lý để thực thi quy định này. Trong phán quyết, ông nhấn mạnh rằng bản chất và cách thức áp dụng khoản tiền 100.000 USD cho thấy đây là một loại thuế, bất kể nó được gọi dưới tên nào.
Thẩm phán cũng viện dẫn phán quyết được Tòa án Tối cao Mỹ đưa ra hồi tháng 2, trong đó bác bỏ các mức thuế quan diện rộng mà ông Trump theo đuổi theo một đạo luật dành cho các tình huống khẩn cấp quốc gia. Theo lập luận này, tổng thống cũng không có thẩm quyền áp thuế theo luật nhập cư.
Phản ứng trước phán quyết, người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers cho biết chính quyền ông Trump tin tưởng quyết định này sẽ bị đảo ngược trong quá trình kháng cáo. Bà Taylor Rogers khẳng định, ông Trump có thẩm quyền pháp lý rõ ràng trong việc hạn chế nhập cảnh đối với bất kỳ nhóm người nước ngoài nào mà ông cho là không phục vụ lợi ích tốt nhất của nước Mỹ.
Chương trình H-1B hiện cấp 65.000 thị thực mỗi năm, cùng với 20.000 thị thực dành cho lao động có trình độ cao. Thời hạn của loại thị thực này kéo dài từ 3 đến 6 năm. Trước khi chính sách mới được công bố, chi phí xin thị thực H-1B thường dao động từ 2.000 đến 5.000 USD, tùy từng trường hợp cụ thể.
Khi công bố mức phí mới này, ông Trump cho rằng chương trình H-1B đã bị lợi dụng để thay thế lao động Mỹ bằng lao động nước ngoài có mức lương thấp hơn và kỹ năng thấp hơn, thay vì chỉ mang tính bổ sung cho thị trường lao động trong nước.
Tuy vậy, mức phí này không áp dụng đối với các thị thực cấp cho công dân nước ngoài đang có mặt tại Mỹ theo diện thị thực sinh viên, nhóm vốn chiếm tỷ lệ lớn trong số những người được cấp thị thực H-1B mới.
Trên thực tế, rất ít nhà tuyển dụng đã chấp nhận nộp khoản phí này kể từ khi quy định được ban hành. Tính đến ngày 15/2, Cơ quan Dịch vụ Nhập cư và Quốc tịch Mỹ chỉ ghi nhận 85 khoản thanh toán mức phí 100.000 USD, theo thông tin được nêu trong một hồ sơ công bố hồi tháng 3.
Bên cạnh đó, chính quyền ông Trump cũng đã chỉ đạo tăng cường kiểm tra lý lịch đối với người xin thị thực H-1B, đồng thời đề xuất quy trình lựa chọn mới theo hướng ưu tiên những lao động có kỹ năng cao hơn và mức lương tốt hơn.
Mức phí 100.000 USD cũng đã kéo theo ít nhất ba vụ kiện khác nhằm thách thức tính hợp pháp của việc thực thi chính sách này, trong đó có vụ kiện do Phòng Thương mại Mỹ khởi xướng. Hiện vụ việc vẫn đang trong quá trình kháng cáo sau khi một thẩm phán tại Washington, D.C. hồi tháng 12 bác bỏ lập luận cho rằng ông Trump không có thẩm quyền ấn định mức phí nêu trên.
Tổng chưởng lý bang California Rob Bonta, người đứng đầu liên minh đa bang khởi kiện trước Thẩm phán Sorokin, hoan nghênh phán quyết của tòa án, cho rằng đây là bước đi cần thiết nhằm bác bỏ mức thuế 100.000 USD bất hợp pháp và tốn kém do ông Trump áp đặt. Theo ông Rob Bonta, mức phí này làm suy giảm khả năng thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao của Mỹ, trong khi đây là lực lượng góp phần củng cố nền kinh tế và đáp ứng các nhu cầu nhân lực quan trọng của nước này.
