Theo truyền thông quốc tế, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/6 cho rằng một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran có thể sớm được ký kết, trong đó có nội dung liên quan việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, phía Iran cho biết thời điểm ký kết vẫn chưa được xác định.
Phát biểu trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết thỏa thuận có thể được hoàn tất trong thời gian ngắn. Trước đó, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng đề cập khả năng diễn ra một lễ ký kết bản ghi nhớ theo hình thức trực tuyến giữa các bên trong vòng 24 giờ.
 |
| Bài đăng của Tổng thống Mỹ Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social, thông báo diễn biến mới nhất tình hình thoả thuận hoà bình Mỹ-Iran |
Theo ông Trump, sau khi văn kiện được ký, eo biển Hormuz sẽ được mở lại cho hoạt động hàng hải. Nhà lãnh đạo Mỹ đồng thời cho rằng quan hệ giữa Washington và Tehran đang đứng trước khả năng chuyển biến theo hướng tích cực hơn.
Diễn biến nêu trên thu hút sự quan tâm lớn của dư luận quốc tế trong bối cảnh căng thẳng tại khu vực đã tác động mạnh tới thị trường năng lượng toàn cầu, nhất là khi eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận tải dầu khí quan trọng nhất thế giới.
Nhận định của Tổng thống Mỹ được đưa ra sau nhiều ngày các bên trung gian trong khu vực đẩy mạnh nỗ lực ngoại giao, nhằm duy trì lệnh ngừng bắn và tạo điều kiện cho tiến trình đàm phán tiếp theo.
Về phía Iran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei cho biết thời điểm ký kết bản ghi nhớ hiện vẫn chưa rõ ràng. Truyền thông nhà nước Iran dẫn lời ông Baghaei nói rằng văn kiện này có thể được ký trong những ngày tới, song nhiều khả năng không diễn ra ngay trong ngày 14/6. Các quan chức khác trong chính quyền Tehran nhấn mạnh cần thận trọng khi bình luận về tiến trình này, đồng thời cho rằng vẫn còn những yếu tố chưa thực sự rõ ràng từ phía đối tác đàm phán.
Pakistan và Qatar hiện được cho là đang đóng vai trò trung gian trong các nỗ lực gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày, đồng thời thúc đẩy mở lại tuyến hàng hải chiến lược này và tạo nền tảng cho các cuộc đàm phán liên quan chương trình hạt nhân của Iran.
Theo một số nguồn tin quốc tế, nếu đạt được đồng thuận, việc khôi phục hoàn toàn lưu thông qua eo biển Hormuz có thể được triển khai theo từng bước, trong đó giai đoạn đầu sẽ tập trung xử lý các nguy cơ mất an toàn hàng hải. Một số nguồn tin am hiểu vấn đề cho rằng thỏa thuận – nếu được ký – có thể bao gồm những cam kết nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động vận tải thương mại qua khu vực này trong thời gian đầu.
Ở chiều ngược lại, Washington cũng được cho là sẽ xem xét các biện pháp tương ứng liên quan hoạt động kiểm soát hàng hải đối với Iran.
Theo các thông tin được đề cập, một nội dung quan trọng của tiến trình này là việc Iran tái khẳng định lập trường không theo đuổi vũ khí hạt nhân, đồng thời hai bên sẽ tiếp tục đàm phán về cách thức xử lý kho uranium làm giàu của Tehran theo cơ chế được thống nhất.
Giới quan sát nhận định việc xử lý lượng uranium làm giàu của Iran sẽ là một trong những nội dung then chốt quyết định mức độ tiến triển của đàm phán trong giai đoạn tới.
Trong nhiều năm qua, Tehran luôn khẳng định chương trình hạt nhân của nước này phục vụ mục đích dân sự, hòa bình.
Các nguồn tin cũng cho biết mọi bước đi liên quan việc nới lỏng trừng phạt đối với Iran, nếu có, nhiều khả năng sẽ được triển khai theo lộ trình và gắn với kết quả của các cuộc đàm phán tiếp theo. Một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ đánh giá các cuộc thảo luận hiện nay đang diễn ra theo hướng tích cực, song không đưa ra mốc thời gian cụ thể cho việc ký kết.
Trước đó, phía Iran cho biết các cuộc họp giữa các cơ quan liên quan vẫn đang được tiến hành để hoàn tất các nội dung cần thiết. Theo giới chức Iran, để đi đến kết quả cuối cùng, cần có sự đồng thuận giữa các cơ quan ra quyết định và các thể chế liên quan.
Trong khi đó, tại Iran đã xuất hiện các ý kiến trái chiều xung quanh tiến trình đàm phán, phản ánh tính phức tạp của bối cảnh chính trị nội bộ nước này.
Bất chấp tín hiệu ngoại giao, tình hình thực địa trong tuần qua vẫn diễn biến phức tạp với các vụ đối đầu quân sự, làm dấy lên lo ngại nguy cơ ảnh hưởng tới nỗ lực thúc đẩy thỏa thuận.
Thời gian qua, Tổng thống Trump nhiều lần bày tỏ lạc quan về khả năng đạt được thỏa thuận với Iran, song tiến trình này vẫn phụ thuộc vào kết quả tham vấn và mức độ đồng thuận của các bên liên quan.
Nếu được ký kết và triển khai hiệu quả, thỏa thuận này có thể góp phần hạ nhiệt căng thẳng tại khu vực, hỗ trợ ổn định thị trường năng lượng và tạo thêm dư địa cho các nỗ lực ngoại giao trong thời gian tới.
Dự kiến trong những ngày tới, vấn đề Trung Đông sẽ tiếp tục là một nội dung được quan tâm tại các cuộc tiếp xúc cấp cao của Mỹ với các đối tác khu vực và quốc tế. Đầu tuần sau, ông Trump sẽ dự Hội nghị Thượng đỉnh G7 tại Pháp, trong đó vấn đề Trung Đông được xác định là ưu tiên hàng đầu. Theo các quan chức Mỹ, bên lề hội nghị, ông sẽ có các cuộc gặp song phương với lãnh đạo Qatar, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và Ai Cập.
