SpaceX lập kỷ lục IPO tại Mỹ với mức định giá 1,77 nghìn tỷ USD

SpaceX lập kỷ lục IPO tại Mỹ với mức định giá 1,77 nghìn tỷ USD

SpaceX ngày 11/6 công bố mức giá 135 USD/cổ phiếu cho đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), qua đó thực hiện thương vụ IPO lớn nhất lịch sử thị trường Mỹ và đưa doanh nghiệp hàng không vũ trụ của Elon Musk vào nhóm công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới.

Theo hồ sơ công bố, thương vụ này huy động 75 tỷ USD thông qua việc bán 555,56 triệu cổ phiếu, qua đó định giá SpaceX ở mức 1,77 nghìn tỷ USD. Đây là mức huy động vốn và định giá kỷ lục đối với một thương vụ IPO. Trước đó, Reuters cho biết công ty dự kiến chào bán ở mức 135 USD/cổ phiếu.

Việc chốt giá IPO khép lại quá trình chuẩn bị kéo dài nhiều tháng cho dự án tham vọng nhất của Elon Musk, trong bối cảnh doanh nhân này lựa chọn cách tiếp cận khác biệt so với thông lệ trên Phố Wall và khiến nhiều nhà phân tích tranh luận về mức định giá rất cao của doanh nghiệp.

Khi bắt đầu giao dịch trên Nasdaq vào ngày 12/6, SpaceX dự kiến trở thành doanh nghiệp niêm yết lớn thứ bảy tại Mỹ tính theo vốn hóa thị trường, dù công ty vẫn ghi nhận thua lỗ trong năm ngoái và có doanh thu thấp hơn đáng kể so với nhiều tập đoàn vốn hóa lớn khác.

Với mức định giá này, SpaceX vượt lên trên nhiều tên tuổi lớn như JPMorgan Chase, Berkshire Hathaway, Eli Lilly, Meta Platforms và cả Tesla - doanh nghiệp niêm yết khác do Musk điều hành.

"Thử thách thực sự là thị trường sẽ tiếp nhận thương vụ IPO này như thế nào trong vài tuần tới, chứ không chỉ trong một phiên giao dịch", Adam Sarhan, Giám đốc điều hành 50 Park Investments tại New York, nhận định. Theo ông, mức giá chào bán được đưa ra ở trạng thái tương đối cân bằng, không quá cao nhưng cũng không quá thấp, trong khi dòng tiền từ nhà đầu tư cá nhân đang đóng vai trò đáng kể đối với diễn biến ban đầu của cổ phiếu.

Thương vụ của SpaceX đã vượt kỷ lục trước đó thuộc về Saudi Aramco, doanh nghiệp dầu khí quốc doanh của Saudi Arabia, khi công ty này huy động 25,6 tỷ USD trong đợt niêm yết tại Riyadh vào tháng 12/2019 với mức định giá 1,71 nghìn tỷ USD. Nếu điều chỉnh theo lạm phát, giá trị vốn huy động của Aramco tương đương khoảng 33,2 tỷ USD và định giá doanh nghiệp vào khoảng 2,21 nghìn tỷ USD.

Mức định giá 1,77 nghìn tỷ USD được tính trên cơ sở 13,08 tỷ cổ phiếu lưu hành và còn có thể tăng thêm nếu các nhà bảo lãnh phát hành thực hiện quyền mua thêm cổ phiếu trong vòng 30 ngày sau đợt chào bán. Reuters trước đó cho biết SpaceX ban đầu hướng tới mức định giá khoảng 1,75 nghìn tỷ USD.

SpaceX công bố giá IPO ngay sau 15h theo giờ miền Đông nước Mỹ, tức khoảng 2h sáng ngày 12/6 theo giờ Việt Nam, khi cuộc họp định giá với các ngân hàng vừa kết thúc và thị trường Mỹ vẫn còn giao dịch. Thông tin này được công bố trong một bản cáo bạch bổ sung nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC).

Khoảng 30 phút sau, SpaceX tiếp tục phát đi thông cáo báo chí về thương vụ. Thông thường, việc chốt giá và công bố giá IPO chỉ diễn ra sau khi phiên giao dịch chính thức tại Mỹ kết thúc lúc 16h, nhằm hạn chế tác động từ các biến động vĩ mô hoặc thông tin bất ngờ trong phiên. Động thái này tiếp tục cho thấy Elon Musk đang đưa thương vụ IPO được chờ đợi nhất Phố Wall ra thị trường theo cách riêng. Công ty dành tới 30% lượng cổ phần chào bán cho nhà đầu tư cá nhân - tỷ lệ cao bất thường - và quyết định mức giá chào bán trước cả giai đoạn roadshow, thay vì theo thông lệ đàm phán với nhà đầu tư tổ chức.

Rick Meckler, đối tác tại Cherry Lane Investments ở New Jersey, cho rằng cách SpaceX xác lập mức giá là điều gần như chưa từng có tiền lệ. Theo ông, việc công ty công bố thẳng mức giá thay vì đi theo quy trình xây dựng sổ lệnh thông thường cho thấy vai trò quá lớn của nhà đầu tư cá nhân - nhóm có thể ít nhạy cảm hơn với vấn đề định giá.

Musk cũng thúc đẩy việc đưa SpaceX vào các chỉ số sớm hơn thông lệ nhằm mở rộng tệp nhà đầu tư tiềm năng, đồng thời tái cấu trúc quản trị để duy trì quyền kiểm soát mạnh của nhà sáng lập. Sau IPO, Musk dự kiến nắm 82% quyền biểu quyết tại công ty.

Thị trường IPO tại Mỹ được dự báo phục hồi mạnh trong năm nay sau giai đoạn trầm lắng trước đó. Goldman Sachs ước tính tổng giá trị huy động vốn có thể tăng gấp bốn lần, lên mức kỷ lục 160 tỷ USD trong năm 2026, nhờ làn sóng niêm yết của các doanh nghiệp lớn, trong đó có SpaceX và các công ty trí tuệ nhân tạo như OpenAI, Anthropic.

Thành lập năm 2002, SpaceX cho biết sứ mệnh của doanh nghiệp là phát triển các hệ thống và công nghệ phục vụ mục tiêu đưa sự sống trở thành đa hành tinh. Theo bản cáo bạch, công ty ước tính tổng cơ hội thị trường mà mình hướng tới lên tới 28,5 nghìn tỷ USD - con số được mô tả là lớn nhất trong lịch sử loài người.

Trong ba năm qua, hoạt động phóng tàu của SpaceX chiếm hơn 4/5 tổng khối lượng được đưa lên quỹ đạo. Trong khi đó, dịch vụ Internet vệ tinh Starlink đang phục vụ hàng triệu khách hàng cá nhân, doanh nghiệp và cơ quan chính phủ tại 164 quốc gia và vùng lãnh thổ, đồng thời trở thành nguồn đóng góp doanh thu lớn nhất của công ty.

Một phần lớn kỳ vọng tăng trưởng của SpaceX đến từ mảng trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là xAI - doanh nghiệp được xem là đối thủ của OpenAI và Anthropic. Theo SpaceX, sự kết hợp giữa hạ tầng điện toán AI, mô hình ngôn ngữ và khả năng tiếp cận dữ liệu thời gian thực trên nền tảng X tạo ra lợi thế chiến lược cho hệ sinh thái của Musk.

Kim Forrest, Giám đốc đầu tư tại Bokeh Capital Partners ở Pittsburgh, cho rằng các dự báo tài chính của SpaceX vẫn tiềm ẩn nhiều bất định do phụ thuộc lớn vào hợp đồng chính phủ. Theo bà, nhà đầu tư mua cổ phiếu SpaceX chủ yếu đang đặt cược vào tầm nhìn tương lai hơn là vào hiệu quả hiện tại của một doanh nghiệp đơn lẻ.

Một trong những thách thức lớn đối với mức định giá hiện tại là áp lực cạnh tranh từ các đối thủ như Blue Origin của Jeff Bezos, trong bối cảnh các doanh nghiệp không gian tư nhân đang tăng tốc thương mại hóa và tìm kiếm thêm các hợp đồng chính phủ để mở rộng thị trường ngoài Trái đất.

Nhà đầu tư sẽ có cơ hội đánh giá phản ứng thị trường từ phiên giao dịch đầu tiên vào ngày 12/6. Nhiều nhà phân tích cho rằng cổ phiếu có thể mở cửa muộn hơn thường lệ do quy mô thương vụ lớn và quá trình phân bổ cổ phiếu phức tạp.

Matt Kennedy, chiến lược gia cấp cao tại Renaissance Capital, nhận định phần lớn các thương vụ IPO thường tăng 10-15% trong ngày đầu giao dịch. Theo ông, nếu SpaceX tăng dưới 10%, thị trường có thể coi đây là kết quả kém tích cực so với kỳ vọng; ngược lại, nếu tăng trên 50%, điều đó cho thấy cổ phiếu đang được giao dịch dựa nhiều vào yếu tố hưng phấn hơn là nền tảng cơ bản.

Các ngân hàng đồng bảo lãnh phát hành cho thương vụ gồm Goldman Sachs, Morgan Stanley, BofA Securities, Citigroup và J.P. Morgan.

Trước thềm IPO, SpaceX cũng cho biết đã ký thỏa thuận dịch vụ điện toán đám mây nhiều năm với Google thuộc Alphabet nhằm bảo đảm năng lực tính toán trong bối cảnh cạnh tranh trong lĩnh vực AI ngày càng gia tăng.