Một cơ quan y tế cấp tiểu bang của Ấn Độ đang điều tra khả năng chất lỏng thải ra từ nhà máy sản xuất linh kiện iPhone của nhà cung cấp Tata Electronics gây ảnh hưởng đến nông dân địa phương, sau khi một số người phản ánh tình trạng kích ứng da và lo ngại ô nhiễm trên đất canh tác, theo ba quan chức và một tài liệu Reuters xem xét.
Cuộc điều tra y tế mở thêm một diễn biến mới trong tranh chấp môi trường đang được xem là phép thử đối với tham vọng của Ấn Độ trở thành trung tâm sản xuất lớn của Apple. Nhà máy Tata Electronics đóng tại Hosur, phía nam bang Tamil Nadu, đã nhận thông báo cảnh báo từ hội đồng kiểm soát ô nhiễm của bang ngày 25/5, với cáo buộc gây ô nhiễm nguồn nước ngầm tại các trang trại lân cận.
 |
| Nhà máy sản xuất iPhone tại Tamil Nadu (Ấn Độ) của tập đoàn Tata bị điều tra liên quan tới vấn đề gây ô nhiễm nguồn nước cho khu vực |
Trong tuyên bố đưa ra tuần này, Tata cho biết hội đồng ô nhiễm đã dừng điều tra sau khi xác nhận kết quả phân tích các mẫu nước được thu thập gần đây bên trong cơ sở “không cho thấy bất kỳ dấu hiệu ô nhiễm nào”.
Hội đồng ô nhiễm và chính quyền bang chưa đưa ra bình luận, đồng thời không phản hồi các email và cuộc gọi đề nghị bình luận của Reuters. Apple cũng chưa bình luận về vụ việc và không trả lời yêu cầu của Reuters.
Tata không phản hồi các đề nghị bình luận lặp lại. Theo các nguồn tin chính phủ và một bức thư, các quan chức y tế địa phương đã tiến hành điều tra riêng ít nhất từ cuối tháng 5, sau khi nông dân khiếu nại về nhà máy được khai trương năm 2021, nơi sản xuất vỏ lưng iPhone cùng một số linh kiện khác.
Một đợt kiểm tra y tế ghi nhận chất thải từ nhà máy Tata gây “mùi hôi thối nghiêm trọng” và khiến nguồn nước “không phù hợp cho động vật uống”, theo bức thư ngày 27/5 do bà Anish Parvin, cán bộ y tế chính phủ tại làng Ullugurukkai, nơi nhà máy đặt trụ sở, gửi tới Viện Kiểm soát Vật trung gian truyền bệnh và Bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người ở Hosur.
“Nước thải từ nhà máy Tata Electronics đã tích tụ trên các vùng đất nông nghiệp gần đó và đang làm ô nhiễm nguồn nước sạch trong các giếng lân cận”, bức thư không được công bố nhưng Reuters đã xem xét nêu rõ. “Cũng có báo cáo cho thấy người dân gặp các vấn đề sức khỏe liên quan đến da do tình trạng ô nhiễm này”.
Bà Parvin nói với Reuters rằng bà đã nhận được khiếu nại từ nông dân về các vấn đề sức khỏe, dù chưa có trường hợp nào được xác định lâm sàng. Một nguồn tin chính phủ cho biết hai mẫu nước từ các trang trại đã được quan chức y tế gửi tới phòng thí nghiệm của chính quyền bang để xét nghiệm.
Theo báo cáo ngày 30/5 của phòng thí nghiệm y tế công cộng quận mà Reuters thu được, cả hai mẫu đều cho kết quả dương tính với vi khuẩn E. coli, loại vi khuẩn thường xuất hiện trong nước thải và cho thấy nguồn nước có thể bị ô nhiễm phân.
Cuộc điều tra của các quan chức y tế bang, lần đầu được Reuters đưa tin, vẫn đang tiếp diễn và còn chờ kết quả xét nghiệm bổ sung, ông Rajesh Kumar C, quan chức cấp cao phụ trách y tế công cộng trong khu vực, cho biết.
Tranh chấp đã đặt cộng đồng nông dân vào thế đối đầu với Tập đoàn Tata, một trong những tập đoàn công nghiệp lớn nhất Ấn Độ, đồng thời là nhà cung cấp quan trọng của Apple tại thị trường này. Vụ việc cũng diễn ra trong bối cảnh Apple đẩy mạnh đa dạng hóa chuỗi sản xuất bên ngoài Trung Quốc. Theo công ty nghiên cứu Counterpoint, Ấn Độ dự kiến sản xuất 26% lượng iPhone toàn cầu vào năm 2026, tăng mạnh so với mức 6% bốn năm trước.
Tamil Nadu là một trung tâm sản xuất lớn, nơi Tata cũng vận hành một nhà máy lắp ráp iPhone khác, trong khi Samsung và Hyundai Motor có các cơ sở quy mô lớn. Việc nhà máy Tata bị giám sát chặt chẽ bắt nguồn từ khiếu nại của nông dân, dẫn tới việc Hội đồng Kiểm soát Ô nhiễm Tamil Nadu yêu cầu công ty giải trình và cảnh báo nguy cơ nhà máy có thể bị đóng cửa.
Các tài liệu mới được tiết lộ cho thấy nông dân lần đầu nêu lo ngại trong bức thư gửi Tata ngày 8/12. Bức thư, do một nhóm hoạt động vì công bằng xã hội địa phương và 15 nông dân gửi, cáo buộc nước thải từ nhà máy làm ô nhiễm suối, ao hồ và nguồn nước ngầm, khiến hoạt động canh tác bị ảnh hưởng.
Reuters chưa thể xác định liệu Tata đã phản hồi bức thư này hay chưa.
Một người nắm được vụ việc cho biết trong tháng 12 năm 2025 đã xảy ra sự cố bơm tại hệ thống xử lý nước của nhà máy Tata, khiến một lượng nước thải đã qua xử lý chảy vào ao thu gom nước mưa, sau đó tràn ra một hồ bên ngoài.
Theo người này, Tata đã nhanh chóng triển khai biện pháp ngăn dòng nước tràn và sửa chữa máy bơm.
Bộ quy tắc ứng xử dành cho nhà cung cấp của Apple yêu cầu các đối tác phải “xác định, kiểm soát và giảm thiểu nước thải”, đồng thời “thực hiện giám sát thường xuyên” các hệ thống xử lý. Quy tắc này cũng yêu cầu nhà cung cấp “ngăn ngừa ô nhiễm nước mưa chảy tràn” và tuân thủ đầy đủ các giấy phép môi trường.
Cơ quan quản lý ô nhiễm cũng đã thu thập mẫu vào tháng 4 từ hai giếng lộ thiên gần nhà máy. Kết quả Reuters xem xét cho thấy tổng chất rắn hòa tan (TDS) — thước đo khoáng chất, muối và kim loại trong nước — ở mức 1.084 và 1.286 miligam/lít, cao hơn gấp đôi ngưỡng 500 mg/lít mà Cục Tiêu chuẩn Ấn Độ coi là chấp nhận được đối với nước uống.
“Ô nhiễm công nghiệp có thể làm tăng TDS. Ở thời điểm hiện tại, nếu không được xử lý, nguồn nước này không chỉ không phù hợp cho con người sử dụng mà còn gây rủi ro đối với thủy sản và động vật hoang dã”, bà Nidhi Paliwal, đồng sáng lập tổ chức phi lợi nhuận Paani Earth Foundation của Ấn Độ, người đã xem xét các báo cáo thử nghiệm cho Reuters, cho biết.
Trong khi đó, một nghiên cứu môi trường do Tata công bố năm 2023 cho thấy chất lượng nước tại các địa điểm xung quanh nhà máy đáp ứng tiêu chuẩn nước uống an toàn của Ấn Độ.
Tuần này, nhóm phóng viên Reuters đã hai lần đến khu vực nhà máy và phỏng vấn hơn chục nông dân. Một số nông dân múc nước từ giếng lộ thiên có màu đen. Tại nhiều điểm dọc tường nhà máy, Reuters ghi nhận nước đọng màu xanh lục và có hiện tượng đóng cặn.
Các nông dân cáo buộc tình trạng ô nhiễm đã làm hư hại một số cây trồng và khiến đất đai trở nên cằn cỗi.
“Nếu chúng tôi gieo hạt bằng nguồn nước này, hạt vẫn nảy mầm nhưng sau đó héo úa và chết”, ông Gurumoorthy V, 40 tuổi, người từng trồng cà chua, đậu và lúa trên mảnh đất gần đó, cho biết.
Reuters chưa thể xác minh độc lập tuyên bố này hoặc đánh giá ngay lập tức chất lượng nước tại khu vực.
Tranh chấp có lúc leo thang căng thẳng vào ngày 15/6, khi một người trong nhóm nông dân vượt sang phần đất của Tata để chụp ảnh một ao nước mà họ cho là chứa nước thải. Một bảo vệ sau đó lấy súng từ xe và vác trên vai. Nhóm nông dân đáp lại bằng câu “bắn chúng tôi đi”, trước khi cuộc đối đầu kết thúc.
