Ngày 31/7, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) lần đầu đưa ra cảnh báo rằng lạm phát cơ bản có thể vượt mục tiêu, đồng thời cho biết các cuộc thảo luận chính sách sắp tới sẽ tập trung nhiều hơn vào rủi ro giá cả tăng cao. Diễn biến này được thị trường nhìn nhận là tín hiệu cho khả năng cơ quan này tiếp tục nâng lãi suất trong thời gian tới.
 |
| Ngân hàng Trung ương Nhật Bản phát tín hiệu tăng lãi suất trong bối cảnh lạm phát và giá cả tăng cao |
Tín hiệu cứng rắn được đưa ra trong bối cảnh thị trường xuất hiện nghi vấn Chính phủ Nhật Bản đã can thiệp mua đồng yên tại New York, qua đó cho thấy mức độ quan ngại ngày càng lớn của Tokyo trước tác động của đồng yên yếu tới chi phí nhập khẩu và đời sống hộ gia đình.
Tại cuộc họp báo sau quyết định chính sách, Thống đốc Ueda Kazuo cho biết lạm phát cơ bản đang tiến gần mục tiêu 2%, vì vậy nhà điều hành cần đặc biệt lưu ý tới rủi ro giá cả tăng cao. Theo ông, nội dung này sẽ là trọng tâm thảo luận tại các cuộc họp chính sách tiếp theo.
Ông Ueda cũng cảnh báo, trong bối cảnh lạm phát cơ bản có nguy cơ vượt mục tiêu, việc chậm trễ trong triển khai các biện pháp chính sách cần thiết có thể khiến rủi ro trở thành hiện thực và gây tổn hại cho nền kinh tế. Tại cuộc họp chính sách kéo dài hai ngày, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản quyết định giữ nguyên lãi suất ngắn hạn ở mức 1%, phù hợp với dự báo của thị trường sau lần tăng lên mức cao nhất trong 31 năm vào tháng trước.
Quyết định chính sách cùng thông điệp thiên về thắt chặt đã khiến lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn hai năm đi lên. Đồng yên ban đầu phản ứng không đáng kể, nhưng sau đó tăng mạnh trong phiên giao dịch sáng tại châu Âu, khi giới giao dịch thận trọng trước khả năng có thêm động thái can thiệp. Hiện chưa rõ yếu tố nào trực tiếp thúc đẩy biến động thị trường trong phiên này, cũng như liệu nhà chức trách Nhật Bản có tiếp tục can thiệp hay không.
Trong hội đồng chính sách, ông Takata Hajime là thành viên duy nhất phản đối quyết định giữ nguyên lãi suất. Ông đề xuất nâng lãi suất lên 1,25% nhằm ứng phó với rủi ro lạm phát phát sinh từ các cú sốc cầu bên ngoài.
Trong báo cáo triển vọng hàng quý, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nêu các rủi ro lạm phát chính gồm nhu cầu mạnh đối với trí tuệ nhân tạo, biến động tỷ giá và diễn biến tại Trung Đông. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng tới tốc độ và thời điểm điều chỉnh lãi suất trong thời gian tới. Báo cáo cũng nhấn mạnh nguy cơ lạm phát cơ bản vượt mục tiêu 2%, được xem là cảnh báo mạnh nhất từ trước đến nay của cơ quan này đối với chỉ số giá then chốt.
Cách diễn đạt trong báo cáo lần này được đánh giá là mạnh hơn so với báo cáo công bố hồi tháng 4, khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản chỉ cho rằng lạm phát cơ bản đang tiến gần mức 2% và cần cảnh giác với rủi ro giá cả tăng cao.
Theo ông Loo Masahiko, chiến lược gia cấp cao về trái phiếu tại State Street Investment Management ở Tokyo, thông điệp từ cuộc họp báo của Thống đốc Ueda khá rõ ràng: tác động của đồng yên yếu đối với lạm phát đang được nhấn mạnh hơn. Ông cho rằng giai đoạn tháng 9-10 đang trở thành thời điểm được thị trường chú ý, trong khi khả năng có thêm một đợt tăng lãi suất vào đầu năm 2027 cũng dần rõ hơn.
Quyết định của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản được đưa ra sau khi thị trường ghi nhận thông tin Nhật Bản đã mua đồng yên và bán đô la Mỹ tại New York. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent được dẫn lời cho rằng Nhật Bản có thể đã can thiệp nhằm hỗ trợ đồng tiền đang bị định giá thấp, qua đó cho thấy động thái của Tokyo có thể nhận được sự đồng thuận nhất định từ Washington.
Báo cáo triển vọng cho biết rủi ro đối với tăng trưởng kinh tế nhìn chung cân bằng, song rủi ro đối với giá cả nghiêng về phía tăng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ giá chip tăng do nhu cầu mạnh với trí tuệ nhân tạo, cùng với việc đồng yên giảm giá gần đây có thể tiếp tục đẩy lạm phát lên cao.
Thống đốc Ueda Kazuo cũng lưu ý một số dữ liệu gần đây cho thấy kỳ vọng lạm phát trung và dài hạn đang gia tăng, coi đây là điểm đặc biệt đáng chú ý trong quá trình hoạch định chính sách. Theo ông Ueda, nhiều dự báo lạm phát của các thành viên hội đồng hiện ở mức khá cao và cho thấy rủi ro nghiêng về phía tăng. Đây sẽ là một trong những cơ sở được cân nhắc khi điều hành các cuộc họp chính sách trong thời gian tới.
Tại cuộc họp tháng 6, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã phát tín hiệu sẵn sàng tiếp tục thắt chặt chính sách, trong bối cảnh cơ quan này tập trung kiềm chế áp lực giá phát sinh từ cú sốc năng lượng. Phần lớn chuyên gia tham gia khảo sát của Reuters dự báo lãi suất có thể tăng lên 1,25% trước cuối năm nay.
Việc tiến trình tăng lãi suất diễn ra chậm được cho là một trong những nguyên nhân khiến đồng yên rơi xuống vùng thấp nhất trong 40 năm, kéo theo chi phí nhập khẩu tăng và tạo thêm áp lực lên hộ gia đình cũng như các nhà bán lẻ.
Thông tin Nhật Bản can thiệp mua đồng yên lần này, do Nikkei đưa tin đầu tiên, nếu được xác nhận sẽ là động thái đầu tiên kể từ đợt mua đồng yên quy mô lớn vào cuối tháng 4 và đầu tháng 5. Đợt can thiệp trước đó được cho là chưa đủ để đảo ngược xu hướng giảm của đồng tiền này.
Ông Mimura Atsushi, quan chức phụ trách chính sách tiền tệ hàng đầu của Tokyo, từ chối bình luận về khả năng can thiệp, song ám chỉ sự phối hợp với phía Mỹ trong nỗ lực hạn chế đà giảm của đồng yên, bao gồm cả trao đổi với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Ông Mimura cho biết Nhật Bản cũng duy trì liên lạc chặt chẽ với Hàn Quốc, quốc gia được cho là đã bán đô la Mỹ để hỗ trợ đồng nội tệ trong cùng thời điểm.
Dù vậy, một số chuyên gia vẫn hoài nghi về khả năng các tín hiệu cứng rắn từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản có thể tự thân chặn đà giảm của đồng yên. Theo ông Kumano Hideo, kinh tế trưởng tại Viện Nghiên cứu Kinh tế ABC ở Tokyo, ngay cả khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đẩy mạnh thắt chặt chính sách tiền tệ, áp lực giảm giá đối với đồng yên vẫn có thể khó được kiểm soát, một phần do chính sách tài khóa của chính phủ và các yếu tố khác.
