Ông Trump tung đòn mới vào Canada, căng thẳng giữa hai đồng minh lâu năm tiếp tục leo thang

Mỹ vừa mở thêm một mặt trận trong căng thẳng thương mại với Canada khi ban hành lệnh cấm nhập khẩu đối với loạt sản phẩm chủ lực của nước láng giềng, từ rượu mạnh, sản phẩm sữa cho tới xe có động cơ. Động thái này được đưa ra đúng thời điểm các biện pháp thuế quan trả đũa của Canada đối với hàng hóa Mỹ bắt đầu có hiệu lực, khiến quan hệ thương mại giữa hai đồng minh lâu năm tiếp tục leo thang.

Trong một loạt sắc lệnh được công bố hôm thứ Ba (8/9), Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Canada “phân biệt đối xử” với Mỹ, đồng thời ra lệnh cấm nhập khẩu các mặt hàng liên quan từ ngày 29/9.

Chế phẩm sữa Canada nằm trong danh sách các mặt hàng bị Washington cấm nhập khẩu

Trước đó cùng ngày, Thủ tướng Canada Mark Carney thừa nhận trong một bài phát biểu qua video rằng việc Canada giảm phụ thuộc vào Mỹ với tư cách đối tác thương mại lớn nhất “sẽ phải trả giá”. Tuyên bố này cho thấy Ottawa hiểu rõ chi phí kinh tế của quá trình xoay trục, song vẫn chuẩn bị cho kịch bản quan hệ thương mại song phương tiếp tục xấu đi.

Cả Washington và Ottawa đều khẳng định mong muốn đạt được một thỏa thuận thương mại mới. Tuy nhiên, sau khi vòng đàm phán gần nhất đổ vỡ vào cuối tháng 8, hai bên hiện chưa ấn định lịch nối lại đối thoại.

Văn phòng Thủ tướng Canada Mark Carney đã được đề nghị đưa ra bình luận về diễn biến mới.

Các biện pháp mới từ Nhà Trắng được xem là đòn đáp trả mới nhất trong cuộc chiến thương mại kéo dài nhiều tháng giữa Mỹ và Canada. Đây là hai nền kinh tế có quan hệ gắn bó đặc biệt: vừa là đồng minh thân cận, vừa là đối tác thương mại quan trọng của nhau trong nhiều thập kỷ.

Với Canada, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm hơn 2/3 tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này. Điều đó khiến bất kỳ biến động nào trong chính sách thương mại của Washington cũng có thể tạo ra tác động lớn đối với nền kinh tế Canada. Ở chiều ngược lại, Canada là đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ, sau Mexico. Dù cơ cấu xuất khẩu của Mỹ đa dạng hơn, việc quan hệ với Canada xấu đi vẫn có thể ảnh hưởng tới nhiều chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Giới doanh nghiệp hai bờ biên giới Mỹ - Canada đã nhiều lần cảnh báo về hệ quả của căng thẳng thương mại. Theo họ, thuế quan và các lệnh hạn chế nhập khẩu có thể đẩy giá hàng hóa tăng lên, làm giảm nhu cầu tiêu dùng và khiến các doanh nghiệp nhỏ chịu áp lực lớn hơn.

Tháng trước, Nhà Trắng đã áp mức thuế 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada sau nhiều vòng thương lượng không đạt kết quả. Đây được coi là bước leo thang đáng kể trong nỗ lực gây sức ép của Washington.

Cũng theo các văn bản do Tổng thống Trump ký, phản ứng lần này nhắm vào nhiều loại đồ uống có cồn và sản phẩm từ sữa, trong đó có váng sữa. Danh mục hàng hóa bị ảnh hưởng cho thấy Washington muốn gây sức ép trực tiếp lên những ngành xuất khẩu nhạy cảm của Canada.

Một ngày trước đó, ông Trump cũng phát tín hiệu sẽ tiếp tục mở rộng các hạn chế thương mại. Ông cảnh báo hãng sản xuất máy bay Bombardier của Canada rằng công ty này sẽ không thể bán sản phẩm tại Mỹ nếu không chuyển hoạt động sản xuất sang Mỹ.

Từ lâu, ông Trump coi thuế quan là công cụ để thu hẹp thâm hụt thương mại và tái cân bằng quan hệ kinh tế với các đối tác. Tuy nhiên, cách tiếp cận áp thuế trên diện rộng của ông đã nhiều lần khiến các đồng minh truyền thống của Mỹ phản ứng, do lo ngại tổn hại đến chuỗi cung ứng và quan hệ song phương.

Căng thẳng giữa Mỹ và Canada hiện không còn giới hạn ở vấn đề thuế quan. Hồi tháng 8, ông Trump ra lệnh đổi tên hồ Ontario - một hồ nước nằm trên hai phần lãnh thổ Mỹ và Canada - thành “Hồ Mỹ”, động thái làm dấy lên phản ứng từ Canada và cả một bộ phận dư luận Mỹ. Trong bối cảnh đó, các lệnh cấm nhập khẩu mới càng khiến triển vọng hạ nhiệt căng thẳng giữa hai nước trở nên xa vời hơn.