Chính phủ của Thủ tướng Anthony Albanese đang thúc đẩy một đạo luật nhằm duy trì báo chí vì lợi ích công cộng tại Australia. Theo hướng điều chỉnh mới nhất, mọi khoản phí áp dụng đối với các nền tảng kỹ thuật số sẽ được giới hạn theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu quảng cáo tại nước này, thay vì tính trên toàn bộ doanh thu. Cách thiết kế này được cho là có thể tạo ra những khoảng trống pháp lý có lợi cho các tập đoàn công nghệ lớn.
Đây là thay đổi đáng chú ý vào phút chót đối với chương trình Khuyến khích Thương lượng Tin tức (News Bargaining Incentive - NBI), được đưa ra sau quá trình tham vấn kéo dài giữa chính phủ với ngành truyền thông tin tức và các nền tảng kỹ thuật số toàn cầu.
 |
| Chương trình Khuyến khích Thương lượng Tin tức (NBI) yêu cầu các mạng xã hội chia sẻ lợi ích với báo chí Australia |
Theo dự thảo ban đầu, NBI do Thủ tướng Albanese đề cập lần đầu vào tháng 12/2024 quy định các tập đoàn công nghệ như Meta và Google phải nộp khoản phí tương đương 2,25% tổng doanh thu tại Australia. Khoản tiền này sẽ được phân bổ lại cho lĩnh vực truyền thông tin tức nếu các doanh nghiệp công nghệ không đạt được các thỏa thuận thương mại trực tiếp có giá trị tương đương hoặc cao hơn với các nhà xuất bản tin tức của Australia.
Trong ngày 3/8, Công đảng cầm quyền dự kiến thông báo mức phí này sẽ được nâng từ 2,25% lên 2,5%. Tuy nhiên, điểm thay đổi quan trọng là khoản phí chỉ được tính trên doanh thu quảng cáo kỹ thuật số tại Australia, thay vì toàn bộ doanh thu gộp của các công ty công nghệ tại quốc gia này.
Sự điều chỉnh này có thể giúp các nền tảng kỹ thuật số đạt được các thỏa thuận thương mại với chi phí thấp hơn so với phương án ban đầu. Vì vậy, các đơn vị sản xuất báo chí vì lợi ích công cộng, nhất là những tập đoàn truyền thông lớn đang tạo ra phần lớn nội dung tin tức, có thể lo ngại rằng nguồn hỗ trợ tài chính sẽ bị thu hẹp.
Từ góc độ các doanh nghiệp truyền thông, ông Michael Miller, Chủ tịch điều hành News Corp Australasia, cho rằng những thay đổi này làm suy yếu động lực để các nền tảng công nghệ ký kết thỏa thuận công bằng với truyền thông Australia. Theo ông, trong một môi trường cạnh tranh vốn không bình đẳng, chính sách thiếu chặt chẽ không chỉ gây tổn hại cho truyền thông Australia mà còn có nguy cơ làm suy giảm chất lượng và tính độc lập của nguồn tin mà công chúng phụ thuộc.
Ông Miller cũng cho rằng các tập đoàn công nghệ không thể tiếp tục né tránh nghĩa vụ của mình. Theo ông, Australia cần cơ chế minh bạch đầy đủ về doanh thu, đi kèm các chế tài nghiêm khắc và không thể thương lượng đối với những nền tảng vi phạm luật pháp sở tại.
Ở chiều ngược lại, Thứ trưởng Bộ Tài chính Daniel Mulino, người phụ trách chương trình NBI, cho biết các điều chỉnh lần này sẽ củng cố cơ sở chính sách nhằm hỗ trợ báo chí và thúc đẩy các thỏa thuận thương mại. Ông khẳng định báo chí Australia có vai trò quan trọng đối với sự vận hành của một nền dân chủ lành mạnh, do đó chính phủ mong muốn lĩnh vực này duy trì tính bền vững cả ở hiện tại lẫn trong tương lai.
Theo ông Mulino, dù NBI được điều chỉnh ở một số điểm, mục tiêu cốt lõi của dự luật vẫn không thay đổi và tiếp tục bám sát cơ sở chính sách ban đầu.
Chính phủ cũng muốn các nền tảng kỹ thuật số đạt được thỏa thuận với nhiều tổ chức truyền thông khác nhau. Trong quá trình tham vấn, cơ quan chức năng cho biết đã tìm cách cân bằng lợi ích giữa các nền tảng công nghệ và doanh nghiệp truyền thông.
Một nhóm điều chỉnh khác hướng tới các doanh nghiệp báo chí vừa và nhỏ, đặc biệt là các đơn vị ở địa phương. Theo đó, các nền tảng kỹ thuật số sẽ được hưởng mức bù trừ cao hơn, tăng từ 170% lên 200%, đối với các thỏa thuận ký với các nhà xuất bản nhỏ hơn. Mục tiêu của điều chỉnh này là khuyến khích dòng hỗ trợ tài chính chảy nhiều hơn tới các tổ chức xuất bản quy mô nhỏ và các cơ quan báo chí khu vực. Bên cạnh đó, NBI sẽ yêu cầu các nền tảng kỹ thuật số ký thỏa thuận thương mại với tối thiểu sáu tập đoàn truyền thông tin tức, thay vì bốn như đề xuất trước đó, để đáp ứng nghĩa vụ theo luật.
Theo chính phủ liên bang, yêu cầu này sẽ giúp phạm vi hỗ trợ đối với lĩnh vực truyền thông tin tức trở nên rộng hơn. Tuy nhiên, quy định mới cũng có thể làm gia tăng áp lực đối với các tòa soạn lớn tại đô thị, vốn chịu tác động nặng nề từ việc các nền tảng kỹ thuật số không trả tiền tương xứng cho nội dung tin tức có bản quyền mà họ sử dụng và khai thác thương mại trên môi trường trực tuyến.
Ngoài các thay đổi về cơ chế phí và phạm vi thỏa thuận, NBI còn mở rộng diện áp dụng đối với một số nền tảng. Đáng chú ý, mạng xã hội nghề nghiệp LinkedIn, thuộc sở hữu của Microsoft, sẽ không còn được miễn trừ theo luật.
Chính phủ liên bang đánh giá các dịch vụ mạng lưới nghề nghiệp như LinkedIn phụ thuộc đáng kể vào nội dung tin tức xuất hiện trên nền tảng của mình, vì vậy cần được đưa vào phạm vi điều chỉnh.
Để theo dõi hiệu quả thực thi, NBI cũng sẽ phải trải qua một cuộc rà soát bắt buộc sau ba năm, nhằm bảo đảm có đủ thời gian thu thập dữ liệu và đánh giá cách chương trình vận hành trong thực tế.
Các điều chỉnh nói trên được đưa ra sau khi chính phủ Albanese tiếp nhận 85 ý kiến đóng góp trong vài tháng qua, trong khuôn khổ quá trình tham vấn về dự thảo luật.
Bộ trưởng Truyền thông Anika Wells cho rằng những thay đổi đối với NBI sẽ góp phần bảo đảm tính khả thi của ngành truyền thông tin tức. Bà nhấn mạnh báo chí là huyết mạch của một nền dân chủ vững mạnh, vì vậy chính phủ Albanese ủng hộ một ngành truyền thông mạnh mẽ và bền vững.
Theo bà Wells, việc tăng gấp đôi mức ưu đãi phân bổ dành cho các nhà xuất bản nhỏ và khu vực là một trong những điểm thay đổi quan trọng. Điều này, theo bà, ghi nhận những thách thức mà các cơ quan truyền thông nhỏ đang đối mặt, đồng thời phản ánh đóng góp của họ đối với các cộng đồng mà họ phục vụ.
Dự luật dự kiến sẽ được trình lên Quốc hội Australia vào cuối tháng này.
Về bối cảnh chính sách, NBI là sự điều chỉnh đối với bộ quy tắc thương lượng truyền thông tin tức được chính phủ cựu Thủ tướng Scott Morrison thiết lập năm 2021. Bộ quy tắc này từng buộc các công ty công nghệ chịu trách nhiệm chi trả cho các doanh nghiệp truyền thông tin tức với tổng giá trị lên tới hàng trăm triệu đô la Australia, nhưng vẫn để lại khoảng trống cho phép các nền tảng rút khỏi các thỏa thuận trả tiền cho nội dung. Meta đã thực hiện động thái này vào đầu năm 2024.
Trước đó, vào tháng 4 năm nay, Thủ tướng Albanese từng cho rằng báo chí góp phần định hình cách thức vận hành của xã hội Australia. Theo ông, nội dung báo chí không nên bị các tập đoàn đa quốc gia lớn chiếm dụng để tạo lợi nhuận mà không có sự bồi hoàn thỏa đáng cho những người tạo ra nội dung.
Từ lập luận đó, NBI được chính phủ Albanese xem là giải pháp nhằm buộc các nền tảng kỹ thuật số chia sẻ công bằng hơn lợi ích kinh tế thu được từ nội dung báo chí.
