Mỹ siết nhập khẩu robot và bộ biến tần của Trung Quốc

Chính quyền Tổng thống Donald Trump ngày 28/7 công bố các biện pháp hạn chế nhập khẩu đối với một số mẫu robot và bộ biến tần điện mới của Trung Quốc, với lý do bảo vệ chuỗi cung ứng trí tuệ nhân tạo (AI) của Mỹ trước các nguy cơ về an ninh quốc gia, đồng thời khuyến khích đưa các ngành công nghiệp trọng điểm trở lại trong nước.

Một số mẫu robot và bộ biến tần của Trung Quốc chịu lệnh hạn chế nhập khẩu của chính phủ Mỹ

Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) cho biết các biện pháp mới cấm nhập khẩu một số robot hình người, robot bốn chân và bộ biến tần điện kết nối do Trung Quốc sản xuất. Đây là các thiết bị có vai trò trong hệ thống năng lượng tái tạo, pin lưu trữ, lưới điện và hạ tầng trung tâm dữ liệu.

Động thái này cho thấy Washington tiếp tục tăng cường các biện pháp nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng AI trước nguy cơ gián đoạn, đánh cắp dữ liệu và tấn công mạng, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ-Trung ngày càng gay gắt.

Trong tuyên bố, FCC nhấn mạnh các thiết bị nêu trên có thể tạo ra lỗ hổng trong chuỗi cung ứng, ảnh hưởng đến an ninh kinh tế và an ninh quốc gia của Mỹ, đồng thời đặt ra rủi ro an ninh mạng đối với cơ sở hạ tầng quan trọng. Chủ tịch FCC Brendan Carr khẳng định cơ quan này sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm an toàn cho các chuỗi cung ứng thiết yếu của Mỹ.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chưa đưa ra bình luận ngay sau khi thông tin được công bố.

Theo một số nhà phân tích, robot hình người được tích hợp “bộ não” AI có thể được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực tiêu dùng và công nghiệp. Trong khi đó, nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu tại Mỹ tiếp tục tăng mạnh, kéo theo yêu cầu về nguồn cung bộ biến tần ổn định và an toàn.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent từng cảnh báo các doanh nghiệp AI của Trung Quốc có thể đối mặt với các biện pháp trừng phạt nếu bị cho là đánh cắp quyền sở hữu trí tuệ của Mỹ.

Các quan chức Mỹ cũng muốn tránh kịch bản tương tự lĩnh vực khoáng sản đất hiếm, nơi Trung Quốc hiện giữ vai trò chi phối trong nguồn cung nguyên liệu đầu vào quan trọng cho nhiều ngành công nghệ cao.

Sau khi các biện pháp được ban hành, FCC dự kiến miễn trừ cho nhiều nhà cung cấp không thuộc Trung Quốc, tương tự cách cơ quan này từng áp dụng đối với các hạn chế liên quan máy bay không người lái và bộ định tuyến nước ngoài.

Các biện pháp có hiệu lực ngay sau khi công bố và chỉ áp dụng đối với các mẫu robot, bộ biến tần chưa được phát hành. Tuy nhiên, FCC vẫn có thẩm quyền thu hồi giấy phép đối với những mẫu robot đã được phép bán tại Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng đưa vấn đề nguy cơ công nghệ từ Trung Quốc trở thành trọng tâm chú ý quốc tế trong nhiệm kỳ đầu, khi nhiều lần nêu quan ngại về đánh cắp sở hữu trí tuệ và nguy cơ gián điệp có sự hậu thuẫn của nhà nước từ các tập đoàn viễn thông lớn của Trung Quốc như Huawei.

Tuy nhiên, trong nhiệm kỳ thứ hai, cách tiếp cận của ông được cho là thận trọng hơn, nhất là sau khi Bắc Kinh tăng cường sử dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm trong năm trước.

Lệnh cấm robot dự kiến tác động đến Unitree, doanh nghiệp Trung Quốc thuộc nhóm dẫn đầu thế giới về robot hình người, với thị phần toàn cầu chiếm gần một phần năm theo Counterpoint Research.

Unitree là một trong ba doanh nghiệp Trung Quốc có vị thế nổi bật trong ngành công nghiệp robot mới nổi. Công ty này gần đây được Lầu Năm Góc đưa vào danh sách các doanh nghiệp bị cáo buộc có liên hệ với quân đội Trung Quốc, dấu hiệu có thể mở đường cho những biện pháp cứng rắn hơn từ phía Mỹ.

Unitree gần đây hợp tác với Nvidia để sử dụng chip Blackwell tiên tiến của hãng sản xuất chip AI này cho hệ thống điều khiển robot. Nvidia cho biết dữ liệu từ robot sẽ được lưu trữ tại Mỹ và khách hàng lớn nhất của Unitree là các tổ chức học thuật, nghiên cứu của Mỹ.

Những người có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc lo ngại robot có thể bị lợi dụng để thu thập thông tin trong các ngành công nghiệp trọng điểm của Mỹ, chuyển dữ liệu về Bắc Kinh hoặc gây gián đoạn các chức năng quan trọng.

FCC cho rằng robot có khả năng thu thập dữ liệu có thể bị các thế lực xấu lợi dụng để giám sát người Mỹ, tăng cường năng lực cho cơ quan tình báo nước ngoài hoặc điều khiển robot từ xa.

Dân biểu John Moolenaar, Chủ tịch Ủy ban Chọn lọc của Hạ viện Mỹ về Trung Quốc, cho biết động thái của FCC góp phần bảo vệ đất nước và củng cố ngành công nghiệp robot của Mỹ. Ông Moolenaar trước đó đã đề xuất dự luật yêu cầu xem xét an ninh quốc gia đối với robot Trung Quốc và có thể tiến tới cấm các sản phẩm này. Trung Quốc hiện là nhà sản xuất bộ biến tần lớn nhất thế giới, với các doanh nghiệp dẫn đầu như Sungrow Power Supply và Huawei. Bắc Kinh đang mở rộng thị phần tại thị trường phương Tây thông qua việc giảm giá thành sản phẩm.

Trước đó, Reuters đưa tin FCC đang nghiên cứu lệnh cấm đối với bộ biến tần của Trung Quốc, sau các động thái gần đây tại châu Âu và trong bối cảnh gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn, cài đặt phần mềm độc hại.

Các nhà chức trách Mỹ muốn tránh lặp lại những chiến dịch tấn công mạng có liên quan đến chính phủ Trung Quốc như vụ việc được gọi là “Cơn bão điện”. Năm 2023, các đối tượng tấn công đã chiếm quyền kiểm soát một số bộ định tuyến thuộc sở hữu tư nhân nhằm che giấu các cuộc tấn công tiếp theo vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của Mỹ.

Bộ Quốc phòng Mỹ hiện bị cấm mua tế bào quang điện mặt trời, mô-đun hoặc bộ biến tần do các thực thể nước ngoài đáng lo ngại sản xuất, trong đó có các công ty Trung Quốc.

Unitree, Sungrow và Huawei chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận.