TS. Võ Trí Thành: Ổn định vĩ mô và đầu tư công tạo sức bật kinh tế 2025

Phóng viên: Thưa ông, nhìn lại giai đoạn vừa qua, Việt Nam đã kiểm soát khá tốt lạm phát, giữ ổn định tỷ giá và điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt. Ông đánh giá như thế nào về tác động của sự ổn định vĩ mô này đối với sự tăng trưởng năm 2025?

TS. Võ Trí Thành: Một trong những thành tựu quan trọng nhất của Việt Nam thời gian qua chính là giữ được ổn định kinh tế vĩ mô. Đây không chỉ là “chiếc neo” bảo đảm cho nền kinh tế vượt sóng gió, mà còn là điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng 2025. Khi lạm phát ổn định ở mức thấp, chính sách tiền tệ không bị áp lực, còn tỷ giá được điều hành linh hoạt, môi trường kinh doanh sẽ trở nên thuận lợi hơn rất nhiều.

Điều này tạo niềm tin cho doanh nghiệp trong việc mở rộng đầu tư, tính toán lợi nhuận và chi phí đầu vào. Ngược lại, nếu lạm phát hay tỷ giá biến động mạnh, kỳ vọng rủi ro tăng lên, doanh nghiệp sẽ phải co cụm, hành xử phòng thủ, và nền kinh tế sẽ thiếu động lực tăng trưởng thực chất. Sự ổn định của Việt Nam hiện nay vì thế là nền tảng cực kỳ quan trọng.

TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh. (Ảnh: Phan Chính)

Phóng viên: Ông nhiều lần nhắc đến khái niệm “tín hiệu thị trường”. Vậy ông có thể giải thích rõ hơn mối liên hệ giữa lạm phát thấp, ổn định tỷ giá và tính chính xác của tín hiệu thị trường?

TS. Võ Trí Thành: Trong kinh tế học, tín hiệu thị trường giống như chiếc kim chỉ hướng. Khi các biến số vĩ mô ổn định, doanh nghiệp có thể dự đoán được xu hướng chi phí, lãi suất, giá nguyên liệu… Từ đó họ đánh giá chính xác mức độ rủi ro và lợi nhuận kỳ vọng.

Nếu tín hiệu nhiễu, doanh nghiệp buộc phải chuyển từ đầu tư sản xuất sang nắm giữ tài sản trú ẩn, dẫn đến tình trạng dòng vốn bị hút vào đầu cơ. Việt Nam đã tránh được điều này.

Việc duy trì ổn định vĩ mô giúp “lọc” bớt các hoạt động tài chính rủi ro, khiến dòng vốn quay trở lại với khu vực kinh tế thực như công nghiệp, xuất khẩu, công nghệ. Nói cách khác, ổn định vĩ mô không chỉ đẹp về mặt số học, mà còn là điều kiện tạo nên sự minh bạch, an toàn cho quyết định đầu tư dài hạn.

Phóng viên: Một trong những động lực lớn của nền kinh tế thời gian qua là đầu tư công. Nhiều ý kiến lo ngại đầu tư công quá mạnh có thể lấn át đầu tư tư nhân. Quan điểm của ông như thế nào?

TS. Võ Trí Thành: Đây là câu hỏi lớn, được tranh luận không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới. Nhưng trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, tôi khẳng định đầu tư công đang mang tác động tích cực và tạo hiệu ứng “crowding-in”, tức lôi kéo đầu tư tư nhân chứ không phải lấn át.

Không gian phát triển hạ tầng của Việt Nam còn rất lớn, nhu cầu kết nối giao thông, logistics, năng lượng, chuyển đổi số… đều cấp thiết. Khi một tuyến cao tốc, một cầu lớn hay một cụm hạ tầng chiến lược được hoàn thành, nó mở ra không gian phát triển mới.

Có thể thấy, giá trị đất đai tăng lên, khu công nghiệp – đô thị – dịch vụ hình thành, dòng vốn tư nhân tự nhiên được kéo theo. Đây là sự lan tỏa rất mạnh. Các nghiên cứu định lượng cho thấy 1 đồng vốn đầu tư công có thể kéo theo 1,2 – 1,3 đồng vốn đầu tư tư nhân và FDI. Như vậy, vai trò dẫn dắt của đầu tư công là vô cùng rõ ràng.

Phóng viên: Gần đây chúng ta chứng kiến nhiều dự án hạ tầng lớn về đích sớm. Vậy yếu tố “thời gian” quan trọng như thế nào đối với hiệu quả đầu tư công?

TS. Võ Trí Thành: Thời gian trong đầu tư công luôn gắn với một loại chi phí rất lớn mà đôi khi chúng ta ít nhắc tới: chi phí cơ hội. Một dự án kéo dài thêm 6 tháng không chỉ làm đội chi phí mà còn làm mất đi khoảng thời gian đáng lẽ nền kinh tế đã có thể hưởng lợi.

Tôi cho rằng khi một tuyến đường được đưa vào sử dụng sớm, doanh nghiệp vận tải giảm chi phí logistics sớm hơn, dòng hàng hóa lưu thông nhanh hơn, khu công nghiệp và đô thị ven tuyến có thêm cơ hội phát triển sớm hơn. Điều này tạo ra hiệu ứng kinh tế kép.

Với quy mô đầu tư công của Việt Nam hiện nay, việc rút ngắn tiến độ nhưng vẫn bảo đảm chất lượng chính là cách nâng cao hiệu suất sử dụng vốn, giống như tối ưu hóa dòng tiền trong doanh nghiệp. Đó là lý do mỗi dự án về đích sớm đều mang lại giá trị lớn hơn rất nhiều so với con số trong báo cáo.

Phóng viên: Theo ông, sự kết hợp giữa ổn định vĩ mô và đẩy mạnh đầu tư công sẽ tạo ra “hình hài” tăng trưởng như thế nào trong năm 2025?

TS. Võ Trí Thành: Nếu ví nền kinh tế như một cỗ máy, thì ổn định vĩ mô là phần khung, còn đầu tư công là bộ động lực. Chúng ta đang có cả hai điều kiện đó. Một nền kinh tế ổn định sẽ cho phép chính sách tài khóa – tiền tệ có dư địa vận động linh hoạt hơn.

Đầu tư công, đặc biệt là các dự án hạ tầng quy mô lớn, sẽ tiếp tục lan tỏa mạnh, kéo theo đầu tư tư nhân và FDI. Cộng hưởng với đó là sự phục hồi của tiêu dùng và xuất khẩu, nhất là khi nhiều thị trường lớn đang mở rộng đơn hàng trở lại. Năm 2025 vì thế có thể kỳ vọng vào một nhịp tăng trưởng mang tính chất “bền – thực – lan tỏa”, thay vì dựa nhiều vào các biện pháp ngắn hạn.

Phóng viên: Với góc nhìn của một chuyên gia kinh tế, đâu là rủi ro mà Việt Nam cần chú ý để giữ đà tăng trưởng?

TS. Võ Trí Thành: Có thể thấy rằng, những rủi ro bên ngoài vẫn là yếu tố khó lường nhất. Lãi suất quốc tế, biến động địa chính trị, giá dầu, căng thẳng thương mại… đều có thể tác động đến tỷ giá và dòng vốn. Trong nước, năng lực hấp thụ vốn của nền kinh tế, thủ tục hành chính, cải cách thể chế và kết nối vùng vẫn là những điểm cần cải thiện mạnh hơn để tận dụng cơ hội.

Nhưng điều quan trọng nhất là phải duy trì được ổn định vĩ mô, giữ cho tín hiệu thị trường luôn rõ ràng và tiếp tục đẩy nhanh các dự án hạ tầng có tính lan tỏa cao. Nếu làm tốt những điều này, triển vọng 2025 sẽ rất sáng.

Trân trọng cảm ơn ông !