Luật mới kỳ vọng mở thêm dư địa cho doanh nghiệp số và đổi mới công nghệ

Trong phiên thảo luận sáng 13/8 tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giao dịch điện tử, Luật Chuyển giao công nghệ, Luật Tần số vô tuyến điện và Luật Viễn thông.

Đoàn chủ tọa tại phiên họp (Ảnh: https://quochoi.vn).

Với doanh nghiệp, một trong những điểm đáng chú ý nằm ở Luật Giao dịch điện tử. Dự luật bỏ thủ tục gia hạn giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy. Doanh nghiệp, kể cả trường hợp đang chia tách, hợp nhất hoặc sáp nhập, sẽ thực hiện cấp lại giấy phép thay vì phải đi qua hai thủ tục như trước.

Theo giải trình của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, thay đổi này nhằm giảm chi phí thủ tục và tạo sự linh hoạt cho doanh nghiệp trong quá trình tái cấu trúc. Đây là nhóm quy định có tác động trực tiếp tới doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công nghệ cao, nhất là khi hoạt động kinh doanh phải duy trì liên tục trong quá trình thay đổi mô hình.

Dự luật cũng quy định dịch vụ tin cậy là dịch vụ công nghệ cao, sử dụng công nghệ mã hóa có tác động tới an ninh quốc gia, do đó giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy được đề xuất cấp mới với thời hạn tối đa 10 năm.

Ở Luật Chuyển giao công nghệ, vấn đề được đặt ra là chuyển thẩm quyền phê duyệt chương trình quốc gia về phát triển thị trường khoa học công nghệ và ban hành chương trình, chính sách về chuyển giao công nghệ, thúc đẩy đổi mới, ứng dụng đổi mới công nghệ từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ.

Nội dung này được yêu cầu đánh giá kỹ để việc phân quyền không làm giảm chất lượng thẩm định, đánh giá tác động và vai trò điều phối liên ngành đối với các vấn đề lớn.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, việc phân quyền phê duyệt chương trình quốc gia phát triển thị trường khoa học công nghệ phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân quyền và thẩm quyền quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực. Quá trình xây dựng, thẩm định chương trình vẫn có sự phối hợp của các bộ, ngành liên quan và cơ chế Hội đồng thẩm định.

Hạ tầng viễn thông là bài toán chi phí

Từ góc độ doanh nghiệp, đại biểu Tào Đức Thắng (TP. Hồ Chí Minh) cho rằng việc phân bổ băng tần đúng thời điểm có thể tác động trực tiếp đến chi phí đầu tư và vận hành mạng lưới.

Theo tính toán được đại biểu nêu tại Quốc hội, việc này có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng chục nghìn tỷ đồng tiền đầu tư. Người sử dụng dịch vụ cũng hưởng lợi thông qua tốc độ, trải nghiệm và chất lượng hạ tầng.

Đại biểu Tào Đức Thắng đồng thời nhấn mạnh cơ chế chia sẻ hạ tầng tại Điều 65 Luật Viễn thông năm 2023 đã tạo cơ sở để doanh nghiệp sử dụng chung hạ tầng, hạn chế đầu tư trùng lặp và tối ưu chi phí.

Thực tế trong các tình huống thiên tai, sự cố, cơ chế cho phép thuê bao của doanh nghiệp bị gián đoạn kết nối sang mạng của doanh nghiệp khác đã phát huy hiệu quả. Trong các trận bão lũ vừa qua, hơn 10 triệu thuê bao đã được roaming sang nhau.

Đại biểu cho rằng việc tiếp tục cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm giúp doanh nghiệp giảm thời gian và chi phí tuân thủ. Đồng thời, ông đề nghị quy hoạch hạ tầng viễn thông cho giai đoạn phát triển 6G, 7G, khi nhu cầu sử dụng các dải tần cao từ 6 GHz, 8 GHz, thậm chí 70-80 GHz sẽ tăng lên.

Cắt thủ tục nhưng phải giữ hậu kiểm

Dự án Luật được xây dựng trên ba nhóm chính sách: cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; hoàn thiện cơ sở pháp lý để sử dụng hiệu quả hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Chính phủ đề xuất cắt giảm 2 thủ tục hành chính, cắt giảm 47 và đơn giản hóa 4 điều kiện kinh doanh.

Điểm đáng chú ý là việc cắt giảm không được thực hiện theo hướng giảm quản lý. Các điều kiện không còn cần thiết, không rõ ràng hoặc đã có công cụ quản lý khác sẽ được xem xét loại bỏ; đồng thời tăng sử dụng quy chuẩn kỹ thuật, cơ sở dữ liệu và nền tảng số cho công tác quản lý.

“Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành rà soát kỹ, hoàn thiện công cụ phục vụ hậu kiểm, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước”, Phó Thủ tướng khẳng định.

Với doanh nghiệp, đây là điểm cân bằng quan trọng: giảm thời gian làm thủ tục nhưng không tạo khoảng trống pháp lý; tăng quyền chủ động nhưng trách nhiệm tuân thủ vẫn phải rõ ràng.

Băng tần và hạ tầng phải minh bạch

Một nội dung khác có tác động lớn tới doanh nghiệp viễn thông là cơ chế cấp băng tần phục vụ đồng thời phát triển kinh tế với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Đại biểu Trần Quang Tâm (Đắk Lắk) cho rằng chính sách này có thể giúp tránh lãng phí tài nguyên quốc gia, nhưng cần quy định rõ tỷ lệ cơ bản trên tổng số lượng tần số cấp phép dành cho quốc phòng, an ninh để tránh kẽ hở khi triển khai.

Đối với việc chia sẻ hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết việc thực hiện phải bảo đảm quyền lợi của doanh nghiệp, không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường. Các quy định hướng dẫn sẽ làm rõ đối tượng, phạm vi chia sẻ, cơ chế tài chính, hạch toán, bù đắp chi phí và trách nhiệm của các bên.

Dự án Luật cũng tiếp tục rà soát các quy định chuyển tiếp, trong đó có việc kéo dài thời hạn cấp phép lần đầu từ 3 năm lên 5 năm đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh sử dụng tần số để phát triển kinh tế kết hợp quốc phòng, an ninh.

Nhìn từ phía doanh nghiệp, các sửa đổi đang được đặt vào một bài toán khá rõ: ít thủ tục hơn, phân quyền mạnh hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn nhưng yêu cầu về dữ liệu, an toàn thông tin, an ninh mạng và trách nhiệm hậu kiểm phải chặt chẽ hơn.

Nếu được hoàn thiện theo hướng này, những thay đổi về giao dịch điện tử, chuyển giao công nghệ và viễn thông không chỉ tháo gỡ vướng mắc trước mắt mà còn tạo thêm nền tảng pháp lý cho doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, hạ tầng số và các mô hình kinh doanh mới.