8.002 dự án tồn đọng và bài toán đưa nguồn lực trở lại nền kinh tế

4.938/8.002 dự án tồn đọng, kéo dài đã hoàn thành tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tương đương 61,7%. Con số này cho thấy khối lượng công việc đã được xử lý khá lớn, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu mới: làm thế nào để nguồn đất đai, vốn và tài sản đang nằm trong các dự án nhanh chóng quay trở lại nền kinh tế.

Ủy ban Kiểm tra Trung ương đánh giá, việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án đã giúp giải phóng nguồn lực lớn về vốn và đất đai tại các địa phương (Ảnh minh họa).

Theo thông tin từ Ủy ban Kiểm tra Trung ương, tính đến ngày 20/7/2026, cả nước có 8.002 dự án tồn đọng, kéo dài. So với tháng trước, số dự án đã hoàn thành tháo gỡ tăng thêm 564 dự án.

Đây là bước chuyển đáng kể về mặt xử lý, nhưng chưa đồng nghĩa toàn bộ số dự án này đã được triển khai, hoàn thành đầu tư và phát huy hiệu quả.

Hàng nghìn dự án đã có hướng xử lý

Bên cạnh 4.938 dự án đã hoàn thành tháo gỡ, 2.488 dự án, chiếm 31,1%, đã có chủ trương, phương hướng xử lý và đang tiếp tục thực hiện.

Trong nhóm này có 1.163 dự án vướng pháp luật đất đai và 1.356 dự án có sử dụng đất nhưng gặp các vướng mắc khác.

Nhóm còn lại gồm 576 dự án, chiếm 7,2%, đang tiếp tục được rà soát, nghiên cứu chính sách để báo cáo Trung ương, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành hướng dẫn tháo gỡ. Số dự án thuộc nhóm này đã giảm 1.324 dự án so với tháng trước.

Các vướng mắc được xử lý thời gian qua tập trung vào thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, đấu giá quyền sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất; cùng một số vấn đề liên quan đến Luật Biển đảo, vốn ODA, tiến độ xây dựng và hiệu quả đầu tư.

81.634 ha đất có cơ hội quay lại nền kinh tế

Giá trị lớn nhất của quá trình xử lý nằm ở lượng nguồn lực có thể được giải phóng.

Tại 19 tỉnh, thành phố, việc xử lý 4.311 dự án, trong đó có 611 dự án đầu tư công, đã giúp 81.634 ha đất có điều kiện tiếp tục đi vào nền kinh tế.

Hiện có hàng trăm dự án tồn đọng kéo dài do vướng pháp lý. Bởi vậy, việc tháo gỡ những vướng mắc sẽ giúp khơi thông hàng trăm nghìn tỷ đồng bị “chôn” tại các dự án này (Ảnh TTXVN).

Cùng với đất đai, khoảng 114.847 tỷ đồng đã được quyết toán và 370.287 tỷ đồng tiếp tục được đưa vào thực hiện.

Một số địa phương ghi nhận quy mô nguồn lực đáng kể.

Tại Hà Nội, số tiền ngân sách đưa vào quyết toán khoảng 1.857,2 tỷ đồng, trong khi số tiền tiếp tục đưa vào thực hiện lên tới 90.619,46 tỷ đồng.

Hải Phòng đã xử lý 239/249 dự án, với khoảng 2.804 ha và tổng vốn khoảng 68.014 tỷ đồng. 10 dự án còn lại đã có phương án xử lý.

Tại Phú Thọ, 50 dự án được xử lý với khoảng 760 ha đất. Tổng số tiền đã đưa vào quyết toán khoảng 3.624 tỷ đồng và số tiền tiếp tục đưa vào thực hiện khoảng 12.937 tỷ đồng.

Đáng chú ý, tại TPHCM, nguồn lực liên quan đến các dự án được xử lý lên tới khoảng 17.000 ha đất; khoảng 45.000 tỷ đồng đã đưa vào quyết toán và khoảng 206.000 tỷ đồng tiếp tục đưa vào thực hiện.

Những con số này cho thấy việc tháo gỡ dự án không chỉ là xử lý một thủ tục hành chính. Khi được giải quyết đến nơi đến chốn, các dự án có thể mở lại dòng vốn, đưa đất đai vào sử dụng và tạo thêm dư địa cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Tháo gỡ pháp lý chưa phải điểm cuối

Tuy nhiên, đây cũng là khâu cần được nhìn thẳng. Ủy ban Kiểm tra Trung ương đánh giá việc hoàn thành tháo gỡ khó khăn, vướng mắc hiện mới chủ yếu dừng ở hoàn thành cơ sở pháp lý và xác định phương án xử lý. Một số dự án dù đã được xác định không còn vướng mắc nhưng vẫn chưa triển khai xây dựng.

Điều đó có nghĩa khoảng cách từ “được tháo gỡ” đến “được đưa vào khai thác” vẫn còn khá lớn.

Các vấn đề còn tồn tại cũng rất đa dạng: nghĩa vụ tài chính, giải phóng mặt bằng, lựa chọn nhà đầu tư, điều chỉnh quy hoạch và chủ trương đầu tư; các dự án BT, BOT, PPP; tài sản công, tài sản thế chấp; thực hiện kết luận thanh tra, kiểm toán, điều tra và bản án.

Ngoài ra còn có những vấn đề phát sinh từ sáp nhập tỉnh, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, thiên tai, bố trí nguồn lực, phá sản doanh nghiệp, quyết toán, thanh toán và quyền lợi của người dân, nhà đầu tư, bên thứ ba.

Với doanh nghiệp, đây là những vấn đề có thể quyết định dự án có thực sự trở lại thị trường hay tiếp tục nằm trên giấy.

Yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tiếp theo không chỉ là giảm số dự án tồn đọng trên hệ thống mà phải đưa những nguồn lực đã được giải phóng thành kết quả kinh tế cụ thể.

Ủy ban Kiểm tra Trung ương kiến nghị tiếp tục hoàn thiện quy định pháp luật, xây dựng quy trình phối hợp liên ngành và hướng dẫn việc xử lý các dự án chuyển tiếp, bàn giao hồ sơ, chủ đầu tư, quản lý và bố trí vốn sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Các địa phương cũng được kiến nghị rà soát kỹ từng dự án, đánh giá năng lực triển khai của chủ đầu tư, đồng thời thống nhất và cập nhật đầy đủ thông tin, số liệu trên hệ thống cơ sở dữ liệu của Ban Chỉ đạo 751.

Một yêu cầu khác được đặt ra là tiếp tục bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; đồng thời phân định rõ sai sót do điều kiện khách quan, bất cập pháp luật với hành vi cố ý vi phạm, tham nhũng, tiêu cực.

Đây là điều kiện quan trọng để những hồ sơ phức tạp có thể được xử lý nhanh hơn nhưng vẫn giữ kỷ luật, kỷ cương.