Mercedes-Benz dừng đầu tư mới tại Đức, tính đến khả năng đóng cửa nhà máy để cắt giảm chi phí

Mercedes-Benz đang đứng trước một trong những giai đoạn tái cấu trúc khó khăn khi quyết định tạm dừng các khoản đầu tư mới tại thị trường Đức, đồng thời đưa khả năng đóng cửa nhà máy vào danh sách những phương án cần xem xét nhằm cải thiện hiệu quả sản xuất và giảm chi phí vận hành.

Mercedes-Benz dừng đầu tư mới tại thị trường Đức

Động thái này đánh dấu bước leo thang trong những bất đồng giữa ban lãnh đạo hãng xe sang Đức và đại diện người lao động, sau bốn tháng đàm phán nhưng chưa đạt được tiếng nói chung về việc điều chỉnh thời gian làm việc và nâng cao năng suất tại các cơ sở sản xuất trong nước.

Trọng tâm của bất đồng nằm ở đề xuất kéo dài thời gian làm việc lên 40 giờ mỗi tuần mà không tăng tiền lương tương ứng. Theo Mercedes-Benz, chi phí nhân công cao đang trở thành một trong những yếu tố làm suy giảm năng lực cạnh tranh của các nhà máy tại Đức, đặc biệt khi ngành công nghiệp ô tô toàn cầu bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ sang xe điện và các công nghệ truyền động mới.

Hiện nay, chế độ làm việc 35 giờ mỗi tuần được áp dụng theo các thỏa thuận lao động tập thể đối với khoảng 20% lực lượng lao động tại Đức, tập trung chủ yếu trong những ngành công nghiệp lớn như sản xuất ô tô, cơ khí và luyện kim. Việc kéo dài thời gian làm việc mà không điều chỉnh tiền lương vì vậy trở thành vấn đề nhạy cảm, tác động trực tiếp đến quyền lợi của người lao động và quan hệ giữa doanh nghiệp với các tổ chức công đoàn.

Trong cuộc trao đổi với các thành viên ban lãnh đạo được đăng tải trên mạng nội bộ của Mercedes-Benz ngày 12/11, ông Michael Schiebe, người phụ trách hoạt động sản xuất, cho biết cơ cấu chi phí hiện tại không còn tạo điều kiện để tập đoàn tiếp tục triển khai các khoản đầu tư mới tại Đức.

Theo ông Schiebe, mặc dù hai bên đã tiến hành nhiều cuộc thảo luận chuyên sâu, ban lãnh đạo hiện chưa nhìn thấy khả năng đạt được một thỏa thuận phù hợp. Trong khi đó, Mercedes-Benz cần sớm đưa ra các quyết định điều chỉnh hoạt động do môi trường kinh doanh ngày càng khó khăn đã làm thay đổi đáng kể vị thế kinh tế và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Cùng quan điểm, bà Britta Seeger, lãnh đạo phụ trách lao động của Mercedes-Benz, cho biết tập đoàn vẫn mong muốn tránh việc đóng cửa nhà máy. Tuy nhiên, trước những áp lực hiện tại, phương án này đã trở thành một lựa chọn cần được đánh giá cụ thể thay vì tiếp tục loại trừ hoàn toàn như trước.

Việc một nhà sản xuất ô tô hạng sang hàng đầu của Đức công khai cân nhắc đóng cửa cơ sở sản xuất trong nước cho thấy mức độ nghiêm trọng của những thách thức mà ngành công nghiệp ô tô châu Âu đang phải đối mặt.

Đối với Mercedes-Benz, áp lực không chỉ xuất phát từ chi phí nhân công và vận hành tại Đức mà còn đến từ sự thay đổi nhanh chóng của thị trường ô tô toàn cầu, đặc biệt là tại Trung Quốc, một trong những thị trường tiêu thụ quan trọng của hãng.

Tháng trước, Mercedes-Benz đã phải đưa ra cảnh báo về triển vọng lợi nhuận do doanh số bán hàng tại Trung Quốc sụt giảm. Diễn biến này buộc tập đoàn đẩy nhanh các biện pháp tái cấu trúc, trong đó trọng tâm là tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu suất sản xuất và cải thiện khả năng cạnh tranh.

Thị trường Trung Quốc đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của các nhà sản xuất ô tô nội địa, đặc biệt trong phân khúc xe điện và xe hybrid. Với lợi thế về chi phí sản xuất, tốc độ phát triển sản phẩm và khả năng cung cấp những mẫu xe có mức giá cạnh tranh, các thương hiệu Trung Quốc đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với những nhà sản xuất ô tô truyền thống đến từ châu Âu.

Sự cạnh tranh này không chỉ diễn ra ở phân khúc xe phổ thông mà còn lan sang những phân khúc có giá trị cao hơn, nơi các hãng xe Đức từng duy trì lợi thế đáng kể về thương hiệu, công nghệ và chất lượng sản phẩm.

Trong bối cảnh đó, Mercedes-Benz phải đồng thời giải quyết hai bài toán lớn: duy trì sức cạnh tranh của danh mục sản phẩm trên thị trường quốc tế và kiểm soát chi phí tại hệ thống nhà máy trong nước.

Việc tăng thời gian làm việc được ban lãnh đạo xem là một trong những giải pháp nhằm cải thiện năng suất mà không làm gia tăng chi phí tiền lương. Tuy nhiên, đề xuất này chưa nhận được sự đồng thuận từ hội đồng công nhân, khiến tiến trình đàm phán kéo dài và dẫn đến quyết định tạm dừng đầu tư mới.

Những khó khăn của Mercedes-Benz cũng phản ánh tình trạng chung của ngành công nghiệp ô tô Đức, vốn đang chịu sức ép từ chi phí sản xuất cao trong khi các đối thủ châu Á liên tục mở rộng thị phần bằng những dòng xe điện và hybrid có giá bán cạnh tranh.

Quá trình điện khí hóa phương tiện còn đặt ra yêu cầu đầu tư lớn vào công nghệ pin, nền tảng xe điện, phần mềm điều khiển và dây chuyền sản xuất mới. Điều này khiến việc tối ưu chi phí vận hành trở thành yếu tố quan trọng đối với khả năng duy trì lợi nhuận và nguồn lực đầu tư dài hạn của các hãng xe.

Trước Mercedes-Benz, Volkswagen - tập đoàn ô tô lớn nhất châu Âu - cũng đã triển khai chương trình tái cấu trúc quy mô lớn nhằm thích ứng với những thay đổi của thị trường.

Theo kế hoạch được đưa ra sau thỏa thuận với các tổ chức công đoàn vào tháng 9, Volkswagen dự kiến cắt giảm 100.000 việc làm và đóng cửa bốn nhà máy. Đây được xem là một trong những bước điều chỉnh đáng chú ý trong lịch sử hoạt động của tập đoàn, cho thấy áp lực tái cơ cấu không còn giới hạn ở một doanh nghiệp riêng lẻ.

Diễn biến tại Mercedes-Benz và Volkswagen cho thấy các nhà sản xuất ô tô Đức đang đứng trước yêu cầu cân bằng giữa việc duy trì năng lực sản xuất trong nước, bảo đảm quyền lợi người lao động và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Đối với Mercedes-Benz, quyết định tạm dừng đầu tư mới chưa đồng nghĩa với việc các nhà máy tại Đức sẽ phải đóng cửa. Tuy nhiên, việc ban lãnh đạo chính thức đưa phương án này ra xem xét cho thấy tập đoàn đang chuẩn bị cho những điều chỉnh sâu rộng hơn nếu các cuộc đàm phán về năng suất và chi phí lao động tiếp tục bế tắc.

Trong thời gian tới, kết quả thương lượng giữa Mercedes-Benz và đại diện người lao động sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với định hướng đầu tư, tổ chức sản xuất và triển vọng việc làm tại các cơ sở của hãng ở Đức.

Ở góc độ rộng hơn, những diễn biến này tiếp tục đặt ra thách thức đối với ngành công nghiệp ô tô Đức trong quá trình chuyển đổi sang kỷ nguyên xe điện, khi lợi thế công nghệ và thương hiệu truyền thống phải đi cùng khả năng kiểm soát chi phí, nâng cao năng suất và thích ứng với sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt từ các nhà sản xuất mới.