VIFTA mở lối vào thị trường Israel, doanh nghiệp Việt cần vượt rào cản kỹ thuật

Hiệp định VIFTA chính thức có hiệu lực từ ngày 17/11/2024, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quan hệ hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Israel. Đây là FTA đầu tiên Việt Nam ký kết với một quốc gia Trung Đông, đồng thời đưa Việt Nam trở thành quốc gia ASEAN tiên phong thiết lập FTA với thị trường này.

Với nền kinh tế phát triển, thu nhập bình quân đầu người cao và nhu cầu nhập khẩu đa dạng, Israel được đánh giá là thị trường giàu tiềm năng đối với nhiều nhóm hàng xuất khẩu thế mạnh của Việt Nam như nông sản, thủy sản, dệt may và giày dép. Các ưu đãi thuế quan theo VIFTA tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng cơ hội tiếp cận người tiêu dùng và hệ thống phân phối tại Israel.

Theo số liệu được công bố tại hội thảo về cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường Israel trong bối cảnh mới, Israel hiện là đối tác thương mại lớn thứ ba của Việt Nam tại Trung Đông. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt khoảng 3,6 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Trong 8 tháng năm 2026, con số này đạt 2,72 tỷ USD, tăng 9,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu 804,7 triệu USD và nhập khẩu 1,92 tỷ USD.

VIFTA mở lối vào thị trường Israel, doanh nghiệp Việt cần vượt rào cản kỹ thuật

Cơ hội thị trường đi cùng những điều kiện khắt khe

Tại hội thảo, ông Lê Thái Hòa, Tham tán thương mại Việt Nam tại Israel, cho biết kim ngạch thương mại song phương những năm gần đây tăng trưởng tích cực. Các mặt hàng như điện thoại và linh kiện, thủy sản, hạt điều, dệt may, cà phê đang có vị trí nhất định tại thị trường này.

Nhu cầu tìm kiếm nguồn cung thay thế của các nhà nhập khẩu Israel trong bối cảnh nguồn cung nội địa chịu tác động từ xung đột và bất ổn khu vực cũng mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam. Bên cạnh đó, đường bay thẳng Tel Aviv – Hà Nội do hãng hàng không Arkia khai thác được kỳ vọng tạo thuận lợi cho hoạt động đi lại, khảo sát thị trường và kết nối đối tác giữa hai nước.

Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan không đồng nghĩa với việc hàng hóa có thể dễ dàng thâm nhập thị trường. Israel áp dụng các quy định nghiêm ngặt về tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm định và an toàn thực phẩm. Đối với nhóm hàng nông sản, thực phẩm, chứng nhận Kosher là một trong những yêu cầu đáng chú ý.

Bà Nancy Nguyễn Bảo Trâm, đại diện KOF-K Kosher tại Việt Nam, cho biết để tiếp cận sâu hơn hệ thống phân phối tại Israel, sản phẩm cần đáp ứng các tiêu chuẩn ăn uống truyền thống của người Do Thái. Quy trình chứng nhận đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ từ nguồn gốc nguyên liệu, phụ gia đến việc phân tách dây chuyền sản xuất giữa các nhóm thịt, sữa và sản phẩm trung tính.

Việc chưa chuẩn bị đầy đủ hoặc thiếu chứng nhận phù hợp có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ những đơn hàng có giá trị. Vì vậy, Kosher không nên được xem là thủ tục phát sinh khi đối tác yêu cầu, mà cần tính đến ngay từ khâu tổ chức sản xuất và phát triển sản phẩm.

Ngoài rào cản kỹ thuật, biến động địa chính trị tại Trung Đông cũng gây sức ép lên hoạt động vận tải quốc tế. Bà Phạm Hoài Linh, đại diện Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương), cho rằng căng thẳng tại khu vực Biển Đỏ khiến nhiều hãng tàu phải điều chỉnh hải trình, đi vòng qua mũi Hảo Vọng ở châu Phi. Điều này làm tăng chi phí vận chuyển, phí bảo hiểm và kéo dài thời gian giao hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện hợp đồng cũng như hiệu quả kinh doanh.

Bên cạnh đó, yêu cầu cao về chất lượng, giá cả và tiến độ giao hàng từ các nhà nhập khẩu Israel cũng đặt doanh nghiệp Việt Nam trước áp lực cạnh tranh lớn. Nếu không tính toán tốt chi phí và năng lực cung ứng, lợi thế về thuế quan có thể bị thu hẹp bởi chi phí logistics và những yêu cầu tuân thủ phát sinh.

Chủ động chuẩn hóa để khai thác hiệu quả VIFTA

Để tận dụng cơ hội từ VIFTA, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy khai thác ưu đãi thuế quan đơn thuần sang chuẩn bị đồng bộ về sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng và quản trị rủi ro.

Trước hết, doanh nghiệp cần nắm vững quy tắc xuất xứ theo Thông tư 44/2025/TT-BCT hướng dẫn thực hiện VIFTA. Việc xác định đúng tiêu chí xuất xứ, hoàn thiện hồ sơ và lưu trữ chứng từ đầy đủ là điều kiện quan trọng để hàng hóa được hưởng ưu đãi thuế quan theo hiệp định.

Với nhóm hàng thực phẩm, nông sản, doanh nghiệp nên chủ động tìm hiểu và đăng ký chứng nhận Kosher từ các tổ chức có thẩm quyền, đồng thời rà soát quy trình sản xuất để đáp ứng yêu cầu ngay từ đầu. Đây là bước chuẩn bị cần thiết nhằm giảm nguy cơ phát sinh chi phí, chậm tiến độ hoặc mất cơ hội giao dịch.

Trong hoạt động logistics, doanh nghiệp cần đa dạng hóa phương án vận chuyển, tính toán kỹ chi phí bảo hiểm và lựa chọn phương thức thanh toán an toàn. Việc xây dựng kịch bản ứng phó với biến động địa chính trị cũng giúp hạn chế rủi ro khi hải trình và thời gian giao hàng thay đổi.

Về dài hạn, xây dựng quan hệ đối tác tin cậy, duy trì chất lượng ổn định và bảo đảm tiến độ giao hàng là nền tảng để doanh nghiệp giữ chân nhà nhập khẩu. Cùng với đó, hợp tác với đối tác Israel trong chuyển giao công nghệ, nhất là các lĩnh vực nông nghiệp thông minh, tưới nhỏ giọt, quản lý nguồn nước và bảo quản sau thu hoạch, có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm.

VIFTA đang mở thêm cánh cửa để hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường Israel và rộng hơn là khu vực Trung Đông. Song, cơ hội chỉ thực sự được khai thác khi doanh nghiệp đủ năng lực đáp ứng các chuẩn mực của thị trường, kiểm soát tốt chi phí và xây dựng được uy tín trong hợp tác thương mại. Đây cũng là yêu cầu để những ưu đãi từ hiệp định chuyển hóa thành lợi ích thực chất, lâu dài cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước.