TS. Tô Hoài Nam: Sửa luật để chính sách thực sự chạm đến doanh nghiệp nhỏ và vừa

TS. Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) phát biểu tại Hội thảo

Tại Hội thảo tham vấn chính sách, giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, các ý kiến đã gợi mở định hướng hoàn thiện chính sách trong giai đoạn mới diễn ra ngày 23/6/2026, T.S Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), đã thẳng thắn chỉ ra một thực tế đáng suy ngẫm tại hội thảo góp ý sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa: sau gần một thập kỷ triển khai, chính sách tuy nhiều nhưng chưa thực sự đến được đúng đối tượng cần hỗ trợ nhất. Khoảng cách từ văn bản đến đời sống vẫn còn quá xa, khiến không ít doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm nhỏ và siêu nhỏ, rơi vào tình trạng “đứng ngoài” các cơ hội hỗ trợ.

Theo ông Nam, khu vực kinh tế tư nhân đã có bước phát triển rõ nét, từng bước khẳng định vai trò là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, nghịch lý lớn nhất hiện nay là những doanh nghiệp yếu thế nhất, cần hỗ trợ nhất lại chính là nhóm khó tiếp cận chính sách nhất. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả của các chương trình hỗ trợ mà còn khiến nguồn lực bị phân tán, thiếu tính lan tỏa.

Từ thực tiễn đó, đại diện VINASME cho rằng việc sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa lần này cần thay đổi tư duy tiếp cận. Không chỉ dừng lại ở việc bổ sung chính sách, điều quan trọng hơn là thiết kế cơ chế để chính sách có thể “đi tới nơi, về tới chốn”, thực sự trở thành công cụ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là cần có cơ chế hỗ trợ rõ ràng, thực chất đối với hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi lên doanh nghiệp. Đây được xem là giai đoạn then chốt nhưng cũng đầy rủi ro. Không ít hộ kinh doanh dù có tiềm lực vẫn lựa chọn duy trì mô hình hiện tại vì e ngại thủ tục phức tạp, áp lực thuế phí và yêu cầu quản trị cao hơn khi trở thành doanh nghiệp.

Cũng theo TS. Tô Hoài Nam, nếu không có chính sách đủ mạnh để “đỡ đầu” trong giai đoạn này, quá trình chuyển đổi sẽ tiếp tục diễn ra chậm chạp, làm hạn chế quy mô và chất lượng của khu vực doanh nghiệp. Ngược lại, nếu có cơ chế phù hợp, đây sẽ là nguồn bổ sung rất lớn cho nền kinh tế, tạo ra lực lượng doanh nghiệp mới năng động và bài bản hơn.

Một điểm nhấn khác trong đề xuất sửa luật là phát huy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp như một “cầu nối” giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Thực tế cho thấy, các hiệp hội là những tổ chức gần gũi nhất với doanh nghiệp, nắm rõ những khó khăn cụ thể trong từng ngành nghề, từng địa phương. Nếu được trao cơ chế tham gia sâu hơn vào quá trình triển khai chính sách, các hiệp hội có thể giúp nâng cao hiệu quả hỗ trợ, giảm tải cho bộ máy quản lý nhà nước.

Cách tiếp cận này cũng được đánh giá là phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại, khi Nhà nước không làm thay mà tạo điều kiện để các tổ chức trung gian phát huy vai trò. Qua đó, chính sách không chỉ nhanh chóng được truyền tải mà còn có khả năng điều chỉnh linh hoạt theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, VINASME cũng nhấn mạnh xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp đồng bộ và bền vững. Thay vì các chương trình rời rạc, ngắn hạn, cần có một hệ thống hỗ trợ toàn diện từ tư vấn pháp lý, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển đổi số đến tiếp cận vốn và công nghệ. Khi hệ sinh thái này vận hành hiệu quả, doanh nghiệp sẽ có môi trường phát triển ổn định, giảm phụ thuộc vào các gói hỗ trợ mang tính tình thế.

Đánh giá về quá trình sửa đổi luật, TS. Tô Hoài Nam ghi nhận sự cầu thị của cơ quan soạn thảo khi đã lắng nghe nhiều ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp và chuyên gia. Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ kỳ vọng rằng những góp ý này sẽ được tiếp thu một cách thực chất, chuyển hóa thành các quy định cụ thể, khả thi và dễ triển khai.

Theo ông, một đạo luật tốt không chỉ nằm ở những quy định trên giấy, mà phải được đo bằng hiệu quả trong thực tiễn. Nếu các “nút thắt” về tiếp cận chính sách được tháo gỡ, hàng triệu doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có cơ hội phát triển đúng tiềm năng, đóng góp mạnh mẽ hơn vào tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm.

Câu chuyện sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa vì thế không chỉ là vấn đề kỹ thuật lập pháp, mà còn là bài toán về niềm tin. Khi doanh nghiệp cảm nhận được sự đồng hành thực chất từ chính sách, họ sẽ mạnh dạn đầu tư, mở rộng sản xuất, qua đó tạo ra động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế trong dài hạn.