TS. Nguyễn Đức Độ: Tiêu dùng và đầu tư – Động lực phục hồi kinh tế

Tại "Diễn đàn Tiếp thị và Tiêu dùng Việt Nam" do Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh tổ chức ngày 11/9/2025, TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính, Học viện Tài chính, đã trình bày một phân tích toàn diện về tình hình kinh tế vĩ mô của Việt Nam. Ông Độ nhấn mạnh sự phục hồi đáng khích lệ của tiêu dùng và đầu tư, đồng thời chỉ ra những thách thức tiềm ẩn từ các biến động trên thị trường quốc tế và tài chính.

Mở đầu bài phát biểu, TS. Nguyễn Đức Độ đã vẽ một bức tranh lạc quan về tình hình tiêu dùng trong nước. Sau giai đoạn suy giảm vào năm 2020, tiêu dùng đã phục hồi mạnh mẽ, với mức tăng trưởng gần 8% trong thời gian gần đây. "Mức tăng trưởng gần 8% này là khá cao và thực sự cũng rất bất ngờ, cho thấy tiêu dùng đang tăng cao hơn so với giai đoạn trước". Điều này chứng tỏ sức mua nội địa vẫn là một động lực mạnh mẽ, tạo đà cho các hoạt động kinh tế khác.

TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính, Học viện Tài chính tại diễn đàn (Ảnh: Phan Chính)

Song hành với sự phục hồi của tiêu dùng, hoạt động xuất khẩu cũng ghi nhận những kết quả tích cực. Năm 2024, xuất khẩu Việt Nam tăng trưởng rất tốt, và xu hướng này tiếp tục duy trì trong sáu tháng đầu năm 2025. Mặc dù đối mặt với mức nền cao của năm trước, xuất khẩu vẫn tăng trưởng, thể hiện khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Đức Độ lưu ý rằng tốc độ tăng trưởng xuất khẩu đang có dấu hiệu chậm lại trong giai đoạn gần đây. Ông cảnh báo, nếu xu hướng kinh tế thế giới tiếp tục suy thoái, tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng, và đây là một yếu tố cần được theo dõi sát sao trong thời gian tới.

Sự tăng trưởng của xuất khẩu là động lực quan trọng cho sản xuất công nghiệp. Trong sáu tháng đầu năm 2025, sản xuất công nghiệp đã tăng 7,9%. Dù mức tăng này thấp hơn so với một số dự báo ban đầu, nhưng vẫn cho thấy sự ổn định và khả năng phục hồi của ngành sản xuất. Tương tự như xuất khẩu, sản xuất công nghiệp cũng đang có dấu hiệu tăng trưởng chậm lại. TS. Độ nhấn mạnh rằng điều này đòi hỏi phải có những chính sách hỗ trợ kịp thời để duy trì đà tăng trưởng, tạo việc làm và đảm bảo ổn định kinh tế.

Về lạm phát, TS. Nguyễn Đức Độ cho biết trong sáu tháng đầu năm 2025, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 3,2%. Mặc dù cao hơn một chút so với mức trung bình của năm 2015, nhưng vẫn thấp hơn mục tiêu 4% của Chính phủ, cho thấy lạm phát đang được kiểm soát hiệu quả. Nguyên nhân chính gây áp lực lạm phát trong thời gian qua là do giá dịch vụ y tế tăng gần 18% trong sáu tháng đầu năm 2025 và giá nguyên vật liệu sản xuất cũng tăng cao. Tuy nhiên, tình hình lạm phát hiện tại đang có dấu hiệu ổn định, chủ yếu nhờ vào nguồn cung trong nước được đảm bảo và sự nỗ lực của Chính phủ trong việc bình ổn giá. Ông Độ dự báo lạm phát cả năm 2025 sẽ ở mức khoảng 3,5%.

Thị trường tài chính cũng chứng kiến những biến động đáng chú ý. Bất động sản tăng đến 20% trong sáu tháng đầu năm 2025, cùng với sự tăng giá của các tài sản tài chính khác như vàng. Điều này đặt ra câu hỏi về nguy cơ bong bóng tài sản và rủi ro tăng trưởng nóng. Ông này cảnh báo rằng nếu lãi suất duy trì ở mức cao trong dài hạn, thị trường bất động sản có thể bị ảnh hưởng tiêu cực.

Ảnh minh hoạ.

TS. Nguyễn Đức Độ cũng phân tích sâu về một số thị trường hàng hóa quan trọng. Giá dầu thế giới đang có xu hướng giảm, chủ yếu do nguồn cung liên tục tăng từ các nước OPEC+ trong khi nhu cầu từ các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, châu Âu đang chậm lại. Ông dự báo giá dầu có thể về mức 60-65 USD/thùng. Tương tự, giá thép cũng đang giảm, chịu ảnh hưởng từ tình trạng dư thừa nguồn cung lớn ở Trung Quốc. Tại Việt Nam, giá thép cũng có xu hướng giảm nhưng với tốc độ chậm hơn. Vị chuyên gia này cho rằng nếu Trung Quốc giảm sản xuất và Việt Nam đẩy mạnh đầu tư công, giá thép có thể ổn định trong thời gian tới. Giá phân bón có tăng nhẹ nhưng nhìn chung đang ổn định sau những đợt điều chỉnh. TS. Độ dự báo mức tăng sẽ không đáng kể trong năm 2025. Giá cà phê cũng đang có xu hướng giảm trở lại, do nguồn cung từ Việt Nam và các nước khác tăng lên.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang chứng kiến xu hướng phát hành tăng lên. Mặc dù có những lo ngại về rủi ro, nhưng lãi suất trái phiếu trên thị trường sơ cấp và thứ cấp đang dần cân bằng và có xu hướng giảm, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động vốn.

Về tỷ giá hối đoái, TS. Nguyễn Đức Độ chỉ ra một diễn biến khác biệt so với trước đây. Trong khi đồng USD trên thế giới có xu hướng giảm, tỷ giá VND lại có xu hướng tăng, cho thấy sự ổn định và sức mạnh của đồng nội tệ. Nguyên nhân có thể do dòng vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục đổ vào Việt Nam, đặc biệt vào lĩnh vực xuất khẩu. Tuy nhiên, việc đẩy mạnh đầu tư công trong nước cũng có thể gây áp lực lên tỷ giá, một yếu tố cần theo dõi. Giá vàng vẫn tiếp tục tăng, cho thấy đây vẫn là một kênh trú ẩn an toàn trong bối cảnh nhiều biến động.

TS. Nguyễn Đức Độ phân tích thêm, trưởng kinh tế Việt Nam trong thời gian tới vẫn phụ thuộc vào hai yếu tố chính. Thứ nhất, tình hình kinh tế và chính trị thế giới cần ổn định, ít có các yếu tố bất thường hoặc bất ổn. Thứ hai, việc đẩy mạnh đầu tư công trong nước sẽ là đòn bẩy quan trọng để thúc đẩy GDP. Ông khẳng định: "Đây là hai cái điều kiện để chúng ta đạt được mục tiêu tăng trưởng trong thời gian tới".