 |
| Thủ tướng Lê Minh Hưng - Ảnh 1. Thủ tướng Lê Minh Hưng - Ảnh: NHẬT BẮC |
Tại cuộc họp Thường trực Chính phủ về giải pháp, cách thức thực hiện cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh chiều 13/4 do Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì. Thông điệp được đưa ra khá rõ ràng: cải cách không thể tiếp tục dừng ở mục tiêu trên giấy, mà phải đo được bằng mức giảm thực chất về thời gian, chi phí và gánh nặng tuân thủ đối với doanh nghiệp.
Theo các báo cáo tại cuộc họp, hiện cả nước còn 198 ngành nghề kinh doanh có điều kiện cùng 4.603 điều kiện kinh doanh. Đây là khối lượng quy định rất lớn, tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, khả năng gia nhập thị trường và chi phí vận hành của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, Kết luận số 18 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV yêu cầu các bộ, cơ quan tiếp tục rà soát, cắt giảm thêm 30% số ngành nghề kinh doanh có điều kiện, tương ứng khoảng 60 ngành nghề, đồng thời giảm 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết. Song song với đó là mục tiêu giảm 50% thời gian thực hiện và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính.
Dù Kết luận 18 đặt mốc triển khai trong quý II, người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành phải bắt tay thực hiện ngay và hoàn thành sớm nhất có thể. Theo Thủ tướng, yêu cầu đặt ra không chỉ là đúng tiến độ mà còn phải bảo đảm chất lượng, hiệu quả thực chất.
Trên cơ sở báo cáo của các cơ quan, Thủ tướng cho biết sẽ phân công các Phó thủ tướng phụ trách lĩnh vực, cùng với Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Nội vụ và Văn phòng Chính phủ bố trí lịch làm việc trực tiếp với từng bộ, ngành về phương án cải cách, cắt giảm và phân cấp giải quyết thủ tục hành chính.
Một yêu cầu đáng chú ý là ngày 20/4, các bộ phải trình Thường trực Chính phủ, Chính phủ phương án cắt giảm, cải cách để các đơn vị liên quan xem xét, thông qua ngay trong tháng 4. Điều này cho thấy áp lực tiến độ đang được đẩy lên rất cao, thay vì kéo dài sang các giai đoạn sau.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh đây là nhiệm vụ đòi hỏi trách nhiệm rất lớn và quyết tâm rất cao, trong đó các Bộ trưởng không thể chỉ giao cấp dưới xử lý mà phải trực tiếp chỉ đạo, trực tiếp chịu trách nhiệm với kết quả rà soát.
Thông điệp xuyên suốt tại cuộc họp là việc cắt giảm không nên chạy theo thành tích số lượng. Theo Thủ tướng, điều quan trọng hơn là phải đi vào bản chất của từng điều kiện kinh doanh, từng khâu thủ tục đang tạo ra chi phí và kéo dài thời gian cho doanh nghiệp.
Ông lưu ý, những điều kiện kinh doanh không cần thiết đương nhiên phải loại bỏ. Tuy nhiên, ngay cả các điều kiện đang tồn tại cũng cần được rà soát lại về tính hợp lý, mức độ cần thiết và tác động thực tế đối với hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa với cộng đồng doanh nghiệp, bởi trong nhiều trường hợp, rào cản không nằm ở số lượng thủ tục nhiều hay ít, mà nằm ở việc quy định chồng chéo, yêu cầu giấy tờ lặp lại, thời gian xử lý kéo dài hoặc thiếu cơ chế phối hợp dữ liệu giữa các cơ quan.
Nói cách khác, một đợt cải cách hiệu quả không chỉ là “cắt đi bao nhiêu thủ tục”, mà phải trả lời được câu hỏi quan trọng hơn: doanh nghiệp tiết kiệm được bao nhiêu thời gian, bao nhiêu chi phí và giảm được bao nhiêu rủi ro hành chính.
Một trong những điểm cứng rắn nhất tại cuộc họp là yêu cầu về trách nhiệm người đứng đầu. Thủ tướng giao Bộ Tư pháp và Văn phòng Chính phủ thực hiện tốt vai trò “gác cửa”, kiểm soát thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trong quá trình rà soát, ban hành và sửa đổi chính sách.
Đồng thời, các Bộ trưởng sẽ phải chịu trách nhiệm nếu để lọt các thủ tục, điều kiện kinh doanh không đáp ứng yêu cầu. Đây là tín hiệu cho thấy Chính phủ muốn chuyển mạnh từ tư duy khuyến khích sang cơ chế ràng buộc trách nhiệm rõ ràng hơn trong cải cách thể chế.
Với khối doanh nghiệp, yêu cầu này mang ý nghĩa tích cực bởi nó tạo sức ép trực tiếp lên các cơ quan quản lý trong việc tự rà soát các “điểm nghẽn” thuộc phạm vi mình phụ trách, thay vì chờ phản ánh từ thị trường hoặc xử lý theo từng vụ việc phát sinh.
Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng yêu cầu trong quá trình cắt giảm, đơn giản hóa phải lắng nghe đầy đủ ý kiến của doanh nghiệp và hiệp hội, nghiên cứu kỹ lưỡng các kiến nghị, từ đó lựa chọn đúng các khâu cần cải cách.
Một nội dung quan trọng khác là định hướng đẩy mạnh phân cấp trong giải quyết thủ tục hành chính. Theo chỉ đạo của Thủ tướng, các bộ, ngành cần tiếp tục rà soát để chỉ giữ lại ở cấp bộ không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý.
Phần lớn thủ tục còn lại cần được chuyển về cấp cơ sở, đi kèm với yêu cầu nâng cao năng lực giải quyết của đội ngũ cán bộ tại địa phương. Thủ tướng nhấn mạnh cần tránh tình trạng phân cấp hình thức, quy định chung chung nhưng không tạo thuận lợi thực tế cho người dân và doanh nghiệp.
Một giải pháp được đặt ra là đưa cán bộ từ sở, ngành xuống tăng cường cho cơ sở, nhằm nâng chất lượng xử lý các vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Cách làm này, nếu được thực hiện đồng bộ, có thể góp phần rút ngắn khoảng cách giữa chính sách và khâu thực thi, vốn là điểm yếu lâu nay của không ít thủ tục hành chính.
Cải cách thủ tục lần này không tách rời chuyển đổi số. Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành quyết liệt hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu, đặc biệt là dữ liệu gắn với doanh nghiệp, người dân, nền kinh tế và hoạt động chỉ đạo điều hành.
Trọng tâm là tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục theo hướng tái sử dụng dữ liệu, thông tin đã có. Theo tinh thần được nhấn mạnh tại cuộc họp, người dân và doanh nghiệp chỉ phải cung cấp thông tin một lần. Những dữ liệu cơ quan nhà nước đã có thì tuyệt đối không được yêu cầu nộp lại.
Thay vào đó, cán bộ xử lý hồ sơ phải chủ động tra cứu trên hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung. Muốn làm được điều này, Thủ tướng lưu ý cần có quy định pháp luật cụ thể, rõ trách nhiệm và cơ chế vận hành thống nhất giữa các cơ quan.
Nếu thực hiện nghiêm túc, đây sẽ là thay đổi có ý nghĩa lớn với doanh nghiệp, nhất là trong các lĩnh vực thường xuyên phải thực hiện thủ tục như đầu tư, xây dựng, thuế, bảo hiểm, lao động, phòng cháy chữa cháy hay xuất nhập khẩu.
Liên quan đến triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Thủ tướng giao Bộ Công an khẩn trương báo cáo Chính phủ, Thủ tướng về chương trình, kế hoạch và nội dung cụ thể để triển khai hiệu quả, đúng tiến độ.
Yêu cầu này cho thấy cải cách thủ tục hành chính đang được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với quá trình xây dựng Chính phủ số, quản trị số và nền hành chính dựa trên dữ liệu. Đây cũng là nền tảng để giảm tiếp xúc trực tiếp, giảm hồ sơ giấy và tăng tính minh bạch trong xử lý công việc.
