Tại họp báo thường kỳ ngày 9/4, Bộ Công Thương cho biết Việt Nam đang phối hợp với phía Mỹ để làm rõ các nội dung liên quan đến hai cuộc điều tra mới, gồm điều tra về năng lực sản xuất dư thừa theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974 và điều tra liên quan lao động cưỡng bức. Theo phía Việt Nam, đây không phải vấn đề chỉ nhắm riêng vào Việt Nam, mà là một đợt rà soát mở rộng của Mỹ với nhiều nền kinh tế có độ mở lớn như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và một số đối tác khác.
 |
| Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân là người phát ngôn của Bộ Công Thương. |
Điểm đáng chú ý nhất trong phản hồi của Bộ Công Thương là thông điệp khá dứt khoát: Việt Nam không ban hành các chính sách trợ cấp để hỗ trợ xuất khẩu, cũng không tạo ra tình trạng dư thừa công suất nhằm đẩy hàng sang thị trường Mỹ. Cơ quan này nhấn mạnh các chính sách kinh tế của Việt Nam được xây dựng trên nền tảng hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế mở và tuân thủ các cam kết của WTO. Nói cách khác, Việt Nam đang chọn cách trả lời bằng hồ sơ chính sách và bằng lập luận pháp lý, thay vì để câu chuyện bị lái sang hướng đối đầu thương mại.
Về phía Mỹ, USTR ngày 11/3 đã chính thức khởi động điều tra theo Mục 301 với 16 nền kinh tế liên quan đến hiện tượng “dư thừa công suất và sản lượng” trong lĩnh vực sản xuất. Danh sách này có Việt Nam cùng nhiều đối tác lớn khác như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Mexico, Thái Lan và Malaysia. Theo thông báo của USTR, cơ quan này sẽ tiếp nhận ý kiến đến hết ngày 15/4 và tổ chức điều trần công khai từ ngày 5/5.
Ở góc độ điều hành, cách ứng xử của Việt Nam cho thấy ưu tiên hiện nay là giữ ổn định quan hệ kinh tế với Mỹ trong khi vẫn bảo vệ không gian chính sách của mình. Bộ Công Thương cho biết các bộ, ngành đã và đang trao đổi thường xuyên với phía Mỹ, bao gồm cả nội dung đàm phán thuế và phối hợp cung cấp thông tin phục vụ quá trình điều tra. Điều này cho thấy Việt Nam không chờ đến khi vụ việc đi xa mới phản ứng, mà đang tham gia từ sớm để tránh hiểu sai chính sách và hạn chế rủi ro cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Thông tin thêm tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết Việt Nam và Mỹ đã hoàn thành 6 phiên đàm phán, với quan điểm của hai bên “khá gần nhau”, dù vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục xử lý. Ông cũng lưu ý sau vòng đàm phán thứ sáu, Mỹ đã vận dụng Điều khoản 122 của Đạo luật Thương mại 1974 để áp mức thuế chung 10% với các đối tác thương mại trong thời hạn 150 ngày. Theo đánh giá của Bộ Công Thương, việc một số mặt hàng từ mức thuế khoảng 20% được điều chỉnh xuống 10% là yếu tố có lợi trước mắt cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, dù đây mới là giải pháp tạm thời.
Điều quan trọng với doanh nghiệp lúc này không chỉ là Mỹ điều tra gì, mà là Việt Nam đang đi theo hướng nào để ứng phó. Tín hiệu từ Bộ Công Thương cho thấy mục tiêu không dừng ở việc trả lời một vụ việc cụ thể, mà là hướng tới một khuôn khổ hợp tác dài hạn, ổn định và cùng có lợi cho hai nền kinh tế. Đây là cách tiếp cận có ý nghĩa thực tế, bởi với doanh nghiệp xuất khẩu, điều cần nhất không phải những tuyên bố mạnh, mà là môi trường thương mại ít biến động và có thể dự báo được.
Trong bối cảnh thời hạn gửi ý kiến cho phía Mỹ chốt vào ngày 15/4, Việt Nam cho biết đang chủ động chuẩn bị nội dung trả lời và tiếp tục phối hợp chặt với các cơ quan phía Mỹ. Trọng tâm, theo Bộ Công Thương, là bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia và lợi ích của doanh nghiệp Việt Nam. Với các ngành đang phụ thuộc mạnh vào thị trường Mỹ, đây sẽ là giai đoạn cần theo dõi sát, bởi diễn biến pháp lý từ Mục 301 có thể tác động trực tiếp tới chi phí, đơn hàng và kế hoạch xuất khẩu trong các tháng tới.
