Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình phương án thuế 0 đồng với xăng dầu

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng dự phiên họp sáng 9/4

Chính sách thuế khẩn cấp để “hạ nhiệt” giá nhiên liệu

Trước áp lực giá năng lượng thế giới tiếp tục biến động mạnh, đặc biệt trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, cơ quan điều hành đang tính tới một giải pháp tài khóa mạnh tay hơn đối với xăng dầu.

Tại phiên họp sáng 9/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội liên quan đến thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay. Theo tờ trình của Chính phủ, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut được đề xuất giảm về 0 đồng/lít; đồng thời, mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại cũng được đề xuất đưa về 0%.

Nếu được Quốc hội thông qua, chính sách này sẽ có hiệu lực từ 16/4/2026 đến hết 30/6/2026. Dự thảo cũng tính đến phương án giao Thủ tướng quyết định rút ngắn hoặc kéo dài thời gian áp dụng để phù hợp với diễn biến giá dầu thế giới và nhu cầu điều hành thị trường trong nước.

Đây được xem là bước tiếp theo sau Quyết định số 482/QĐ-TTg, vốn đã điều chỉnh giảm một số sắc thuế đối với xăng dầu từ ngày 26/3 đến hết 15/4/2026. Theo Bộ Tài chính, ngay sau khi quyết định này có hiệu lực, tại kỳ điều hành ngày 27/3, nhiều mặt hàng xăng dầu đã giảm mạnh, có mặt hàng giảm gần 6.000 đồng/lít.

Với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành vận tải, logistics, sản xuất công nghiệp, thủy sản, hàng không hay phân phối bán lẻ, diễn biến giá xăng dầu luôn tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào và biên lợi nhuận. Trong bối cảnh sức cầu chưa phục hồi đồng đều, chi phí vốn còn cao ở nhiều lĩnh vực, việc tiếp tục kéo giảm gánh nặng thuế với nhiên liệu được xem là giải pháp hỗ trợ ngắn hạn nhưng có ý nghĩa thực tế. Không chỉ giúp hạ áp lực chi phí vận hành, chính sách này còn góp phần ổn định tâm lý thị trường, giảm bớt sức ép lên giá thành hàng hóa và dịch vụ trong chuỗi cung ứng.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho rằng, biến động mạnh của thị trường năng lượng toàn cầu đã tác động rõ rệt tới nguồn cung và giá xăng dầu trong nước, qua đó ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp cũng như đời sống người dân. Chính vì vậy, một chính sách có hiệu lực dài hơn, thay vì chỉ xử lý tình thế ngắn hạn, là cần thiết để phục vụ mục tiêu kiểm soát lạm phát và ổn định vĩ mô.

Ở góc độ thẩm tra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cơ bản đồng tình với đề xuất của Chính phủ, cho rằng đây là giải pháp cần thiết nhằm giảm thiểu các tác động tiêu cực do khan hiếm nhiên liệu và biến động giá gây ra đối với nền kinh tế. Cơ quan này cũng đánh giá việc điều chỉnh thuế xăng dầu lúc này sẽ góp phần duy trì đà tăng trưởng và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn.

Tuy nhiên, cùng với việc ủng hộ chính sách, cơ quan thẩm tra cũng lưu ý yêu cầu bảo đảm cân đối ngân sách nhà nước trong phạm vi bội chi đã được Quốc hội quyết định cho năm 2026. Nói cách khác, dư địa hỗ trợ tài khóa cần đi kèm với nguyên tắc điều hành thận trọng, tránh tạo thêm sức ép cho ngân sách trong bối cảnh nhiều nhiệm vụ chi đang cùng lúc gia tăng.

Điểm đáng chú ý là Ủy ban Thường vụ Quốc hội không chỉ dừng ở việc đồng thuận về công cụ thuế, mà còn yêu cầu Chính phủ phải bổ sung các giải pháp điều hành giá đồng bộ hơn. Trong đó, trọng tâm là minh bạch hóa các cấu phần hình thành giá xăng dầu cơ sở, bảo đảm chuỗi cung ứng liên tục, kiểm tra chặt hoạt động kinh doanh và xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng.

Với doanh nghiệp, giảm thuế là tín hiệu tích cực, nhưng điều quan trọng hơn là khả năng duy trì nguồn cung thông suốt, tránh tình trạng biến động mạnh ở khâu phân phối và bán lẻ.

Bài học từ các đợt căng thẳng nguồn cung trước đây cho thấy, nếu thiếu minh bạch trong cấu phần giá hoặc xuất hiện tâm lý găm hàng chờ giá, lợi ích từ chính sách giảm thuế có thể bị bào mòn đáng kể trước khi kịp truyền dẫn tới doanh nghiệp và người tiêu dùng cuối cùng.

Vì vậy, việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu siết quản lý hóa đơn điện tử, tăng cường giám sát thị trường và xử lý đầu cơ là thông điệp đáng chú ý. Chính sách tài khóa chỉ phát huy hết tác dụng khi đi cùng kỷ luật thị trường và năng lực điều hành linh hoạt.

Trong ngắn hạn, nếu Nghị quyết được Quốc hội thông qua theo đúng lộ trình, thị trường có thể đón nhận thêm một nhịp hỗ trợ rõ rệt cho giá xăng dầu từ giữa tháng 4. Điều này sẽ tạo khoảng đệm quan trọng cho doanh nghiệp trong quý II, nhất là khi nhiều lĩnh vực đang bước vào giai đoạn tăng tốc đơn hàng, sản xuất và vận chuyển.

Về dài hạn, động thái này cũng cho thấy cơ quan lập pháp và điều hành đang ưu tiên cao cho mục tiêu ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ khu vực sản xuất. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, một cơ chế điều chỉnh linh hoạt, phản ứng nhanh với biến động giá năng lượng sẽ là yếu tố quan trọng để bảo vệ sức chống chịu của doanh nghiệp Việt.