Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng: Chất lượng nông sản phải đi trước để mở đường xuất khẩu bền vững

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu đối với chất lượng nông sản Việt Nam không ngừng gia tăng. Tại buổi làm việc với Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng đã nhấn mạnh một quan điểm xuyên suốt: chất lượng phải đi trước, làm nền tảng để mở đường cho xuất khẩu bền vững.

Theo Thứ trưởng, lĩnh vực chất lượng, chế biến và phát triển thị trường nông sản không chỉ đơn thuần là khâu cuối trong chuỗi giá trị mà có vai trò xuyên suốt, gắn chặt với sản xuất, tổ chức vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn hàng hóa và năng lực cạnh tranh. Nếu bất kỳ mắt xích nào trong chuỗi này không đảm bảo, người chịu thiệt cuối cùng sẽ là nông dân và doanh nghiệp.

Trước yêu cầu mới của thị trường quốc tế, cách tiếp cận quản lý theo hướng hành chính, thiên về kiểm tra, giám sát hay ban hành văn bản đã không còn phù hợp. Thay vào đó, cần chuyển mạnh sang tư duy kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Điều này đòi hỏi cơ quan quản lý không chỉ hoàn thành nhiệm vụ theo phân công mà phải chủ động phát hiện vấn đề, tham mưu chính sách kịp thời và hỗ trợ thực chất cho sản xuất, kinh doanh.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng.

Thứ trưởng Võ Văn Hưng cũng chỉ rõ, trong bối cảnh các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe, nếu ngành nông nghiệp không thay đổi kịp thời sẽ đánh mất lợi thế cạnh tranh. Việc phản ứng chậm, thiếu chủ động trước những thay đổi của thị trường quốc tế có thể khiến nông sản Việt gặp khó khăn trong xuất khẩu, thậm chí bị loại khỏi các thị trường tiềm năng.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là yêu cầu nâng cao chất lượng và hiệu quả chế biến nông sản. Theo Thứ trưởng, nếu chỉ tập trung vào sản xuất mà bỏ qua các khâu sau thu hoạch như bảo quản, chế biến thì giá trị gia tăng sẽ thấp, xuất khẩu thiếu bền vững. Ngược lại, đầu tư vào chế biến không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản mà còn tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng, đáp ứng nhu cầu của các thị trường khác nhau.

Cùng với đó, công tác an toàn thực phẩm cần được thực hiện một cách xuyên suốt và thực chất. Thay vì chỉ xử lý khi xảy ra sự cố, cần chuyển sang phòng ngừa rủi ro, kiểm soát ngay từ đầu vào. Việc xây dựng uy tín cho nông sản Việt không chỉ dựa trên sản lượng mà phải dựa trên chất lượng thực sự và sự tin cậy của thị trường.

Về phía thị trường, Thứ trưởng yêu cầu các cơ quan chức năng phải theo dõi sát diễn biến cung cầu, chính sách nhập khẩu và xu hướng tiêu dùng của các quốc gia. Công tác dự báo và cảnh báo sớm cần được nâng cao để hỗ trợ doanh nghiệp chủ động điều chỉnh sản xuất và chiến lược kinh doanh, tránh tình trạng bị động khi thị trường thay đổi.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy hệ thống quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm vẫn còn nhiều bất cập. Việc phân công quản lý theo chuỗi ngành hàng chưa thực sự hiệu quả khi một số cơ sở vẫn chịu sự quản lý của nhiều cơ quan khác nhau, dẫn đến chồng chéo và thiếu thống nhất. Điều này không chỉ gây khó khăn cho doanh nghiệp mà còn làm giảm hiệu lực quản lý.

Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật còn chậm được cập nhật, chưa theo kịp yêu cầu của thị trường quốc tế. Trong khi đó, các nước nhập khẩu ngày càng nâng cao tiêu chuẩn, tạo ra nhiều rào cản kỹ thuật đối với nông sản Việt Nam.

Chuỗi cung ứng nông sản dù phát triển nhanh nhưng chưa bền vững. Tỷ lệ sản xuất theo tiêu chuẩn, theo chuỗi liên kết còn thấp, dẫn đến chất lượng sản phẩm chưa ổn định. Đặc biệt, nông sản Việt vẫn thiếu những thương hiệu mạnh có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Để khắc phục những hạn chế này, Thứ trưởng Võ Văn Hưng yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống văn bản pháp luật liên quan, đảm bảo tính đồng bộ, rõ ràng và khả thi. Việc xây dựng chính sách phải gắn với thực tiễn, tránh tình trạng văn bản ban hành nhưng khó triển khai hoặc gây lúng túng cho địa phương và doanh nghiệp.

Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách, đảm bảo các quy định được triển khai hiệu quả. Tư duy quản lý phải chuyển từ “ban hành” sang “theo dõi đến cùng”, lấy kết quả thực tế làm thước đo.

Yếu tố con người cũng được xác định là then chốt. Việc bố trí cán bộ phải phù hợp với từng lĩnh vực chuyên môn, đồng thời tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực. Cán bộ không chỉ cần có chuyên môn mà còn phải chủ động, trách nhiệm và dám đổi mới trong công việc.

Thứ trưởng nhấn mạnh, cần chấm dứt tình trạng làm việc cầm chừng, né tránh trách nhiệm hoặc đùn đẩy công việc. Mỗi cán bộ phải chủ động nghiên cứu, phát hiện vấn đề và đề xuất giải pháp, thay vì chờ chỉ đạo.

Có thể thấy, định hướng “lấy chất lượng làm nền tảng” không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là chiến lược dài hạn của ngành nông nghiệp Việt Nam. Khi chất lượng được nâng cao, chế biến được đầu tư và thị trường được chủ động khai thác, nông sản Việt sẽ có cơ hội vươn xa, khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, đây chính là con đường tất yếu để ngành nông nghiệp phát triển bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế quốc gia.