Thương mại điện tử xuyên biên giới: “Đòn bẩy” đưa hàng Việt ra thị trường toàn cầu

Động lực mới cho xuất khẩu, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Thông tin tại hội thảo “Thương mại điện tử thúc đẩy xuất khẩu – Thực trạng và Giải pháp” diễn ra ngày 7/4/2026, các chuyên gia nhận định thương mại điện tử không còn là kênh bán hàng bổ trợ mà đã trở thành phương thức xuất khẩu mang tính chuyển đổi.

Theo bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), thương mại điện tử giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường toàn cầu, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, đồng thời tối ưu chi phí từ logistics đến quảng cáo. Đặc biệt, kênh này tạo cơ hội lớn cho doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa khi không còn bị giới hạn bởi quy mô hay hệ thống phân phối truyền thống.

Toàn cảnh hội thảo “Thương mại điện tử thúc đẩy xuất khẩu – Thực trạng và Giải pháp”

Sau hơn 30 năm hội nhập, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã tăng mạnh từ 13 tỷ USD (1995) lên khoảng 930 tỷ USD vào năm 2025, trong đó xuất khẩu đạt trên 475 tỷ USD. Trong bức tranh chung đó, thương mại điện tử nổi lên như một động lực tăng trưởng mới.

Hiện quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, trong đó xuất khẩu xuyên biên giới đạt khoảng 4,45 tỷ USD, chiếm 15-16%. Dù giá trị còn khiêm tốn, tốc độ tăng trưởng 17-18% mỗi năm cho thấy tiềm năng rất lớn.

Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu trực tuyến vẫn tập trung chủ yếu vào các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU), đồng thời phụ thuộc nhiều vào các nền tảng quốc tế như Amazon, Alibaba.

Bên cạnh đó, hàng hóa xuất khẩu qua thương mại điện tử vẫn chủ yếu là sản phẩm gia công, thiếu thương hiệu riêng, giá trị gia tăng chưa cao. Doanh nghiệp cũng đối mặt với nhiều rào cản như chi phí logistics xuyên biên giới cao, đặc biệt với hàng cồng kềnh; thiếu nhân lực có chuyên môn vận hành sàn.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng cảnh báo rủi ro lừa đảo công nghệ cao, đặc biệt với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), đang gia tăng và ảnh hưởng đến niềm tin của người tiêu dùng trên môi trường số.

Hoàn thiện chính sách, đầu tư công nghệ và logistics để bứt phá

Để thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển bền vững, các cơ quan quản lý đang đẩy mạnh hoàn thiện khung pháp lý, bao gồm các chính sách về thuế, hải quan, giao dịch điện tử và bảo vệ người tiêu dùng, nhằm tạo môi trường minh bạch, phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.

Bộ Công Thương cũng đang xây dựng Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030, hướng tới tăng cường tiêu thụ sản phẩm Việt Nam trong và ngoài nước, đồng thời đẩy mạnh giao dịch xuyên biên giới.

Thương mại điện tử xuyên biên giới: “Đòn bẩy” đưa hàng Việt ra thị trường toàn cầu

Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), để vượt qua các thách thức hiện nay, doanh nghiệp cần chú trọng sản xuất các mặt hàng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp xu hướng tiêu dùng trực tuyến của thị trường nước ngoài.

Bên cạnh chính sách hỗ trợ, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua đầu tư vào tiêu chuẩn chất lượng, đạt các chứng nhận quốc tế và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản trị, marketing.

Việc tận dụng các nền tảng thương mại điện tử quốc tế như Amazon, Shopee, TikTok Shop, Lazada, cùng với ứng dụng các công nghệ như Big Data, AI sẽ giúp tối ưu vận hành và mở rộng tiếp cận khách hàng.

Ngoài ra, xây dựng thương hiệu trên môi trường số, kết hợp với các kênh truyền thông mới như KOL/KOC và mạng xã hội là yếu tố quan trọng giúp nâng cao vị thế hàng Việt trên thị trường quốc tế.

Đáng chú ý, ông Trần Thanh Hải cũng đặt vấn đề về việc doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động xây dựng các trung tâm logistics và kho ngoại quan tại các thị trường lân cận như Trung Quốc, Lào, Campuchia, Myanmar. Giải pháp này được kỳ vọng sẽ giúp giảm chi phí, tăng tính chủ động trong phân phối và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Với tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ cùng sự vào cuộc của cơ quan quản lý và doanh nghiệp, giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng sẽ là thời kỳ bứt phá của xuất khẩu qua thương mại điện tử, góp phần nâng cao vị thế hàng Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu.