50 năm quan hệ Việt Nam - Thái Lan và chuyến thăm mang dấu ấn lịch sử

Có những chuyến thăm ngoại giao được nhớ bằng những văn kiện được ký. Có những chuyến thăm được nhớ bởi những con số của thương mại và đầu tư. Nhưng chuyến thăm Việt Nam của Nhà vua Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua và Hoàng hậu Suthida Bajrasudhabimalalakshana từ ngày 14-16/9/2026 có thêm một dấu mốc đặc biệt: đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của một Nhà vua Thái Lan tới Việt Nam trong lịch sử quan hệ hai nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Nhà vua Vương quốc Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua, tại Nhà Quốc hội, ngày 15/9/2026. (Ảnh: Đăng Khoa - https://nhandan.vn)

Sự kiện diễn ra đúng năm Việt Nam và Thái Lan kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, đồng thời chỉ một năm sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện.

Một chuyến thăm được chờ đợi sau nửa thế kỷ

Ngày 15/9, lễ đón chính thức Nhà vua và Hoàng hậu Thái Lan diễn ra tại Nhà Quốc hội, do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân chủ trì.

Tại cuộc hội đàm sau lễ đón, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đây là chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của một Nhà vua Thái Lan trong 50 năm kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1976, qua đó tạo một dấu mốc quan trọng trong quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai nước.

Phía Thái Lan cũng xác định chuyến thăm là điểm nhấn của các hoạt động kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao. Theo Government Public Relations Department của Thái Lan, chuyến thăm phản ánh sự gần gũi và hiểu biết lẫn nhau giữa hai nước, đồng thời mở thêm cơ hội củng cố quan hệ vì lợi ích lâu dài của nhân dân hai nước.

Nhà vua Vương quốc Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua và Hoàng hậu Suthida Bajrasudhabimalalakshana tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh (Ảnh: https://nhandan.vn).

Đáng chú ý, trong chương trình chuyến thăm có những địa chỉ mang chiều sâu văn hóa, lịch sử và tôn giáo của Việt Nam như Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ Bắc Sơn, chùa Quán Sứ và Trung tâm Văn hóa và Ngôn ngữ Thái tại Trường Đại học Hà Nội.

Đó là những điểm đến khiến chuyến thăm không chỉ hiện diện trong những nghi lễ cấp cao, mà còn chạm tới những lớp quan hệ rộng hơn giữa hai dân tộc.

Từ quan hệ ngoại giao đến một nền tảng kinh tế lớn

Phía sau những nghi lễ trang trọng là một quan hệ kinh tế đã phát triển với quy mô đáng kể.

Theo Bộ Công Thương, Thái Lan hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN. Năm 2025, thương mại hai chiều đạt 22,1 tỷ USD, tăng 9% so với năm 2024. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Thái Lan 8,8 tỷ USD, còn nhập khẩu 13,3 tỷ USD.

Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua và Hoàng hậu Suthida Bajrasudhabimalalakshana thực hiện nghi lễ thắp nến cầu an tại chùa Quán Sứ. (Ảnh: https://nhandan.vn).

Bước sang năm 2026, dòng chảy thương mại tiếp tục tăng. Trong 4 tháng đầu năm, kim ngạch hai chiều đạt khoảng 8,6 tỷ USD, tăng khoảng 24-25% so với cùng kỳ năm trước; xuất khẩu của Việt Nam sang Thái Lan đạt 3,76 tỷ USD, tăng khoảng 39%, trong khi nhập khẩu đạt gần 4,84 tỷ USD.

Mục tiêu mà hai nước đang hướng tới là đưa thương mại song phương lên 25 tỷ USD, theo hướng cân bằng và bền vững hơn. Đây cũng là một nội dung được đặt trong khuôn khổ kết nối hai nền kinh tế theo chiến lược “Ba kết nối”.

15,4 tỷ USD vốn Thái Lan tại Việt Nam

Nếu thương mại cho thấy mức độ gắn kết của thị trường, dòng vốn đầu tư lại cho thấy doanh nghiệp hai nước đã đi xa đến đâu.

Tính đến năm 2026, Thái Lan có 797 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký khoảng 15,4 tỷ USD, đứng thứ 8 trong số 153 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam, đồng thời đứng thứ 2 trong ASEAN.

Công ty Charoen Pokphand Foods (CP Foods) của gia tộc người Thái gốc Hoa Chearavanont bắt đầu các hoạt động ở Việt Nam từ năm 1993. Trong ảnh là Nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi của CPV Food (Ảnh: CPV Food).

Các lĩnh vực hợp tác được hai bên xác định có dư địa mở rộng gồm năng lượng sạch, kinh tế số, kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo, nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Đây là phần rất đáng chú ý của câu chuyện 50 năm. Quan hệ Việt Nam - Thái Lan không còn chỉ được đo bằng số lần các đoàn cấp cao gặp nhau, mà đã hiện diện trong chuỗi cung ứng, nhà máy, thị trường hàng hóa, năng lượng và các lĩnh vực kinh tế mới.

Nửa thế kỷ được nối tiếp bằng những con người

Một quan hệ song phương bền vững không thể chỉ đặt trên bàn hội đàm.

Năm 2025, hơn 660.300 người Việt Nam đã đến Thái Lan và gần 458.000 lượt khách Thái Lan đến Việt Nam. Hai nước cũng có 20 tỉnh, thành phố Việt Nam ký thỏa thuận hợp tác, kết nghĩa với các địa phương của Thái Lan. Cộng đồng người Việt tại Thái Lan có hơn 100.000 người.

Những con số ấy giúp nhìn chuyến thăm Hoàng gia Thái Lan từ một góc khác.

Năm mươi năm quan hệ ngoại giao được ghi trong các văn bản. Nhưng sức sống của quan hệ ấy lại nằm ở những chuyến bay, những lớp học tiếng Thái, những doanh nghiệp đầu tư qua biên giới, những đoàn khách du lịch và những gia đình có người thân ở hai nước.

Đặc biệt, chuyến thăm lần này diễn ra sau khi Việt Nam và Thái Lan nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào năm 2025. Hai bên đang xây dựng chương trình hành động triển khai khuôn khổ mới cho giai đoạn 2026-2031.

Vì thế, dấu mốc 50 năm không chỉ là dịp nhìn lại một chặng đường.

Sự hiện diện của Nhà vua và Hoàng hậu Thái Lan tại Việt Nam trong chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của một Nhà vua Thái Lan sau nửa thế kỷ đặt một dấu son đặc biệt lên năm kỷ niệm này.

Từ những nghi lễ trang trọng ở Hà Nội đến những dòng thương mại trị giá hàng chục tỷ USD, từ giao lưu văn hóa đến những chuyến đi của hàng trăm nghìn người, một quan hệ từng bắt đầu bằng việc thiết lập ngoại giao năm 1976 đang bước vào một chặng đường mới với nền tảng rộng hơn và nhiều tầng kết nối hơn.