Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh: Khoa học công nghệ phải tạo ra sản phẩm, giá trị thực tiễn

Chiều 10/9, Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị sơ kết triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và tình hình thực hiện Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý điểm nghẽn về chuyển đổi số.

Đánh giá kết quả triển khai khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, thời gian qua, Bộ đã triển khai 37 nhiệm vụ lớn, có tính chiến lược; đồng thời huy động các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và trường đại học tham gia nghiên cứu.

Trước mắt, Bộ ưu tiên các nhiệm vụ phục vụ hai lĩnh vực trọng tâm là đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Trong tổng số 605 tiêu chuẩn cần xây dựng phục vụ các lĩnh vực liên quan, đến nay đã biên soạn 601 tiêu chuẩn.

Quang cảnh Hội nghị sơ kết triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và tình hình thực hiện Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý điểm nghẽn về chuyển đổi số

Bộ trưởng yêu cầu tiếp tục rà soát các nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo hướng coi trọng chất lượng sản phẩm, khả năng ứng dụng và bảo hộ quyền tác giả. Đặc biệt, 180 đề tài, sản phẩm, giải pháp đã được lựa chọn cần được đánh giá kỹ để xác định những nhiệm vụ thực sự thiết thực, có khả năng ứng dụng và nhân rộng.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, quá trình thẩm định phải làm rõ tính khoa học, tính thực tiễn, yêu cầu bảo mật và khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào đời sống trước khi giới thiệu trên Trung tâm Đổi mới sáng tạo.

“Không để nghiên cứu xong rồi để đó” là yêu cầu được Bộ trưởng nhấn mạnh. Theo đó, các kết quả nghiên cứu sau khi được đánh giá, thẩm định cần tiếp tục được hoàn thiện, đưa lên nền tảng số và từng bước hình thành hệ thống dữ liệu về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của ngành Xây dựng.

Mục tiêu không chỉ dừng ở việc hoàn thành một đề tài, mà phải tạo ra sản phẩm có giá trị sử dụng, khả năng cạnh tranh và có thể thương mại hóa. Qua đó, nguồn lực chất xám và kinh phí Nhà nước đầu tư cho khoa học, công nghệ được chuyển hóa thành giá trị cụ thể cho ngành và nền kinh tế.

Gắn nghiên cứu với đào tạo và thực tiễn công trường

Một nội dung được Bộ trưởng Trần Hồng Minh đặc biệt lưu ý là tăng cường mối liên kết giữa nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo với công tác đào tạo.

Theo đó, các viện, trường cần xác định nghiên cứu khoa học là một nhiệm vụ trọng tâm, đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên và cập nhật kết quả nghiên cứu, công nghệ mới vào chương trình, giáo trình đào tạo.

Bộ trưởng cho rằng, trong lĩnh vực xây dựng, nhiều công nghệ và phương pháp thi công tiên tiến trên thế giới đang được áp dụng nhưng chưa được cập nhật đầy đủ vào chương trình đào tạo. Điều này có thể tạo khoảng cách giữa kiến thức trong nhà trường và yêu cầu thực tế của thị trường lao động.

Vì vậy, các viện, trường cần tăng cường kết nối với công trường, chủ động nghiên cứu, tiếp nhận và làm chủ công nghệ mới trong xây dựng, từ công nghệ thi công tầng hầm sâu, robot, vật liệu, thiết bị đến các giải pháp kỹ thuật tiên tiến.

Việc tiếp cận thực tế công trường cần trở thành một phần của quá trình nghiên cứu và đào tạo. Từ những công nghệ đang được triển khai, các cơ sở đào tạo có thể chuyển hóa thành tri thức, cập nhật vào giáo trình và tiếp tục hình thành những nhiệm vụ nghiên cứu mới.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh: Khoa học công nghệ phải tạo ra sản phẩm, giá trị thực tiễn. (Ảnh: Tạ Hải)

Hướng khoa học công nghệ vào hạ tầng đường sắt

Báo cáo tại hội nghị, ông Lê Văn Dương, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng, cho biết trong 37 nhiệm vụ Bộ Xây dựng giao, 18 nhiệm vụ đã hoàn thành, đạt 48,65%; 19 nhiệm vụ còn lại đang được triển khai đúng tiến độ, không có nhiệm vụ quá hạn.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đã xác định 8 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược phục vụ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị, gồm xây dựng Trung tâm thí nghiệm trọng điểm lĩnh vực đường sắt và 7 nhiệm vụ về các công nghệ chủ lực.

Các nhiệm vụ tập trung vào những công nghệ then chốt như sản xuất ray, phụ kiện và bộ ghi; kết cấu đường ray; vật liệu, xử lý đất yếu nền đường; mạng 5G cho đường sắt tốc độ cao; hệ thống liên khóa máy tính (CBI) và các chi tiết, cụm chi tiết cốt lõi của phương tiện đường sắt.

Theo Bộ Xây dựng, các nhiệm vụ được xây dựng theo hướng xác định rõ công nghệ cần làm chủ, sản phẩm đầu ra, chỉ tiêu kỹ thuật, phương án thử nghiệm, tiêu chuẩn áp dụng và khả năng đưa kết quả vào các dự án đường sắt.

Ngày 19/6/2026, Bộ Xây dựng đã gửi các nhiệm vụ tới Bộ Khoa học và Công nghệ để thẩm định. Đến nay, 7 nhiệm vụ đã được thẩm định, trong đó 6 nhiệm vụ đạt yêu cầu.

Trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, Bộ Xây dựng đã tiếp nhận 761 đề xuất sản phẩm, giải pháp từ 53 cơ quan, đơn vị. Qua rà soát, Bộ lựa chọn 180 sản phẩm, giải pháp đã hoàn thiện, có khả năng ứng dụng và nhân rộng trong thực tiễn.

Các đề xuất tập trung vào nhiều lĩnh vực như vật liệu xây dựng, hạ tầng giao thông, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), BIM, GIS, IoT, xây dựng công trình, an toàn xây dựng, đường sắt, môi trường, năng lượng và kinh tế tuần hoàn.

Bộ Xây dựng đã thành lập Hội đồng đánh giá để lựa chọn các sản phẩm, giải pháp có tiềm năng, từ đó thúc đẩy phổ biến, ứng dụng, chuyển giao và nhân rộng vào thực tế.

Về tiêu chuẩn, quy chuẩn, Bộ đã xây dựng, ban hành khoảng 139 QCVN và công bố 1.604 TCVN thuộc các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ.

Để phục vụ các dự án đường sắt, Bộ Xây dựng đã rà soát, tổng hợp danh mục tiêu chuẩn trong nước và quốc tế có thể áp dụng. Riêng dự án đường sắt tốc độ cao, danh mục gồm 605 tiêu chuẩn, trong đó có 240 TCVN và 365 tiêu chuẩn nước ngoài.

Đối với dự án đường sắt Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng, danh mục tiêu chuẩn có thể áp dụng gồm 585 tiêu chuẩn, trong đó có 258 TCVN và 327 tiêu chuẩn Trung Quốc. Với đường sắt đô thị, danh mục tiêu chuẩn gồm 601 tiêu chuẩn cùng 40 QCVN.

Việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn được xác định là một trong những nền tảng quan trọng để phục vụ thiết kế, thi công, quản lý chất lượng và triển khai các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn, đặc biệt là các dự án đường sắt.