Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Ngăn thông đồng và bỏ cọc trong đấu giá tài sản

Sáng 19/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, thảo luận tại tổ về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh việc hoàn thiện dự án luật phải bám sát chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công, đất đai.

Làm rõ phạm vi điều chỉnh, ngăn chồng chéo pháp luật

Về phạm vi điều chỉnh, Chủ tịch Quốc hội đề nghị xác định rõ Luật Đấu giá tài sản là luật quy định thống nhất về trình tự, thủ tục tổ chức cuộc đấu giá. Những nội dung trước và sau cuộc đấu giá như điều kiện tài sản được đưa ra đấu giá, xác định giá khởi điểm, thẩm quyền quyết định, phê duyệt kết quả, nộp tiền và giao tài sản cần được quy định trong pháp luật chuyên ngành.

Dự thảo cũng cần bổ sung nguyên tắc xử lý xung đột pháp lý khi các quy định chuyên ngành được sửa đổi, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, tránh chồng chéo hoặc tạo khoảng trống trong thực thi. Theo Chủ tịch Quốc hội, việc phân định rõ trách nhiệm, đầu mối chủ trì là yêu cầu quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Ngăn thông đồng và bỏ cọc trong đấu giá tài sản

Đối với những bất cập trong hoạt động đấu giá, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tập trung ngăn chặn tình trạng thông đồng, dìm giá, sử dụng “quân xanh, quân đỏ” và trúng đấu giá rồi bỏ cọc. Đây là những vấn đề cần được xử lý bằng các quy định đủ rõ, đủ sức răn đe, nhất là trong đấu giá quyền sử dụng đất và tài sản công.

Dự thảo đề xuất nâng tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân lên mức 20-50% giá khởi điểm, đồng thời nghiên cứu áp dụng có chọn lọc với một số loại tài sản dễ bị thao túng. Bên cạnh đó, cần bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm như tiết lộ danh sách, hồ sơ người tham gia trước thời điểm công khai; can thiệp, chỉ đạo việc lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá và đấu giá viên.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị quy định rõ chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với người trúng đấu giá nhưng bỏ cọc hoặc có hành vi thông đồng; công khai danh sách vi phạm trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia. Quy định người nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý mua với giá khởi điểm cũng cần được xem xét nhằm hạn chế tình trạng tham gia đấu giá không vì nhu cầu thực chất.

Đẩy mạnh đấu giá trực tuyến, nâng trách nhiệm nghề nghiệp

Nhất trí với chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số, Chủ tịch Quốc hội đề nghị ưu tiên đấu giá trực tuyến đối với hầu hết các loại tài sản, trừ những trường hợp đặc thù được quy định cụ thể.

Theo đó, cần xây dựng hệ thống đấu giá trực tuyến trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia do cơ quan nhà nước quản lý, gắn với định danh và xác thực điện tử chặt chẽ. Dự thảo cần bổ sung các hành vi nghiêm cấm can thiệp hệ thống, gian lận công nghệ, đồng thời bảo đảm đồng bộ với pháp luật về giao dịch điện tử, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Việc niêm yết thông tin tại UBND cấp xã nên được xem là hình thức bổ trợ, không bắt buộc nếu thông tin đã được công khai đầy đủ trên hệ thống quốc gia.

Một nội dung khác được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là nâng cao chất lượng và trách nhiệm của đội ngũ đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá. Việc mở rộng điều kiện trở thành đấu giá viên cần đi kèm yêu cầu bồi dưỡng bắt buộc hằng năm về đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng chuyên môn và cập nhật pháp luật.

Đồng thời, cần tăng trách nhiệm của tổ chức hành nghề và đấu giá viên trong phát hiện, ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá; quy định rõ quyền, nghĩa vụ trong việc tạm dừng, dừng hoặc hủy cuộc đấu giá. Cơ chế khiếu nại, khởi kiện cũng cần được hoàn thiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia.

Về công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình, Chủ tịch Quốc hội đề nghị quy định việc đăng tải đầy đủ thông tin cuộc đấu giá, kết quả và danh sách người bỏ cọc trên cổng thông tin quốc gia. Người có tài sản đấu giá phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ của thông tin cung cấp và tính hợp pháp của tài sản đưa ra đấu giá.

Những yêu cầu này đặt ra nhiệm vụ hoàn thiện đồng bộ các quy định về phạm vi điều chỉnh, chế tài vi phạm, đấu giá trực tuyến, trách nhiệm nghề nghiệp và công khai thông tin, qua đó nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, hạn chế tiêu cực và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.

Đề xuất miễn đào tạo, tập sự luật sư cho trợ giúp viên pháp lý đủ điều kiện

Cũng trong phiên thảo luận tại tổ sáng 19/10 về dự án Luật Luật sư (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi luật nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về tổ chức và hoạt động luật sư, nâng cao chất lượng đội ngũ, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân, doanh nghiệp.

Góp ý về cơ chế xem xét công nhận luật sư đối với trợ giúp viên pháp lý, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh) đề nghị bổ sung nhóm người từng là trợ giúp viên pháp lý từ đủ 5 năm trở lên vào diện được miễn đào tạo nghề luật sư và miễn tập sự hành nghề luật sư.

Theo đại biểu, đề xuất này xuất phát từ yêu cầu về tiêu chuẩn, năng lực và kinh nghiệm thực tiễn của chức danh trợ giúp viên pháp lý. Pháp luật về trợ giúp pháp lý đã quy định các yêu cầu về đào tạo hoặc miễn đào tạo, tập sự và kiểm tra kết quả trước khi bổ nhiệm chức danh này.

Trong quá trình công tác, trợ giúp viên pháp lý trực tiếp thực hiện các vụ việc trợ giúp pháp lý, trong đó có tham gia tố tụng để bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp theo quy định. Thời gian công tác từ đủ 5 năm trở lên có thể phản ánh quá trình tích lũy kinh nghiệm xử lý hồ sơ, kỹ năng tranh tụng, vận dụng pháp luật và trách nhiệm nghề nghiệp.

Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu ghi nhận giá trị của quá trình đào tạo, tập sự, kiểm tra và kinh nghiệm thực tiễn mà trợ giúp viên pháp lý đã tích lũy, xem xét miễn các yêu cầu đào tạo, tập sự và thi theo quy định về hành nghề luật sư nếu đáp ứng đầy đủ những tiêu chuẩn, điều kiện còn lại.

Đề xuất này đặt ra vấn đề cần cân nhắc trong quá trình sửa đổi luật: vừa ghi nhận kinh nghiệm thực tiễn của đội ngũ trợ giúp viên pháp lý, vừa bảo đảm các tiêu chuẩn chuyên môn, đạo đức và điều kiện hành nghề luật sư theo quy định pháp luật.