Hải quân Việt Nam nâng sức mạnh từ sớm từ xa để giữ vững chủ quyền biển, đảo

Biển đảo không chỉ được bảo vệ bằng những con tàu ngoài khơi.

Đằng sau mỗi chuyến ra khơi là một hệ thống năng lực được chuẩn bị từ đất liền: con người được đào tạo, vũ khí được làm chủ, tình huống được dự báo, pháp luật được nắm chắc và một thế trận nhân dân đủ vững để giữ biển trong mọi hoàn cảnh.

Tại Cam Ranh, thông điệp ấy được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh khi thăm, làm việc với Quân chủng Hải quân và khảo sát thực tế Lữ đoàn Tàu ngầm 189 ngày 13/9.

Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa đang đòi hỏi Hải quân không chỉ mạnh hơn về sức chiến đấu, mà phải đi trước về công nghệ, con người và khả năng xử lý tình huống.

Giữ biển bắt đầu từ khả năng nhìn xa

Trong yêu cầu bảo vệ chủ quyền biển, đảo hiện nay, điều quan trọng không chỉ là khả năng xử lý một tình huống khi nó đã xảy ra.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Quân chủng Hải quân chủ động phối hợp với các lực lượng nghiên cứu, nắm chắc tình hình, tham mưu với Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng những đối sách, giải pháp phù hợp; bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, biển, đảo của Tổ quốc từ sớm, từ xa, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định trên biển.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn với chiến sĩ Lữ đoàn Tàu ngầm 189 (Ảnh: TTXVN).

Đây là cách tiếp cận đặt trọng tâm vào năng lực chủ động.

Khi tình hình trên biển ngày càng đòi hỏi khả năng nhận diện, dự báo và phản ứng nhanh, khoảng cách giữa “nắm tình hình” và “xử lý tình huống” càng phải được rút ngắn bằng năng lực con người, thông tin và tổ chức lực lượng.

Vì thế, yêu cầu xây dựng Hải quân tinh nhuệ không chỉ nằm ở quân số hay trang bị.

Đó còn là khả năng hiểu đúng tình hình, quyết định đúng thời điểm và xử lý đúng đối sách.

Pháp luật cũng là một phần sức mạnh giữ biển

Một điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội là yêu cầu cán bộ, chiến sĩ Hải quân phải nâng cao trình độ, hiểu biết sâu sắc pháp luật, nhất là pháp luật quốc tế và các hiệp định Việt Nam đã ký kết liên quan đến biển, đảo.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo (Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN).

Điều này cho thấy bảo vệ chủ quyền trong điều kiện hiện nay cần được đặt trên cả hai nền tảng: sức mạnh thực địa và sức mạnh pháp lý.

Biển là không gian đặc biệt, nơi các hoạt động kinh tế, hàng hải, quốc phòng, an ninh và quan hệ quốc tế đan xen. Vì vậy, hiểu biết pháp luật quốc tế không chỉ phục vụ công tác nghiên cứu hay đối ngoại, mà còn góp phần tạo cơ sở cho việc xử lý các tình huống một cách đúng pháp luật, đúng đối sách.

Cùng với năng lực quốc phòng, đó là một dạng sức mạnh mềm nhưng có ý nghĩa trực tiếp đối với việc bảo vệ lợi ích quốc gia.

Làm chủ công nghệ để làm chủ sức mạnh hiện đại

Nếu bản lĩnh chính trị và pháp luật tạo nên nền tảng, thì khoa học công nghệ đang trở thành một trong những yếu tố quyết định sức mạnh của lực lượng Hải quân hiện đại.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Quân chủng tạo bước đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; có tầm nhìn xa, đi trước, đón đầu trong đào tạo; làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại; nghiên cứu, chuyển giao và làm chủ công nghệ chế tạo, hiện đại hóa, sửa chữa các loại vũ khí, trang bị Hải quân, trong đó có tàu ngầm và phương tiện không người lái.

Thông điệp này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh công nghệ đang làm thay đổi nhanh chóng phương thức tác chiến và quản lý không gian biển.

Phó Đô đốc Trần Thanh Nghiêm - Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân chủng Hải quân - báo cáo tóm tắt về tình hình công tác (Ảnh: TTXVN).

Một lực lượng hiện đại không thể chỉ dừng ở việc sử dụng thành thạo trang bị được cung cấp.

Mục tiêu cao hơn là làm chủ công nghệ, làm chủ hệ thống, làm chủ khả năng vận hành và từng bước làm chủ năng lực nghiên cứu, sửa chữa, hiện đại hóa.

Thực tế huấn luyện tại Lữ đoàn Tàu ngầm 189 trong năm 2026 cũng đặt trọng tâm vào khai thác, sử dụng thành thạo và làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật; thuần thục phương án tác chiến, tăng cường thực hành và huấn luyện trong điều kiện phức tạp.

Đằng sau những yêu cầu ấy là một bài toán lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao.

Muốn làm chủ tàu ngầm, phương tiện không người lái và các hệ thống kỹ thuật hiện đại, cần những con người có kiến thức sâu về công nghệ, kỹ thuật, ngoại ngữ, dữ liệu và khả năng thích ứng với những phương thức tác chiến mới.

Sức mạnh ngoài khơi cần một điểm tựa trên bờ

Bảo vệ biển đảo cũng không chỉ là câu chuyện của lực lượng Hải quân.

Một trong những yêu cầu được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là tiếp tục gắn bó với cấp ủy, chính quyền địa phương và nhân dân; triển khai hiệu quả chương trình “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển”, “Xanh hóa Trường Sa”; tham gia tìm kiếm, cứu nạn, hỗ trợ ngư dân.

Ở đây, nhiệm vụ quốc phòng gặp trực tiếp với đời sống dân sinh.

Một chuyến tàu cứu ngư dân giữa biển không chỉ là một hoạt động cứu hộ. Một chương trình hỗ trợ con ngư dân không chỉ là chính sách an sinh. Những việc làm ấy góp phần tạo dựng niềm tin của người dân đối với lực lượng làm nhiệm vụ trên biển.

Khi ngư dân yên tâm vươn khơi, bám biển; khi người dân hiểu hơn về chủ quyền biển đảo; khi lực lượng Hải quân có mặt kịp thời trong những tình huống khó khăn, thế trận lòng dân trên biển được hình thành từ những điều rất cụ thể.

Đó cũng là lý do bảo vệ chủ quyền không thể tách rời việc bảo vệ tính mạng, tài sản và sinh kế chính đáng của người dân.

Từ Cam Ranh nhìn về một Hải quân hiện đại

Tại Lữ đoàn Tàu ngầm 189, Chủ tịch Quốc hội nghe báo cáo về tình hình biển, đảo và kết quả thực hiện nhiệm vụ của Quân chủng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng đại biểu thăm tàu ngầm (Ảnh: TTXVN).

Theo báo cáo, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Hải quân và cấp ủy, chỉ huy các cấp thường xuyên nắm chắc, đánh giá, dự báo tình hình; kịp thời tham mưu các chủ trương, giải pháp phù hợp, xử trí hiệu quả các tình huống, không để bị động, bất ngờ.

Quân chủng đồng thời tiếp tục điều chỉnh tổ chức lực lượng theo hướng tinh, gọn, mạnh; đổi mới huấn luyện, đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển nghệ thuật quân sự Hải quân; huấn luyện, làm chủ nhiều loại vũ khí, trang bị kỹ thuật mới, hiện đại.

Nhìn từ đó, “từ sớm, từ xa” không phải một khẩu hiệu đứng riêng.

Đó là một hệ thống năng lực liên hoàn: nắm chắc tình hình để dự báo; có pháp luật làm cơ sở; có con người đủ trình độ để quyết định; có công nghệ để nâng sức mạnh; có đối ngoại quốc phòng để tăng cường lòng tin; và có nhân dân làm nền tảng của thế trận trên biển.

Trải qua 71 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Hải quân nhân dân Việt Nam đã được Đảng, Nhà nước ba lần tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng nhiều phần thưởng cao quý.

Nhưng mỗi giai đoạn lịch sử lại đặt ra những yêu cầu mới.

Nếu trước đây sức mạnh giữ biển được hun đúc qua ý chí chiến đấu và kinh nghiệm trận mạc, thì hôm nay sức mạnh ấy còn phải được nối dài bằng khoa học công nghệ, năng lực pháp lý, trình độ con người và khả năng làm chủ những phương thức tác chiến hiện đại.

Để khi Tổ quốc cần, lực lượng Hải quân không chỉ có mặt trên biển, mà còn phải đủ năng lực bảo vệ biển từ sớm, từ xa.