Nâng cấp quan hệ Việt Nam - Slovakia, doanh nghiệp đón thêm cơ hội tại châu Âu

Nâng cấp quan hệ Việt Nam - Slovakia, doanh nghiệp đón thêm cơ hội tại châu Âu

Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Slovakia Robert Fico từ ngày 12-14/4/2026 đã tạo dấu mốc mới trong quan hệ hai nước khi Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Thủ tướng Robert Fico thông qua Tuyên bố chung về việc nâng cấp quan hệ Việt Nam - Slovakia lên Đối tác chiến lược. Đây là đối tác chiến lược thứ 12 của Việt Nam, mở thêm một kênh hợp tác quan trọng với khu vực Trung và Đông Âu.

Trên nền tảng quan hệ hữu nghị và hợp tác được xây dựng từ năm 1950, khuôn khổ mới được kỳ vọng đưa hợp tác Việt Nam - Slovakia phát triển sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn. Hai Thủ tướng giao Bộ Ngoại giao hai nước xây dựng Kế hoạch hành động cụ thể để triển khai Tuyên bố chung, qua đó chuyển các định hướng chính trị thành những chương trình hợp tác cụ thể.

Kinh tế, thương mại và đầu tư là trọng tâm

Trong khuôn khổ chuyến thăm, hai bên xác định hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược. Việt Nam được Slovakia đánh giá là một đối tác quan trọng tại Đông Nam Á, trong khi Slovakia có thể trở thành cầu nối để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng tiếp cận thị trường Trung và Đông Âu.

Hai bên nhất trí thúc đẩy thương mại theo hướng cân bằng, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hai nước, đồng thời tăng cường kết nối chuỗi cung ứng và logistics. Việc tận dụng hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) được xác định là một trong những cơ sở quan trọng để mở rộng thương mại và đầu tư, giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận Slovakia và thị trường châu Âu thuận lợi hơn.

Các lĩnh vực được hai bên quan tâm gồm công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, ô tô, điện tử, cơ khí, máy móc chuyên dụng, giao thông vận tải, dược phẩm, năng lượng và công nghệ xanh. Slovakia cũng bày tỏ sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm trong các lĩnh vực thế mạnh, trong đó có năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình và các giải pháp tiết kiệm năng lượng.

Đáng chú ý, ngay trong chuyến thăm, hai bên đã trao đổi 6 văn kiện hợp tác cấp cơ quan nhà nước trên các lĩnh vực chính trị - ngoại giao, quốc phòng, văn hóa, năng lượng nguyên tử, tiêu chuẩn đo lường chất lượng và hợp tác địa phương. Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Slovakia, các doanh nghiệp hai nước cũng trao đổi 7 biên bản ghi nhớ hợp tác trong các lĩnh vực như sản xuất, công nghệ, y tế, tài chính, hạ tầng, bất động sản, môi trường và phát triển khu công nghiệp.

Những thỏa thuận này được xem là cơ sở để tăng cường kết nối doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư hai chiều và từng bước hình thành các chuỗi liên kết có tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế.

Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Slovakia Robert Fico. Ảnh VGP

Công nghệ và đổi mới sáng tạo mở thêm dư địa

Một điểm đáng chú ý trong khuôn khổ hợp tác mới là hai nước dành sự quan tâm lớn hơn cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tuyên bố chung xác định hai bên tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ; tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Đây là hướng hợp tác có ý nghĩa trong bối cảnh cả Việt Nam và Slovakia đều đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới dựa trên công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin, tự động hóa, robot, công nghệ lượng tử, khoa học dữ liệu, công nghệ tài chính, nông nghiệp công nghệ cao và các giải pháp số. Hai bên đồng thời thúc đẩy trao đổi chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên và sinh viên, mở rộng học bổng và triển khai các chương trình, dự án nghiên cứu chung.

Hợp tác giáo dục - đào tạo được gắn với nhu cầu về nhân lực cho các ngành kinh tế mới, trong đó các chương trình trao đổi và hợp tác trong khuôn khổ Erasmus+ có thể tạo thêm cơ hội cho các cơ sở giáo dục và người học của hai nước.

Mở rộng hợp tác sang quốc phòng, năng lượng và du lịch

Khuôn khổ Đối tác chiến lược cũng tạo điều kiện để Việt Nam và Slovakia mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực quốc phòng và an ninh. Hai bên thống nhất tăng cường trao đổi đoàn, đào tạo nhân lực, hợp tác gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, rà phá bom mìn và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống; đồng thời đẩy mạnh hợp tác về an ninh mạng và an toàn thông tin.

Hợp tác năng lượng tiếp tục là một hướng quan trọng, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, năng lượng tái tạo, công nghệ tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi xanh. Việc hai bên trao đổi văn kiện giữa các cơ quan nghiên cứu trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử ngay trong chuyến thăm cho thấy đây là một lĩnh vực đã có bước chuyển từ trao đổi định hướng sang hợp tác cụ thể.

Du lịch, văn hóa và giao lưu nhân dân cũng được xác định là những lĩnh vực cần tiếp tục thúc đẩy. Hai bên hướng tới tăng cường trao đổi khách, mở rộng kết nối hàng không và khai thác tốt hơn những điều kiện thuận lợi về thị thực.

Đặc biệt, cộng đồng người Việt tại Slovakia được xem là một cầu nối quan trọng trong quan hệ hai nước. Slovakia đã công nhận cộng đồng người Việt là một cộng đồng dân tộc thiểu số được hưởng đầy đủ các quyền theo quy định của nước này, tạo thêm nền tảng cho giao lưu nhân dân và kết nối kinh tế - xã hội.

Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược vì thế không chỉ mang ý nghĩa về chính trị - ngoại giao mà còn mở rộng đáng kể không gian hợp tác thực chất giữa Việt Nam và Slovakia. Khi các cơ chế triển khai được hoàn thiện, dư địa lớn nhất được kỳ vọng nằm ở việc kết nối doanh nghiệp, công nghệ, năng lượng và các chuỗi giá trị mới, qua đó tạo thêm động lực cho quan hệ song phương trong giai đoạn tới.