40,63 tỷ USD FDI vào Việt Nam mở thêm cửa nào cho doanh nghiệp Việt?

Dòng vốn đầu tư nước ngoài đang tăng nhanh trở lại và tiếp tục tập trung vào những lĩnh vực có khả năng tạo năng lực sản xuất dài hạn. Với doanh nghiệp Việt, câu hỏi quan trọng không còn chỉ là thu hút được bao nhiêu tỷ USD, mà là bao nhiêu giá trị trong dòng vốn đó có thể lan sang khu vực doanh nghiệp trong nước.

40,63 tỷ USD vốn ngoại đang tìm đến Việt Nam

Theo Cục Thống kê, tính đến ngày 31/8/2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 40,63 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, vốn đăng ký mới đạt 21,71 tỷ USD, tăng 96,8%; vốn đăng ký điều chỉnh đạt 12,21 tỷ USD, tăng 14,7%.

Doanh nghiệp trong nước hưởng lợi lớn từ dòng vốn đầu tư nước ngoài thông qua việc tham gia chuỗi cung ứng, nâng cao trình độ công nghệ và phát triển nguồn nhân lực (Ảnh minh họa).

Đáng chú ý, Việt Nam cấp phép 2.771 dự án FDI mới với tổng vốn đăng ký 21,72 tỷ USD. Riêng công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút 12,15 tỷ USD, chiếm 55,9% tổng vốn đăng ký mới.

Đây là cơ cấu có ý nghĩa với doanh nghiệp Việt.

Bởi mỗi nhà máy mới không chỉ cần đất, điện, lao động và logistics. Nhà máy còn cần hàng loạt nhà cung cấp nguyên liệu, linh kiện, bao bì, cơ khí, bảo trì, vận chuyển, phần mềm và nhiều dịch vụ hỗ trợ khác.

Nếu doanh nghiệp Việt đáp ứng được yêu cầu, dòng vốn ngoại có thể tạo ra một thị trường đầu vào lớn ngay trên sân nhà.

Nhà quản lý đã đặt bài toán liên kết lên bàn

Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính, trong báo cáo 7 tháng năm 2026 đã phát đi nội dung lưu ý rằng cùng với thúc đẩy giải ngân, cần nâng chất lượng liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước.

Có thể khẳng định đây là điểm rất đáng chú ý.

Bởi một dự án FDI có thể tạo ra hàng tỷ USD vốn đăng ký nhưng mức độ lan tỏa đến doanh nghiệp nội địa phụ thuộc vào việc doanh nghiệp Việt có trở thành nhà cung ứng hay không.

Bộ Tài chính cũng xác định việc thúc đẩy liên kết FDI với doanh nghiệp trong nước có thể giúp nâng tỷ lệ nội địa hóa và đưa doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nói cách khác, FDI chỉ thực sự tạo hiệu ứng lan tỏa lớn khi tiền vốn đi cùng đơn hàng, công nghệ, tiêu chuẩn quản trị và cơ hội nâng cấp cho doanh nghiệp Việt.

Doanh nghiệp Việt phải chuẩn bị gì?

Một trong những rào cản lớn nhất là tiêu chuẩn của các tập đoàn FDI thường cao hơn khả năng hiện tại của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước.

Nhà cung cấp phải chứng minh được năng lực giao hàng ổn định, chất lượng đồng đều, khả năng truy xuất nguồn gốc, quản trị chi phí và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Vì vậy, cơ hội từ dòng vốn FDI không đơn giản là “có thêm khách hàng”.

Đó là cơ hội để doanh nghiệp Việt nâng cấp chính mình.

Ngoài việc bảo đảm chất lượng đồng đều, nhà sản xuất phải chứng minh được khả năng truy xuất nguồn gốc, quản trị chi phí... và năng lực giao hàng ổn định (Ảnh minh họa).

Một doanh nghiệp cơ khí nếu trở thành nhà cung cấp cho một tập đoàn điện tử sẽ phải thay đổi hệ thống quản trị chất lượng. Một doanh nghiệp logistics phục vụ nhà máy FDI phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về thời gian và khả năng theo dõi đơn hàng. Một doanh nghiệp phần mềm có thể có cơ hội tham gia các hệ thống quản trị sản xuất, kho vận và dữ liệu.

Những thay đổi này có thể tạo ra giá trị lớn hơn nhiều so với việc chỉ bán một lô hàng.

FDI tăng, nhưng giá trị phải ở lại nhiều hơn

Theo Cục Thống kê, vốn FDI thực hiện tại Việt Nam trong 8 tháng đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ. Trong hoạt động thương mại, khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò rất lớn khi chiếm 80,1% tổng kim ngạch xuất khẩu 8 tháng.

Những con số này cho thấy khu vực FDI đã trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế sản xuất và xuất khẩu.

Vấn đề của giai đoạn tiếp theo vì vậy không phải là chạy theo mọi dự án FDI.

Ngay trong báo cáo 7 tháng, Cục Đầu tư nước ngoài đã lưu ý việc nâng chất lượng liên kết FDI với doanh nghiệp trong nước, bên cạnh yêu cầu thúc đẩy giải ngân.

Với doanh nghiệp Việt, đây là lúc phải nhìn dòng vốn 40,63 tỷ USD như một thị trường đầu vào mới, thay vì chỉ nhìn đó là những dự án của nhà đầu tư nước ngoài.

Nếu bước được vào chuỗi cung ứng, doanh nghiệp Việt có thể nhận thêm đơn hàng, nâng tiêu chuẩn quản trị và mở đường vào các thị trường quốc tế.

Còn nếu đứng ngoài chuỗi, 40,63 tỷ USD vẫn là một con số rất lớn, nhưng phần giá trị mà doanh nghiệp nội địa trực tiếp nắm giữ sẽ khó tương xứng với quy mô dòng vốn.