Trước tình hình giá năng lượng liên tục biến động và áp lực chuyển đổi xanh ngày càng gia tăng, nhiều doanh nghiệp sản xuất đang tìm kiếm các giải pháp chủ động hơn về nguồn điện. Điện mặt trời mái nhà vì thế không còn đơn thuần là khoản đầu tư để tiết kiệm hóa đơn điện, mà dần trở thành một phần trong chiến lược phát triển bền vững. Xu hướng này đang được phản ánh rõ qua tốc độ phát triển của thị trường.
| Theo số liệu của Sở Công Thương và Tổng công ty Điện lực TP. Hồ Chí Minh (EVNHCMC), đến ngày 5/9/2026, thành phố có hơn 22.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà. Trong đó, 6.241 hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất lắp đặt 472 MWp. Đáng chú ý, chỉ trong khoảng ba tháng, số hệ thống EVNHCMC tiếp nhận thông báo đã tăng thêm gần 3.000 hệ thống, cho thấy nhu cầu đầu tư nguồn điện tại chỗ đang gia tăng mạnh. |
Đối với nhiều ngành sản xuất, chi phí điện năng chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí vận hành. Các nhà máy sử dụng dây chuyền tự động, hệ thống làm lạnh hoặc thiết bị công suất lớn thường chịu tác động trực tiếp từ biến động giá điện cũng như nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trong các giai đoạn cao điểm.
Trong khi đó, các yêu cầu từ thị trường quốc tế đang thay đổi nhanh chóng. Nhiều doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu không chỉ được đánh giá dựa trên giá thành hay chất lượng sản phẩm mà còn phải chứng minh khả năng giảm phát thải và sử dụng năng lượng tái tạo trong quá trình sản xuất.
Với lợi thế tận dụng diện tích mái nhà xưởng, kho bãi sẵn có, điện mặt trời mái nhà giúp doanh nghiệp tạo ra nguồn điện ngay tại nơi tiêu thụ. Điều này góp phần giảm lượng điện mua từ lưới quốc gia trong những khung giờ hệ thống phát điện hiệu quả nhất, đồng thời cải thiện khả năng kiểm soát chi phí năng lượng về lâu dài.
Đặc biệt, các chính sách mới đang mở rộng dư địa phát triển cho mô hình này. Cụ thể, Nghị định 243/2026/NĐ-CP ban hành ngày 26/6/2026 sửa đổi một số quy định tại Nghị định 57/2025/NĐ-CP và Nghị định 58/2025/NĐ-CP, nâng tỷ lệ điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà được phép bán lên lưới từ mức 20% trước đây lên tối đa 50%. Đồng thời, cơ chế mua điện dư chuyển sang hình thức thỏa thuận theo thị trường trong khung giá do cơ quan có thẩm quyền quy định.
Song song đó, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) tiếp tục được hoàn thiện. Những thay đổi này giúp các dự án điện mặt trời mái nhà có thêm cơ hội gia tăng hiệu quả kinh tế.
![]() |
| Hệ thống điện mặt trời mái nhà giúp doanh nghiệp tận dụng diện tích mái nhà xưởng để sản xuất điện tại chỗ, giảm lượng điện mua từ lưới và chủ động kiểm soát chi phí vận hành. (Ảnh minh họa) |
Tuy nhiên, công suất lắp đặt lớn chưa chắc đồng nghĩa với hiệu quả cao. Thách thức lớn nhất của điện mặt trời là sự chênh lệch giữa thời điểm phát điện và thời điểm tiêu thụ. Nguồn điện mặt trời đạt sản lượng cao nhất vào giữa trưa, trong khi nhu cầu sử dụng điện của nhà máy không phải lúc nào cũng trùng khớp với khung thời gian này.
Nhiều doanh nghiệp có phụ tải giảm vào cuối tuần, ngày nghỉ hoặc thời điểm bảo trì dây chuyền. Ngược lại, nhu cầu điện có thể tăng mạnh vào cuối ngày hoặc buổi tối - thời điểm sản lượng điện mặt trời suy giảm đáng kể.
Sự lệch pha này khiến một phần điện năng tạo ra không được tận dụng hiệu quả, trong khi doanh nghiệp vẫn phải mua điện từ lưới ở những thời điểm khác.
Đó cũng là lý do hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) ngày càng được xem là mảnh ghép quan trọng trong các dự án điện mặt trời công nghiệp.
![]() |
| Hệ sinh thái giải pháp Huawei FusionSolar dành cho thương mại và công nghiệp, tích hợp điện mặt trời, hệ thống lưu trữ năng lượng và công nghệ quản lý thông minh nhằm tối ưu hiệu quả sử dụng điện. |
Thay vì để điện dư thừa bị lãng phí, hệ thống lưu trữ có thể tích trữ năng lượng vào thời điểm nguồn điện mặt trời phát mạnh và cung cấp lại khi doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng.
Mô hình này cho phép nhà máy nâng cao tỷ lệ tự tiêu thụ điện tái tạo, đồng thời giảm lượng điện phải mua từ lưới vào các khung giờ cao điểm.
Bên cạnh chức năng lưu trữ, BESS còn mang lại lợi ích trong việc điều tiết phụ tải. Đối với những nhà máy có nhiều thiết bị công suất lớn hoạt động đồng thời, phụ tải có thể tăng đột biến trong những thời điểm nhất định. Hệ thống lưu trữ khi đó có thể xả điện để hỗ trợ tải, giúp giảm áp lực lên hạ tầng điện nội bộ và hạn chế các đỉnh công suất bất thường.
Khi được kết hợp với hệ thống quản lý năng lượng (EMS), toàn bộ quá trình sạc và xả pin có thể được điều khiển tự động dựa trên dữ liệu vận hành thực tế. Hệ thống sẽ dự báo sản lượng điện mặt trời, nhu cầu phụ tải và thời điểm xuất hiện đỉnh tiêu thụ để đưa ra phương án vận hành tối ưu.
Nhờ đó, điện mặt trời không chỉ đơn thuần là nguồn điện bổ sung mà trở thành một công cụ quản trị năng lượng chủ động.
![]() |
| Mô hình điện mặt trời quy mô lớn kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS), giúp tích trữ và điều phối điện năng, nâng cao hiệu quả khai thác nguồn năng lượng tái tạo. (Ảnh minh họa) |
Hiện nay, nhiều doanh nghiệp không còn nhìn điện mặt trời dưới góc độ cắt giảm chi phí điện hàng tháng.
Trước hết, việc tự sản xuất được một phần điện năng giúp doanh nghiệp tăng khả năng chủ động trước những biến động của thị trường điện. Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng nhanh, các nguồn điện phân tán như điện mặt trời mái nhà có thể hỗ trợ giảm áp lực cung ứng ngay tại nơi tiêu thụ.
Thứ hai, đây là giải pháp hỗ trợ chiến lược phát triển bền vững. Việc sử dụng điện từ nguồn tái tạo giúp doanh nghiệp giảm phát thải gián tiếp, đồng thời tạo nền tảng cho các báo cáo ESG và các mục tiêu giảm carbon trong tương lai.
Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, yếu tố này ngày càng có ý nghĩa quan trọng. Nhiều tập đoàn quốc tế đang đưa tiêu chí sử dụng năng lượng sạch vào quá trình lựa chọn và đánh giá nhà cung ứng. Vì vậy, năng lực sử dụng năng lượng tái tạo có thể trở thành lợi thế cạnh tranh thay vì chỉ là hoạt động mang tính hình ảnh.
Ngoài ra, điện mặt trời mái nhà còn giúp tận dụng hiệu quả cơ sở hạ tầng hiện hữu mà không cần mở rộng quỹ đất dành cho sản xuất năng lượng, đặc biệt phù hợp với các khu công nghiệp có mật độ sử dụng đất cao.
| Với chủ đề “Giải pháp năng lượng xanh và tối ưu chi phí doanh nghiệp công nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh”, diễn ra từ 13h30 đến 17h30 ngày 25/11/2026, tại số 41 Nguyễn Đình Chiểu, phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh, do Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập phối hợp cùng Huawei Digital Power và Hoa Nam Energy đồng tổ chức, sẽ tập trung trao đổi về chính sách điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ; cơ chế mua bán điện trực tiếp; các giải pháp điện mặt trời kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng cho nhà máy… |
Dù có nhiều tiềm năng, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp không nên tiếp cận điện mặt trời mái nhà theo hướng "càng lớn càng tốt". Bên cạnh bài toán kỹ thuật và tài chính, yếu tố tuân thủ pháp luật cũng cần được đặt lên hàng đầu.
Theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP, các dự án điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được phân loại theo từng trường hợp để thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký phát triển. Đồng thời, Nghị định 133/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 25/5/2026 đã bổ sung các chế tài xử phạt đối với hành vi đấu nối không thực hiện đúng quy định.
Một dự án chỉ thực sự hiệu quả khi được thiết kế dựa trên nhu cầu tiêu thụ điện thực tế. Việc khảo sát diện tích mái, kết cấu công trình, biểu đồ phụ tải và khả năng đấu nối cần được thực hiện từ giai đoạn đầu.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần đánh giá toàn bộ vòng đời dự án, bao gồm chi phí đầu tư, vận hành, bảo trì, suy giảm công suất thiết bị cũng như hiệu quả khai thác của hệ thống lưu trữ.
Yếu tố an toàn cũng là nội dung bắt buộc phải được xem xét kỹ lưỡng. Các hệ thống lưu trữ bằng pin yêu cầu tiêu chuẩn cao về quản lý nhiệt, bảo vệ điện, phòng cháy chữa cháy và giám sát vận hành nhằm bảo đảm an toàn trong suốt quá trình sử dụng.
![]() |
| Mô hình nhà máy tích hợp điện mặt trời mái nhà và hạ tầng sạc xe điện, mở rộng khả năng ứng dụng năng lượng tái tạo trong hoạt động sản xuất và vận hành của doanh nghiệp. (Ảnh minh họa) |
Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang trở thành xu hướng tất yếu, điện mặt trời mái nhà không còn là lựa chọn mang tính thử nghiệm. Khi được kết hợp với lưu trữ năng lượng và nền tảng quản lý thông minh, đây đang dần trở thành giải pháp giúp doanh nghiệp vừa kiểm soát chi phí, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước xây dựng nền tảng phát triển bền vững cho tương lai.
| Huawei Digital Power thuộc Tập đoàn Huawei, hoạt động trong lĩnh vực cung cấp các giải pháp số hóa năng lượng, điện mặt trời, hệ thống lưu trữ năng lượng và hạ tầng sạc xe điện. Trong khi đó, Hoa Nam Energy cung cấp các giải pháp điện mặt trời và hướng đến tối ưu hiệu quả sử dụng năng lượng cho khách hàng. |
