Xuất khẩu tăng trưởng, lợi thế FTA chưa được khai thác tương xứng
Ngành dệt may Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng trong năm 2026, với mục tiêu xuất khẩu đạt 48 tỷ USD. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào nguyên phụ liệu nhập khẩu tiếp tục là điểm nghẽn khiến doanh nghiệp khó tận dụng tối đa các ưu đãi từ hiệp định thương mại tự do.
Trong 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt khoảng 39,8 tỷ USD, tăng 4% so với cùng kỳ năm trước. Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), mục tiêu 48 tỷ USD có thể hoàn thành nếu ngành duy trì kim ngạch xuất khẩu trên 4 tỷ USD mỗi tháng trong thời gian còn lại.
![]() |
| Doanh nghiệp dệt may trước bài toán tự chủ nguyên liệu để tận dụng FTA |
Việt Nam hiện tham gia 18 FTA, tạo điều kiện để hàng dệt may tiếp cận các thị trường lớn như EU, Canada và Hàn Quốc. Việc thúc đẩy ký kết FTA với khối EFTA, gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein, được kỳ vọng mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường hàng dệt may chất lượng cao. Năm 2025, xuất khẩu dệt may Việt Nam sang khối này đạt khoảng 776 triệu USD.
Dù vậy, khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan vẫn còn hạn chế. Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VITAS, tỷ lệ sử dụng giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) ưu đãi của ngành mới đạt khoảng 15% đối với CPTPP và 30-35% đối với EVFTA.
Nguyên nhân chủ yếu nằm ở quy tắc xuất xứ. CPTPP yêu cầu hàng may mặc đáp ứng quy tắc từ sợi trở đi, trong khi EVFTA áp dụng quy tắc từ vải trở đi. Do đó, doanh nghiệp dù thực hiện nhiều công đoạn sản xuất tại Việt Nam vẫn có thể không đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan nếu nguyên liệu đầu vào không đáp ứng yêu cầu.
Tự chủ nguyên phụ liệu, hướng tới 60% giá trị nội địa vào năm 2030
Theo số liệu Hải quan Việt Nam, trong 9 tháng năm 2026, ngành dệt may nhập khẩu 19,9 tỷ USD nguyên phụ liệu, tăng 5,5% so với cùng kỳ. Riêng vải nguyên liệu chiếm 11,6 tỷ USD. Sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài không chỉ gây khó khăn trong chứng minh xuất xứ mà còn làm gia tăng rủi ro về giá nguyên liệu, thời gian giao hàng và chi phí sản xuất.
Trước thực tế này, đầu tư vào các khâu sợi, dệt và nhuộm được xem là hướng đi quan trọng để nâng cao khả năng tự chủ của ngành.
Tháng 1/2025, Tập đoàn Thái Tuấn khánh thành nhà máy sản xuất vải may mặc với tổng vốn đầu tư khoảng 4.380 tỷ đồng, công suất 60 triệu mét vải cao cấp mỗi năm. Đến tháng 4/2025, nhà máy Dệt nhuộm Ninh Thuận thuộc Tập đoàn Sudwoll (Đức) đi vào hoạt động với vốn đầu tư hơn 21 triệu USD, chuyên sản xuất sợi lông cừu.
Theo VITAS, tỷ lệ giá trị nội địa của hàng dệt may xuất khẩu năm 2025 đạt khoảng 52%, cao hơn mức bình quân 47,8% giai đoạn 2016-2019. Ngành đặt mục tiêu nâng tỷ lệ này lên 60% vào năm 2030.
Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương), lưu ý nguyên liệu là điểm nghẽn cần ưu tiên tháo gỡ. Đặc biệt, lợi thế thuế quan của Việt Nam so với Thái Lan, Malaysia và Indonesia tại một số thị trường đang dần thu hẹp khi các quốc gia này đẩy mạnh hội nhập thương mại.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp dệt may cần tăng đầu tư vào sản xuất nguyên phụ liệu, đa dạng hóa nguồn cung, kiểm soát chi phí và tổ chức chuỗi sản xuất đáp ứng quy tắc xuất xứ. Việc nâng tỷ lệ giá trị nội địa không chỉ giúp doanh nghiệp tận dụng hiệu quả ưu đãi từ các FTA mà còn gia tăng giá trị sản xuất trong nước, giảm phụ thuộc nhập khẩu và nâng sức cạnh tranh của hàng dệt may Việt Nam trên thị trường quốc tế.
