Công nghiệp văn hóa TP. Hồ Chí Minh: Doanh nghiệp trước cơ hội thị trường mới

Theo ông Trương Kim Quân, Phó Trưởng phòng Di sản văn hóa, Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh cho biết, đây là một trong những lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh nổi bật, được ưu tiên phát triển cùng nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, du lịch văn hóa và xuất bản trong giai đoạn 2026-2030. Thành phố đặt mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa đóng góp 7,2% GRDP vào năm 2030, đồng thời khai thác hiệu quả giá trị di sản gắn với chuyển đổi số và phát triển du lịch bền vững.

Toàn Thành phố hiện có trên 17.670 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, chiếm 7,74% tổng số doanh nghiệp, tạo việc làm cho khoảng 97.000 lao động. Tỷ trọng đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa vào GRDP tăng từ 3,54% năm 2020 lên khoảng 5,7% cuối năm 2025, với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 14%/năm.

Điện ảnh TP. Hồ Chí Minh đạt doanh thu khoảng 500 triệu USD mỗi năm, chiếm 40% thị phần cả nước.

Trong đó, điện ảnh là lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh nổi bật với doanh thu ước khoảng 500 triệu USD/năm, tương đương 12.950 tỷ đồng, chiếm khoảng 40% thị phần điện ảnh cả nước. Nghệ thuật biểu diễn, âm nhạc và sự kiện cũng phát triển mạnh, mở rộng chuỗi giá trị từ bán vé, tài trợ, quảng cáo, bản quyền đến phân phối nội dung số. Những chương trình như “Anh trai say hi”, “Anh trai vượt ngàn chông gai”, cùng các thương hiệu HOZO, Giai điệu Mùa thu, Lễ hội Áo dài, Lễ hội Sông nước đã góp phần tạo sức lan tỏa cho đời sống văn hóa đô thị.

Bên cạnh đó, quảng cáo, nội dung số, trò chơi điện tử và giải trí có tốc độ phát triển nhanh. Lĩnh vực phát thanh, truyền hình đạt khoảng 12.000 tỷ đồng/năm, xuất bản đạt khoảng 110.000 tỷ đồng/năm.

Tập trung 5 lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh

Thay vì phát triển dàn trải, giai đoạn 2026-2030, thành phố hiện lựa chọn 5 lĩnh vực ưu tiên gồm: điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, du lịch văn hóa và xuất bản.

Trước mắt, Thành phố tập trung triển khai các dự án dẫn dắt như phát triển hệ sinh thái biểu diễn nghệ thuật lấy Rạp Xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ làm hạt nhân; tổ chức Lễ hội Ánh sáng TP. Hồ Chí Minh; xây dựng Thành phố trở thành Trung tâm Âm nhạc và Sự kiện quốc tế của khu vực.

Song song với phát triển công nghiệp văn hóa, Thành phố xác định bảo tồn và phát huy giá trị di sản là nền tảng quan trọng để hình thành sản phẩm văn hóa đặc trưng. Nghị quyết số 80-NQ/TW được cụ thể hóa thông qua Chương trình hành động số 18-CTrHĐ/TU, Quyết định số 2358/QĐ-UBND và Kế hoạch số 296/KH-UBND.

Theo đó, đến năm 2030, Thành phố phấn đấu có 3-5 di sản văn hóa phi vật thể được lập hồ sơ đề nghị đưa vào Danh mục quốc gia; 70 công trình, địa điểm thuộc danh mục kiểm kê được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa. Đồng thời, lập hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích quốc gia đối với 5 di tích cấp Thành phố, di tích quốc gia đặc biệt đối với 2 di tích cấp quốc gia và triển khai quy trình đề nghị công nhận Địa đạo Củ Chi là Di sản thế giới, đặt mục tiêu hoàn thành tu bổ 100% di tích quốc gia đặc biệt và tối thiểu 70% di tích quốc gia, di tích cấp Thành phố bị xuống cấp. Đối với di sản tư liệu, phấn đấu có từ 1-2 di sản được đưa vào danh mục quốc gia.

Ủy ban nhân dân Thành phố.

Huy động nguồn lực, đẩy mạnh số hóa di sản

Cho biết về vấn đề khó khăn kinh phí, Thành phố dự kiến bố trí hơn 6.000 tỷ đồng trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 cho hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử - văn hóa; đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực doanh nghiệp và cộng đồng.

Đáng chú ý, số hóa được xác định không chỉ phục vụ lưu trữ mà còn phải gắn với khai thác thực tế. Thành phố định hướng phát triển bảo tàng trực tuyến, triển lãm số, ứng dụng thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), bản đồ số, thuyết minh tự động và các tuyến tham quan di sản tương tác. Những sản phẩm phim tư liệu, xuất bản phẩm và nội dung sáng tạo từ chất liệu di sản cũng được khuyến khích phát triển.

Tuy nhiên, việc khai thác phải bảo đảm tính xác thực, tôn trọng giá trị nguyên gốc và ý nghĩa lịch sử, văn hóa; không chạy theo doanh thu mà làm biến dạng di sản. Cộng đồng dân cư, nghệ nhân và người thực hành di sản được khuyến khích tham gia cung cấp tư liệu, truyền dạy và phát triển sản phẩm văn hóa, qua đó bảo đảm di sản tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trong đời sống đương đại.