TP. Hồ Chí Minh lan tỏa văn hóa đọc từ những gia đình cùng đọc sách

Sáng 6/11, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM tổ chức tổng kết, trao giải Cuộc thi ảnh Gia đình cùng đọc sách năm 2026. Với sự tham gia của 6.362 thí sinh thuộc 736 đơn vị, cuộc thi ghi nhận sức lan tỏa của văn hóa đọc và vai trò gia đình trong xây dựng xã hội học tập.

Văn hóa đọc góp phần xây dựng văn hóa đọc và duy trì thói quen học tập suốt đời. Ảnh BTC

Gia đình cùng đọc sách: Bắt đầu từ thói quen nhỏ, lan tỏa giá trị lớn

Gia đình cùng đọc sách là một thông điệp tưởng chừng giản dị nhưng mang ý nghĩa thiết thực trong xây dựng xã hội học tập. Bởi trước khi hình thành thói quen đọc sách ở trường học hay môi trường công cộng, mỗi đứa trẻ thường tiếp xúc với sách từ chính gia đình mình. Một cuốn sách được cha mẹ đọc cùng con, một câu chuyện được chia sẻ sau giờ học đôi khi có sức tác động lâu dài hơn những lời khuyên về việc học tập.

Cuộc thi ảnh Gia đình cùng đọc sách TP.HCM năm 2026, do Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố tổ chức, đã tiếp cận vấn đề này bằng một hình thức gần gũi: ghi lại những khoảnh khắc đọc sách trong đời sống thường ngày. Không đặt nặng tính trình diễn, các tác phẩm dự thi hướng sự chú ý vào mối quan hệ giữa các thành viên, cách cha mẹ đồng hành với con và sự hiện diện của sách trong không gian sinh hoạt gia đình.

Theo Ban tổ chức, cuộc thi thu hút 6.362 thí sinh, với sự tham gia của 736 đơn vị gồm trường học, khu phố, cơ quan và đoàn thể. Tổng cộng 1.943 tác phẩm được gửi về. Quy mô này cho thấy hoạt động đã vượt ra khỏi phạm vi một sân chơi nhiếp ảnh đơn thuần, trở thành dịp để nhiều cộng đồng cùng nhìn lại vai trò của việc đọc trong đời sống.

1.943 tác phẩm kể câu chuyện về văn hóa đọc

Sáng 6/11, tại lễ tổng kết và trao giải, Ban tổ chức ghi nhận nhiều hình ảnh, câu chuyện giàu cảm xúc về các thành viên trong gia đình cùng đọc, cùng học và chia sẻ tri thức. Có thể mỗi bức ảnh chỉ ghi lại một khoảnh khắc ngắn, nhưng phía sau đó là cách một gia đình lựa chọn dành thời gian cho việc học tập.

Điều đáng chú ý là giá trị của những tác phẩm này không nằm riêng ở kỹ thuật chụp ảnh hay cách sắp đặt khung hình. Một người cha đọc sách cùng con, người mẹ hướng dẫn con tìm hiểu một câu chuyện hay ông bà cùng cháu lật từng trang sách đều phản ánh một hình thức giáo dục từ đời sống. Trẻ em có thể chưa nhận thức đầy đủ giá trị của việc tự học, nhưng việc nhìn thấy người thân đọc sách mỗi ngày sẽ tạo nên sự tiếp nhận tự nhiên. Kết quả cuộc thi, 5 đơn vị xuất sắc được trao giải tập thể gồm Trung tâm Cung ứng dịch vụ công các phường Tân Khánh, Rạch Dừa, Tam Thắng, Thới An và Tân Định.

Ở hạng mục cá nhân, 75 thí sinh được trao giải. Giải nhất thuộc về Nguyễn Huỳnh Yến Nhi, giáo viên Trường Liên cấp TH-THCS Nguyễn Quốc Phú, phường Tân Khánh. Ba giải nhì được trao cho Mã Thành Quang Vũ, học sinh lớp 1A3 Trường Tiểu học Lê Thành Duy, phường Bà Rịa; Hoàng Thị Thái, giáo viên Trường THCS Bình Chuẩn, phường Thuận Giao; và Nguyễn Ngọc Châu, giáo viên Trường Tiểu học Đông Hòa, phường Đông Hòa. Bên cạnh đó, cuộc thi trao 6 giải ba, 60 danh hiệu Tác phẩm tiêu biểu và 5 giải Tác phẩm có sức lan tỏa trên nền tảng trực tuyến. Cơ cấu giải thưởng cho thấy Ban tổ chức quan tâm cả chất lượng tác phẩm lẫn khả năng đưa thông điệp đọc sách đến đông đảo công chúng.

Ông Trần Công Sơn, Giám đốc Bảo tàng Thư viện Bà Rịa Vũng Tàu trao 5 giải tập thể. Ảnh BTC

Đưa việc đọc sách trở thành nếp sống trong mỗi gia đình

Theo ông Trần Công Sơn, Giám đốc Bảo tàng Thư viện Bà Rịa - Vũng Tàu, Phó Trưởng ban tổ chức cuộc thi, thông qua hình ảnh gia đình cùng đọc sách, Ban tổ chức mong muốn khuyến khích mỗi gia đình xây dựng môi trường học tập, tự học và chia sẻ tri thức, từng bước hình thành thói quen đọc sách trong đời sống hằng ngày.

Nhận định này đặt ra một vấn đề đáng suy nghĩ: làm thế nào để việc đọc không dừng lại ở những phong trào hưởng ứng theo thời điểm? Bởi một cuộc thi có thể tạo sự chú ý trong cộng đồng, nhưng để hình thành văn hóa đọc, điều quan trọng hơn là duy trì được thói quen sau khi hoạt động kết thúc.

Không khó để nhận ra, trong nhịp sống hiện đại, điện thoại thông minh và các nền tảng giải trí trực tuyến đang chiếm nhiều thời gian của trẻ em lẫn người lớn. Sách vì thế phải cạnh tranh với nhiều hình thức tiếp nhận thông tin nhanh chóng, hấp dẫn. Nếu cha mẹ ít đọc, việc yêu cầu con dành thời gian cho sách sẽ khó tạo được sức thuyết phục. Ngược lại, khi người lớn chủ động đọc và chia sẻ những điều thú vị từ sách, trẻ sẽ có thêm động lực khám phá. Đó cũng là lý do các hoạt động hưởng ứng Tuần lễ học tập suốt đời năm 2026 cần được nhìn nhận trong mối liên hệ với những việc làm cụ thể tại trường học, thư viện, khu dân cư và từng mái nhà. Việc tạo điều kiện tiếp cận sách, tổ chức không gian đọc chung, khuyến khích cha mẹ đọc cùng con là những cách làm không đòi hỏi kinh phí lớn nhưng cần sự kiên trì.

Nhìn ở góc độ dài hạn, thành công của cuộc thi không nên chỉ được đo bằng số lượng tác phẩm hay danh sách người đoạt giải. Giá trị đáng quan tâm hơn là sau cuộc thi, có thêm bao nhiêu gia đình duy trì việc đọc, bao nhiêu trẻ em hình thành thói quen tìm đến sách và bao nhiêu câu chuyện đẹp tiếp tục được lan tỏa trong cộng đồng.

Với 6.362 thí sinh, 736 đơn vị tham gia và 1.943 tác phẩm dự thi, cuộc thi ảnh năm 2026 đã tạo được một dấu ấn đáng ghi nhận. Nhưng điều đọng lại sâu sắc nhất vẫn là hình ảnh những thành viên trong gia đình ngồi bên nhau, cùng mở một cuốn sách. Đó có thể là khởi đầu của một thói quen nhỏ, nhưng cũng là cách thiết thực để nuôi dưỡng tri thức và vun đắp nền tảng cho một xã hội học tập.