Ngày Đột quỵ Thế giới 29/10: “Every M1nute Counts” - Mỗi phút giây đều quý giá

Ngày Đột quỵ thế giới diễn ra thường niên vào ngày 29/10

Đột quỵ không chỉ là nguy cơ của người cao tuổi

Đột quỵ đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Hằng năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 200.000 ca đột quỵ, tương đương 500 ca mỗi ngày. Đột quỵ não là nguyên nhân gây tử vong thứ ba (sau bệnh lý tim mạch và ung thư) và là nguyên nhân hàng đầu gây tàn phế. Theo PGS.TS Nguyễn Huy Thắng, Chủ tịch Hội Đột quỵ Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, độ tuổi trung bình của bệnh nhân đột quỵ tại Việt Nam khoảng 65 tuổi. Tuy vậy, tình trạng này đang có xu hướng trẻ hóa với tỷ lệ bệnh nhân dưới 45 tuổi chiếm tới 7,2%, chủ yếu do các bệnh lý béo phì, ăn ngọt, hút thuốc, ít vận động…

Ngày Đột quỵ Thế giới được tổ chức vào 29/10 hằng năm, do Tổ chức Đột quỵ Thế giới (World Stroke Organization – WSO) khởi xướng, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng ngừa, nhận biết và điều trị đột quỵ. Thông điệp “Every M1nute Counts” - “Mỗi phút giây đều quý giá” nhấn mạnh tính cấp thiết trong xử trí đột quỵ: mỗi phút chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến cơ hội sống sót và khả năng phục hồi của người bệnh. Vì vậy, việc trang bị kiến thức nhận biết dấu hiệu cảnh báo và cách ứng phó đúng cách không chỉ giúp mỗi người bảo vệ bản thân mà còn có thể cứu sống những người xung quanh.

Nhận biết sớm, cứu kịp thời

Trong cấp cứu đột quỵ, “thời gian là não” bởi mỗi phút trôi qua, tình trạng tổn thương não có thể tiến triển, làm giảm cơ hội phục hồi của người bệnh. Nắm vững nguyên tắc FAST để nhận biết nhanh các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ: F - Face (mặt): Một bên mặt đột ngột xệ xuống, miệng méo hoặc nụ cười không đều. Có thể yêu cầu người bệnh cười để quan sát; A – Arms (tay): Một bên tay đột ngột yếu hoặc tê bì. Hãy yêu cầu người bệnh giơ cả hai tay và quan sát xem một bên có bị rơi xuống hay không; S – Speech (lời nói): Người bệnh đột ngột nói khó, nói ngọng, khó diễn đạt hoặc không hiểu lời người khác. Có thể yêu cầu họ lặp lại một câu đơn giản; T – Time (thời gian): Gọi cấp cứu 115 ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu trên. Ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu hoặc thời điểm cuối cùng người bệnh còn bình thường để thông báo cho nhân viên y tế.

Trong thời gian chờ cấp cứu, nếu bệnh nhân còn tỉnh, cho nằm nghỉ tại nơi thoáng mát, kê cao đầu khoảng 30 độ. Nếu bệnh nhân hôn mê hoặc nôn mửa, đặt bệnh nhân nằm nghiêng (tư thế hồi sức) nhằm tránh chất nôn tràn vào đường thở gây sặc.

Đặc biệt, cần ghi lại chính xác thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Đây là thông tin rất quan trọng giúp bác sĩ quyết định chỉ định điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết (trong 4,5 giờ đầu) hoặc can thiệp lấy huyết khối.

Người hỗ trợ cần tuyệt đối tránh những việc làm có thể khiến tình trạng người bệnh trở nên nguy hiểm hơn: Không cho ăn, uống, ngậm bất cứ loại thuốc nào, kể cả nước lọc hay thuốc hạ huyết áp; Không tự ý dùng thuốc; Không châm cứu, chích máu đầu ngón tay; Không chờ đợi triệu chứng thuyên giảm, kể cả khi người bệnh có vẻ hồi phục sau vài phút; Không tự lái xe máy chở bệnh nhân. Trong trường hợp không có xe cấp cứu, nên sử dụng ô tô hoặc taxi để bệnh nhân được nằm cố định.

Những phút xử trí ban đầu giữ vai trò quyết định đối với cơ hội sống sót và phục hồi của người bệnh. Nhận biết đúng dấu hiệu, gọi cấp cứu ngay và tránh các biện pháp xử trí sai cách chính là những hành động thiết thực giúp hạn chế nguy cơ tổn thương não và các di chứng lâu dài.