Ăn mì gói nhiều có hại không, nhất là những ngày mưa lũ?

Ăn mì gói nhiều có hại không, tô mì gói kèm trứng và rau xanh ngày mưa lũ

Những ngày nước lũ vây nhà, bếp dồn lên gác, thùng mì gói và xúc xích thành thứ giữ bữa cho cả nhà. Ăn mì gói nhiều có hại không còn tùy ăn bao nhiêu, ăn bao lâu và người ăn là ai. Ở vùng bị chia cắt, chính Bộ Y tế khuyến khích dùng mì gói, lương khô, vì lúc ấy có cái ăn ngay là cần nhất.

Muối và chất béo là phần hại rõ nhất của mì gói, xúc xích

Mì gói và xúc xích thuộc nhóm thực phẩm siêu chế biến (thức ăn làm sẵn ở nhà máy, có thêm những thành phần bếp nhà ít dùng như hương liệu, chất tạo màu, tinh bột biến tính). Theo khuyến cáo khoa học năm 2025 của Hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), ăn nhiều nhóm thực phẩm này có liên quan đến bệnh tim mạch, đái tháo đường type 2 và béo phì.

Phần hại rõ nhất là muối. Một khảo sát của cơ quan an toàn thực phẩm Hong Kong cho thấy một tô mì ăn hết cả nước có thể chứa gần trọn lượng muối mà Tổ chức Y tế Thế giới khuyên cho cả ngày. Xúc xích cũng nhiều muối, còn vắt mì chiên mang theo chất béo bão hòa (loại chất béo nên hạn chế).

Tô mì kèm xúc xích lại thiếu rau và đạm tươi. Ăn thường xuyên, nó lặng lẽ chiếm chỗ bữa cơm có rau, cá, đậu. Còn phụ gia và cách chế biến có gây hại riêng hay không, khoa học vẫn đang tìm câu trả lời.

Tác hại tăng theo số lần ăn và thời gian ăn

Những bằng chứng về bệnh tật đều đến từ thói quen ăn nhiều năm. Một nghiên cứu tại Hàn Quốc (Journal of Nutrition, 2014) ghi nhận phụ nữ ăn mì gói từ hai lần mỗi tuần có tỷ lệ mắc hội chứng chuyển hóa cao hơn. Hội chứng này là cụm rối loạn gồm béo bụng, huyết áp, đường huyết và mỡ máu cao. Đó mới là mối liên quan, chưa chứng minh mì gói gây bệnh. Theo một chuyên gia dinh dưỡng của Đại học Harvard, ăn mì một hai lần mỗi tháng thì không đáng bận tâm.

Với xúc xích, cơ quan nghiên cứu ung thư của Tổ chức Y tế Thế giới (IARC) đã có đủ bằng chứng để xếp thịt chế biến vào nhóm gây ung thư đại trực tràng. Đó là sự chắc chắn của bằng chứng, không phải thước đo độ độc. Nguy cơ tăng dần theo lượng ăn và theo số năm ăn.

Chưa có bằng chứng cho thấy mấy ngày ăn tạm trong lũ gây ra những bệnh ấy. Có điều, muối tác động nhanh hơn nhiều. Một thử nghiệm đăng trên JAMA năm 2023 cho thấy chỉ sau một tuần ăn mặn, huyết áp đã cao hơn rõ so với khi ăn nhạt, kể cả ở người huyết áp bình thường.

Người cần được để ý nhất là ông bà, cha mẹ đang mang bệnh tăng huyết áp, suy tim hay bệnh thận. Với họ, muối dồn dập mấy ngày liền có thể khiến cơ thể giữ nước, chân phù lên, tim và thận phải gánh thêm. Tô mì của người bệnh vì thế nên nhạt hơn tô mì của cả nhà.

Ăn mì gói thế nào cho đỡ hại và nên dự trữ gì mùa lũ

Những ngày phải ăn mì gói liên tục, chỉ cần bớt gói gia vị và chừa lại phần nước dùng, tô mì đã bớt mặn. Một quả trứng hay ít cá cho thêm đạm, nắm rau cải cho thêm chất xơ. Xúc xích thì ngược lại, thả vào chỉ làm tô mì mặn thêm.

Nếu kịp chuẩn bị trước mùa lũ, nên tính đến những món không cần tủ lạnh, ít phải nấu nướng, vẫn dùng được khi mất điện. Đó là gạo, đậu, cá hộp, bơ đậu phộng, sữa tiệt trùng, trái cây khô, vài trái bí, củ khoai để được lâu. Đồ hộp chọn loại ít muối, khi ăn chắt nước và tráng qua nước sạch là bớt được phần mặn.

Thực phẩm đã ngấm nước lũ và hộp nào phồng, móp, gỉ đều nên bỏ, kể cả khi bên trong trông vẫn bình thường. Riêng hộp kim loại còn nguyên chỉ dính nước lũ thì rửa sạch, khử trùng vỏ là dùng được (theo CDC). Nước uống nên đun sôi kỹ, trừ nước nghi nhiễm xăng dầu, hóa chất. Loại nước này đun cũng không an toàn, cần theo hướng dẫn của y tế địa phương.

Vài ngày ăn mì gói trong lũ chưa phải điều đáng lo, miễn tô mì của người có bệnh trong nhà được nêm nhạt hơn. Điều cần giữ là khi nước rút, bữa cơm có rau, cá, đậu sớm trở lại mâm. Thùng mì khi ấy quay về đúng chỗ của nó: món dự phòng cho những ngày khó.