Cúm A/H1N1 có nguy hiểm hơn cúm thường không?

Cúm A/H1N1 có nguy hiểm hơn cúm thường không?

Cúm A/H1N1 chiếm phần lớn số mẫu cúm dương tính tại TP HCM trong tuần đầu tháng 10/2026, khi thành phố ghi nhận hơn 34.600 ca viêm đường hô hấp nói chung (theo HCDC). Sự kiện này dễ gợi nhớ đến đại dịch cúm năm 2009.

Cúm A/H1N1 có thành đại dịch như năm 2009 không?

Tháng 8/2010, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố đại dịch cúm A/H1N1 khép lại, chuyển sang giai đoạn hậu đại dịch. Từ đó, cúm A/H1N1 lưu hành như một loại cúm mùa thông thường, tăng giảm theo mùa giống các chủng cúm khác.

Nói nôm na, năm 2009 cúm A/H1N1 giống một vị khách lạ ghé nhà, chưa ai quen mặt. Nay nó đã thành khách quen, mùa nào cũng ghé. Vắc xin cúm năm nào cũng có thành phần chống lại cúm A/H1N1, kể cả vắc xin cho mùa 2025–2026 và 2026–2027 (theo WHO).

Việc cúm A/H1N1 chiếm phần lớn mẫu xét nghiệm dương tính là thông tin giám sát dịch bệnh, cho biết chủng nào đang lưu hành mạnh. Thông tin ấy không có nghĩa đại dịch đang quay lại.

Ai dễ bị nặng khi mắc cúm?

Người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền là nhóm dễ chuyển nặng nhất khi mắc cúm. Cụ thể là người từ 65 tuổi trở lên, người có bệnh tim mạch, bệnh phổi như hen hay COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính), đái tháo đường, bệnh thận, bệnh gan, người suy giảm miễn dịch do ung thư, hóa trị hoặc dùng corticoid kéo dài.

Cùng một cơn mưa, mái nhà chắc chắn ít khi bị dột, mái nhà có chỗ dột thì nước tràn vào. Với cúm, chỗ dột là tuổi cao và bệnh nền. Ở người lớn khỏe mạnh, nghiên cứu cho thấy cúm A/H1N1 gây triệu chứng và diễn tiến gần như tương đương cúm A/H3N2 hay cúm B. Khác biệt thấy rõ ở người đã phải nhập viện. Theo dữ liệu theo dõi nhiều năm của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ), người nhập viện vì cúm A/H1N1 dễ phải vào hồi sức, thở máy hơn người nhập viện vì cúm A/H3N2.

HCDC khuyến cáo nhóm nguy cơ nên đi khám sớm thay vì chờ bệnh tự khỏi. Với bất kỳ ai, khó thở, đau tức ngực kéo dài, lú lẫn, hay sốt đã đỡ rồi quay lại nặng hơn là những dấu hiệu cần đến cơ sở y tế ngay.

Bị cúm A/H1N1 nên làm gì?

Oseltamivir (thuốc kháng virus cúm, tên thương mại thường gặp là Tamiflu) là thuốc kê đơn ở Việt Nam. Theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị cúm mùa của Bộ Y tế ban hành năm 2025, thuốc dành cho người mắc cúm có biến chứng hoặc có yếu tố nguy cơ, có lợi nhất khi dùng trong 48 giờ đầu, dù người bệnh nặng vẫn có thể được bác sĩ chỉ định sau mốc này. Người mắc cúm A/H1N1 thể nhẹ thường không cần dùng. PGS.BS Đỗ Duy Cường, Giám đốc Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, lưu ý Tamiflu phải dùng theo chỉ định và theo dõi của bác sĩ. Tự uống không đúng có thể dẫn tới kháng thuốc (virus không còn đáp ứng với thuốc), còn tự mua về uống dự phòng là không cần thiết, vì việc dùng dự phòng chỉ do bác sĩ cân nhắc cho một số trường hợp.

Với người đi làm, thời điểm quay lại công việc cũng quan trọng. Người mắc cúm A/H1N1 có thể lây từ khoảng một ngày trước khi có triệu chứng đến 5–7 ngày sau đó, mạnh nhất trong ba ngày đầu. CDC khuyến cáo ở nhà đến khi hết sốt ít nhất 24 giờ mà không cần thuốc hạ sốt và các triệu chứng đang đỡ dần.

Vắc xin cúm vẫn là cách phòng cúm A/H1N1 tốt nhất, theo HCDC. Vắc xin cần khoảng hai tuần để tạo bảo vệ. Tiêm trước mùa cúm là tốt nhất, nhưng tiêm muộn vẫn có lợi. Người từng mắc cúm vẫn nên tiêm, vì có thể nhiễm chủng khác trong cùng mùa.

Với người khỏe mạnh, cúm A/H1N1 hiện nay nhìn chung không nặng hơn các loại cúm mùa khác. Người cao tuổi hoặc có bệnh nền nên đi khám ngay khi có triệu chứng, thay vì chờ bệnh tự khỏi hay tự mua thuốc về uống.