Thứ năm 12/11/2026 07:42
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Lối sống

Mất trí nhớ ở người già: khi nào là tuổi tác, khi nào là bệnh?

Quên tên người quen, quên chỗ để kính rồi một lúc sau tự nhớ ra thường chỉ là chuyện của tuổi tác. Đáng lo là khi chứng quên lặp lại, nặng dần và làm khó cả những việc quen thuộc như nấu ăn, trả tiền, đi con đường cũ. Đến lúc đó cần đi khám sớm, vì không ít trường hợp tìm ra nguyên nhân chữa được.
Mất trí nhớ ở người già, khi nào đi khám?
Mất trí nhớ ở người già: Khi nào là tuổi tác, khi nào là bệnh?

Mất trí nhớ ở người già thường bắt đầu từ những lần quên vặt, nên nhiều gia đình cho là "lẫn tuổi già" và để đấy. Tại Việt Nam, không ít người chỉ được đưa đi khám khi bệnh đã sang giai đoạn trung bình hoặc nặng. Cuối tháng 9/2026, Bộ Y tế đề nghị đưa sàng lọc suy giảm nhận thức vào khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi.

Quên đến mức nào thì đáng lo

Quên chỗ để chìa khóa là chuyện thường. Cầm chìa khóa trên tay mà không biết dùng để làm gì mới là chuyện đáng lo.

Theo Viện Lão hóa Quốc gia Hoa Kỳ (NIA), người già bình thường vẫn có lúc quên tên, quên hẹn, để đồ chỗ khác, nhưng sau đó nhớ lại hoặc tự tìm ra, và vẫn tự lo được tiền bạc, sinh hoạt.

Nặng hơn một bậc là suy giảm nhận thức nhẹ (trí nhớ, khả năng suy nghĩ kém hơn người cùng tuổi nhưng chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt). Người ở mức này hay thất lạc đồ, quên hẹn quan trọng, khó tìm từ khi nói, nhưng vẫn tự lo được cho mình. Không phải ai cũng chuyển nặng, một số người giữ ổn định nhiều năm.

Nặng nhất là sa sút trí tuệ, dạng mất trí nhớ ở người già đã ảnh hưởng đến sinh hoạt và khả năng tự lập. NIA nhấn mạnh đây không phải chuyện tất yếu của tuổi già. Bệnh lộ ra qua những việc cụ thể: hỏi đi hỏi lại một câu, lạc ở con đường quen, để đồ sai chỗ mà không lần lại được, lúng túng khi trả tiền hay nấu món đã nấu cả đời. Theo CDC Hoa Kỳ, chỉ cần một vài biểu hiện như vậy là nên đi khám.

Riêng tình trạng lú lẫn xuất hiện đột ngột trong vài giờ đến vài ngày lại là chuyện khác. Đó có thể là mê sảng, hay gặp do nhiễm trùng tiết niệu, viêm phổi hoặc mất nước, có khi không kèm sốt, cần đưa đến cơ sở y tế ngay.

Những kiểu quên có thể chữa được

Không phải ca mất trí nhớ ở người già nào cũng do bệnh Alzheimer, dù đây là nguyên nhân phổ biến nhất của sa sút trí tuệ và hiện chưa chữa khỏi được. Một số nguyên nhân khác chữa được nếu phát hiện kịp.

Hay gặp là tác dụng phụ của thuốc. Thuốc ngủ, thuốc an thần, thuốc chống dị ứng thế hệ cũ có thể khiến người già lơ mơ, chậm chạp, quên trước quên sau. Khi bác sĩ rà lại đơn, giảm liều hoặc đổi thuốc, trí nhớ thường khá lên. Tự ý ngưng thuốc lại có thể gây hại.

Trầm cảm cũng dễ bị nhầm là lẫn. Theo Cẩm nang Merck (Merck Manual), người trầm cảm thường than phiền nhiều về trí nhớ của mình, còn người sa sút trí tuệ thường không nhận ra mình quên. Điều trị trầm cảm có thể giúp trí nhớ cải thiện rõ.

Thiếu vitamin B12 (vitamin cần cho lớp vỏ bọc dây thần kinh) gây giảm trí nhớ, tê bì chân tay, thiếu máu. Suy giáp (tuyến giáp tiết ít hormone, làm mọi hoạt động trong cơ thể chậm lại) khiến người bệnh chậm chạp, kém tập trung. Cả hai đều cải thiện khi được điều trị.

Ngoài ra còn hai nguyên nhân hiếm hơn cũng có thể điều trị: tụ máu dưới màng cứng (máu đọng giữa não và hộp sọ, thường sau một lần va đầu nhẹ) và tràn dịch não áp lực bình thường (dịch trong não ứ lại).

Khoa học đang lần theo những manh mối nào

Một hướng được chú ý là giấc ngủ. Khi ngủ sâu, não được cho là tăng đào thải chất cặn, trong đó có beta-amyloid (loại protein đóng mảng trong não người bệnh Alzheimer). Giấc ngủ giống đội dọn rác làm việc ban đêm, thiếu ngủ thì rác dồn lại. Bằng chứng trên động vật khá rõ, ở người còn đang nghiên cứu.

Một manh mối bất ngờ đến từ xứ Wales (Anh). Nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature năm 2025 ghi nhận người cao tuổi đã tiêm vắc xin zona ít bị sa sút trí tuệ hơn rõ rệt trong nhiều năm theo dõi. Các nhà khoa học chưa rõ vì sao.

Tai nghe kém cũng được để ý. Nghe kém giống chiếc radio bắt sóng chập chờn, não phải căng ra dò sóng nên nhanh mệt, người già lại ngại trò chuyện. Thử nghiệm ACHIEVE (đăng trên The Lancet năm 2023) cho thấy ở nhóm có nguy cơ cao, điều trị thính lực giúp trí nhớ và khả năng tư duy suy giảm chậm hơn.

Theo báo cáo của Ủy ban Lancet năm 2024, gần một nửa số ca sa sút trí tuệ có thể phòng hoặc trì hoãn trên lý thuyết nhờ kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, chữa nghe kém, mắt kém, vận động đều và giữ giao tiếp với mọi người. Hiện chưa có thuốc chữa khỏi, các thuốc mới chỉ làm chậm bệnh ở giai đoạn sớm.

Phần lớn những lần quên vặt ở tuổi già không đáng ngại. Khi tình trạng mất trí nhớ ở người già lặp lại, nặng dần và chạm vào sinh hoạt hằng ngày, đi khám sớm giúp tìm ra những nguyên nhân chữa được và có thêm thời gian làm chậm bệnh.

Tin bài khác
Vận động viên Việt Nam được chuyên gia quốc tế hướng dẫn dinh dưỡng và hồi phục thể lực

Vận động viên Việt Nam được chuyên gia quốc tế hướng dẫn dinh dưỡng và hồi phục thể lực

Khoảng 200 vận động viên, huấn luyện viên và cán bộ thể thao Việt Nam tham gia chương trình tập huấn về dinh dưỡng, hồi phục thể lực nhằm nâng cao hiệu quả tập luyện và thi đấu quốc tế.
Phơi nắng dưỡng sinh đúng để có lợi cho sức khỏe

Phơi nắng dưỡng sinh đúng để có lợi cho sức khỏe

Phơi nắng dưỡng sinh để cải thiện sức khỏe đang trở thành phương pháp được nhiều người quan tâm. Tuy nhiên, phơi nắng không đơn thuần là lựa chọn thời điểm ra ngoài, mà cần được thực hiện phù hợp với điều kiện thời tiết, thể trạng và nguyên tắc bảo vệ sức khỏe.
Tiêm vắc xin cúm vẫn bị cúm, vậy tiêm để làm gì?

Tiêm vắc xin cúm vẫn bị cúm, vậy tiêm để làm gì?

Vắc xin cúm không ngăn được mọi ca bệnh, nhưng giúp giảm rõ nguy cơ diễn biến nặng và phải nhập viện. Người đã tiêm vẫn có thể mắc cúm vì cơ thể chưa kịp tạo miễn dịch, virus năm đó biến đổi lệch khỏi vắc xin, tuổi cao khiến đáp ứng yếu hơn, hoặc đang mắc một bệnh hô hấp khác.
FV RUN 2026 thu hút hơn 3.300 vận động viên, dành 1 tỷ đồng hỗ trợ trẻ em khó khăn

FV RUN 2026 thu hút hơn 3.300 vận động viên, dành 1 tỷ đồng hỗ trợ trẻ em khó khăn

Ngày 31/10, Bệnh viện FV tổ chức giải chạy FV RUN 2026 tại Khu đô thị Phú Mỹ Hưng, TP. Hồ Chí Minh với hơn 3.300 vận động viên đăng ký. Toàn bộ doanh thu bán vé, tương ứng 1 tỷ đồng được dành để hỗ trợ chi phí phẫu thuật và điều trị cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
Ngày Đột quỵ Thế giới 29/10: “Every M1nute Counts” - Mỗi phút giây đều quý giá

Ngày Đột quỵ Thế giới 29/10: “Every M1nute Counts” - Mỗi phút giây đều quý giá

Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, để lại di chứng nghiêm trọng hoặc cướp đi tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Hưởng ứng Ngày Đột quỵ Thế giới 29/10, thông điệp “Every M1nute Counts” nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo, gọi cấp cứu ngay khi nghi ngờ đột quỵ và chủ động phòng ngừa nguy cơ bệnh lý.
Tập thể dục ngắt quãng, lời giải cho người luôn thiếu thời gian

Tập thể dục ngắt quãng, lời giải cho người luôn thiếu thời gian

Tập thể dục ngắt quãng, tức chia vận động thành nhiều đợt vài phút rải rác trong ngày, vẫn được tính vào lượng vận động cơ thể cần. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã bỏ quy định mỗi lần tập phải kéo dài ít nhất 10 phút. Với người bận rộn, đây là cách giữ sức khỏe mà không cần thêm một buổi tập riêng.
Người tiểu đường uống trà có hạ được đường huyết không?

Người tiểu đường uống trà có hạ được đường huyết không?

Trà không đường là thức uống tốt cho người tiểu đường, nhưng tác dụng hạ đường huyết của trà nhỏ hơn nhiều so với lời đồn. Điều đáng lo hơn là có người tin trà đến mức bỏ thuốc.
Người trên 60 tuổi có nên uống aspirin phòng đột quỵ mỗi ngày?

Người trên 60 tuổi có nên uống aspirin phòng đột quỵ mỗi ngày?

Với người khỏe mạnh, chưa từng bị đột quỵ hay nhồi máu cơ tim, câu trả lời là không nên tự uống aspirin phòng đột quỵ. Các hướng dẫn tim mạch quốc tế đã đổi khuyến cáo trong vài năm gần đây, vì ở tuổi này aspirin gây chảy máu dạ dày, chảy máu não nhiều hơn phần lợi mang lại. Riêng người đã có bệnh tim mạch hoặc đang uống theo đơn thì không được tự ý ngưng thuốc.
Cúm A/H1N1 có nguy hiểm hơn cúm thường không?

Cúm A/H1N1 có nguy hiểm hơn cúm thường không?

Cúm A/H1N1 hiện nay không còn là cúm đại dịch như năm 2009 mà đã trở thành một chủng cúm mùa quen thuộc. Với người khỏe mạnh, cúm A/H1N1 nhìn chung không nặng hơn các loại cúm khác, dù cúm nào cũng có thể gây biến chứng. Người cao tuổi và người có bệnh nền mới là nhóm cần cảnh giác.
Men gan cao có phải là gan nhiễm mỡ không?

Men gan cao có phải là gan nhiễm mỡ không?

Men gan cao thường cho biết tế bào gan đang bị tổn thương, và nguyên nhân có thể là rượu bia, thuốc, viêm gan virus, chứ không riêng gan nhiễm mỡ. Ở chiều ngược lại, gan đã nhiễm mỡ mà men gan vẫn trong mức bình thường cũng không hiếm.
Người tăng huyết áp ăn xoài bao nhiêu là vừa?

Người tăng huyết áp ăn xoài bao nhiêu là vừa?

Người tăng huyết áp vẫn có thể ăn xoài, mỗi lần khoảng 100–125g thịt quả và tính chung vào lượng trái cây trong ngày. Đây là lượng ăn tham khảo, không phải khẩu phần để hạ huyết áp hay thay thuốc.
Bị đau lưng nằm nghỉ hay vận động thì mau khỏi hơn?

Bị đau lưng nằm nghỉ hay vận động thì mau khỏi hơn?

Với phần lớn các cơn đau thắt lưng thông thường, đi lại nhẹ nhàng và giữ sinh hoạt trong sức chịu đựng giúp hồi phục tốt hơn nằm yên trên giường. Nằm nghỉ ngắn lúc đau nhiều vẫn được, nhưng nằm lâu không làm lưng lành nhanh hơn. Riêng khi yếu chân tăng dần hoặc rối loạn tiểu tiện mới xuất hiện, người bệnh cần được khám cấp cứu.
Đất sen hồng Đồng Tháp "mở hội": Hơn 15.500 bước chạy hòa nhịp cùng âm nhạc

Đất sen hồng Đồng Tháp "mở hội": Hơn 15.500 bước chạy hòa nhịp cùng âm nhạc

Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) phối hợp cùng Công ty Cổ phần Truyền thông Nexus (Nexus Sport Events) tổ chức mùa giải thứ 5 của VPBank Đất Sen Hồng Music Marathon 2026, diễn ra từ ngày 9 đến 11/10/2026 tại trung tâm thành phố Cao Lãnh.
Dịch hạch thể phổi lây thế nào và có chữa được không?

Dịch hạch thể phổi lây thế nào và có chữa được không?

Dịch hạch thể phổi chủ yếu lây qua giọt bắn khi tiếp xúc gần với người bệnh đang ho. Ngày nay, bệnh có thể chữa bằng kháng sinh thông dụng, và tỷ lệ hồi phục cao nếu được điều trị trong 24 giờ đầu từ khi có triệu chứng. Điều nguy hiểm nằm ở tốc độ: không điều trị, bệnh có thể gây tử vong chỉ trong một ngày.
Nguyên nhân hôi miệng có phải do dạ dày không?

Nguyên nhân hôi miệng có phải do dạ dày không?

Nhiều người cứ thấy hơi thở nặng mùi là nghĩ ngay đến dạ dày. Thực tế, nguyên nhân hôi miệng phần lớn nằm ngay trong khoang miệng, từ cao răng, bệnh nướu đến lớp bám trên lưỡi. Dạ dày chỉ đáng nghi khi mùi hôi đi kèm một số dấu hiệu riêng.
bao-hiem-that-nghiep