Huyết áp bao nhiêu là cao, cao do cơ địa có sao không?

Huyết áp bao nhiêu là cao, cao do cơ địa có sao không?

Câu hỏi huyết áp bao nhiêu là cao tưởng chỉ cần một con số để trả lời. Thực tế, mốc này khác nhau giữa đo ở nhà và đo ở phòng khám, còn với người cao tuổi lại có thêm mức bác sĩ chấp nhận khi điều trị. Nhiều người lẫn các mốc này với nhau, rồi lẫn tiếp với cảm giác đã quen của chính cơ thể mình, nên chậm đi khám hoặc tự bỏ thuốc.

Đo huyết áp ở nhà và ở phòng khám, bao nhiêu thì là cao?

Mỗi lần đo có hai con số. Số trên là huyết áp tâm thu (áp lực trong lòng mạch khi tim co bóp đẩy máu đi), số dưới là huyết áp tâm trương (áp lực khi tim nghỉ giữa hai nhịp).

Theo Viện Y tế và Chăm sóc Quốc gia Anh (NICE), ngưỡng tăng huyết áp khi đo tại phòng khám là 140/90 mmHg, còn với trung bình tự đo ở nhà là 135/85 mmHg, vì ở nhà người ta ít hồi hộp hơn. Chỉ cần một trong hai số đạt hoặc vượt ngưỡng.

Một lần đo cao chưa đủ kết luận mắc bệnh. Cà phê, thuốc lá, vận động hay căng thẳng đều có thể đẩy huyết áp lên tạm thời. NICE khuyến nghị đo hai lần liên tiếp mỗi sáng và tối trong 4–7 ngày, bỏ ngày đầu rồi lấy trung bình.

Người cao tuổi dùng chung ngưỡng ấy, chỉ khác ở mục tiêu điều trị. Với người rất cao tuổi, NICE và Hội Tăng huyết áp châu Âu (ESH) thường đặt mục tiêu số trên dưới 150 mmHg, vì hạ quá thấp dễ gây chóng mặt, té ngã. Mức được chấp nhận khi điều trị không có nghĩa là huyết áp đã bình thường.

Huyết áp cao thường xuyên thì tim, não, thận bị ảnh hưởng gì?

Nhiều trường hợp người ta gọi là "cao do cơ địa" thực chất là tăng huyết áp nguyên phát (không tìm ra một bệnh cụ thể nào gây ra), hình thành từ khuynh hướng di truyền cộng với tuổi tác và lối sống. Di truyền giải thích vì sao một người dễ mắc bệnh, chứ không biến mức huyết áp cao thành mức an toàn riêng. Huyết áp cao cũng có thể do bệnh khác như bệnh thận, rối loạn nội tiết, điều người bệnh không tự phân biệt được.

Còn chuyện quen. Người làm nhiều năm trong xưởng máy có tiếng ồn, dần quen và đến lúc nào đó không cảm thấy ồn nữa, nhưng tai vẫn nghe kém đi từng năm. Huyết áp cao cũng vậy. Không đau đầu, không mệt không có nghĩa là tim, mạch máu và thận đang an toàn.

Áp lực cao kéo dài khiến tim làm việc nặng hơn, tăng nguy cơ dày cơ tim, suy tim, nhồi máu cơ tim. Mạch máu não dễ tổn thương, tăng nguy cơ đột quỵ. Thận và mắt cũng có thể bị ảnh hưởng.

Dữ liệu tổng hợp từ nhiều nghiên cứu lớn ở người 40-89 tuổi (lưu tại Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ) cho thấy số trên cao thêm 20 mmHg thì nguy cơ tử vong do đột quỵ và bệnh mạch vành tăng khoảng gấp đôi. Kiểm soát huyết áp giúp giảm các nguy cơ này.

Khi mới uống thuốc hạ áp thấy mệt, chóng mặt có nên ngừng không?

Khi mới dùng thuốc hạ áp, một số người thấy mệt, choáng, nhất là lúc đứng dậy. Ở người cao huyết áp lâu năm, cảm giác này dễ gặp khi huyết áp hạ nhanh. Nó cũng có thể do huyết áp hạ quá mức hoặc tác dụng phụ của thuốc. Điều đó không chứng minh rằng huyết áp phải cao mới khỏe.

Hướng xử lý được khuyến nghị là báo lại bác sĩ để kiểm tra và điều chỉnh điều trị, thay vì tự ngừng thuốc, giảm liều hay uống cách ngày.

Hội Tăng huyết áp Việt Nam xác định mốc từ 180/120 mmHg trở lên là cơn tăng huyết áp. Nếu nghỉ vài phút đo lại vẫn ở mức này, cần liên hệ cơ sở y tế ngay. Nếu kèm đau ngực, khó thở hoặc yếu một bên người, cần gọi 115 ngay, không chờ đo lại và không tự uống thêm thuốc để hạ thật nhanh.

Người thợ trong xưởng ồn thường chỉ nhận ra tai yếu đi khi đo thính lực. Với câu hỏi huyết áp bao nhiêu là cao, chiếc máy đo ở nhà cho câu trả lời rõ nhất khi được dùng đúng cách trong nhiều ngày. Khi con số trung bình đạt ngưỡng, kể cả ở người đã cao nhiều năm, đó là lúc cần đi khám để được đặt mục tiêu điều trị riêng.