UBND TP. Hồ Chí Minh đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất hỗ trợ bằng tiền đối với người có đất bị thu hồi đủ điều kiện tái định cư nhưng không nhận nhà, đất tái định cư và lựa chọn tự lo chỗ ở mới.
Theo dự thảo, mức hỗ trợ được xác định căn cứ giá đất ở theo bảng giá đất và diện tích tối thiểu được phép tách thửa tại địa phương, đồng thời áp dụng mức trần theo 4 khu vực.
Cụ thể, khu vực 1 gồm các địa bàn trung tâm như Sài Gòn, Bến Thành, Tân Định, Bàn Cờ, Xuân Hòa, Chợ Lớn, Bình Thạnh, Phú Nhuận... có mức hỗ trợ tối đa 6 tỷ đồng/trường hợp.
![]() |
| TP. Hồ Chí Minh đề xuất hỗ trợ tái định cư đến 6 tỷ đồng |
Khu vực 2, gồm các địa bàn như Gò Vấp, Thủ Đức, Bình Tân, Thuận An, Dĩ An, Vũng Tàu..., được đề xuất mức hỗ trợ tối đa 3,5 tỷ đồng. Khu vực 3 gồm Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh, Nhà Bè, Cần Giờ, Bến Cát, Phú Mỹ... có mức tối đa 1,5 tỷ đồng. Khu vực 4 gồm Dầu Tiếng, Côn Đảo, Đất Đỏ, Xuyên Mộc... được đề xuất mức tối đa 1 tỷ đồng.
Trường hợp địa bàn có đủ quỹ nhà, đất tái định cư để bố trí, mức hỗ trợ bằng tiền cho người dân tự lo chỗ ở được đề xuất bằng 50% mức tương ứng nêu trên.
Ngoài ra, dự thảo bổ sung cơ chế hỗ trợ đối với phần diện tích đất còn lại ngoài ranh dự án nhưng không đủ điều kiện xây dựng nhà ở. Cụ thể, với đất phi nông nghiệp có diện tích dưới 100 m² hoặc đất nông nghiệp dưới 1.000 m², nếu đáp ứng điều kiện và người dân có nhu cầu, cơ quan chức năng có thể xem xét thu hồi, bồi thường, hỗ trợ mà không phải điều chỉnh quy hoạch, ranh dự án.
Đối với đất sử dụng ổn định nhưng không đủ điều kiện bồi thường, dự thảo đề xuất mức hỗ trợ căn cứ nguồn gốc, thời điểm sử dụng và tình trạng chấp hành pháp luật đất đai. Trong đó, đất phi nông nghiệp sử dụng trước ngày 1/8/2024, không vi phạm pháp luật đất đai và đáp ứng các điều kiện liên quan có thể được hỗ trợ từ 40–100% giá đất tính tiền bồi thường. Trường hợp có vi phạm, mức hỗ trợ dự kiến từ 28–70%, tùy thời điểm sử dụng.
Dự thảo cũng đề cập chính sách hỗ trợ tạm cư trong thời gian chờ bố trí tái định cư, tạo điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội. Đáng chú ý, hộ gia đình có từ 7 nhân khẩu thường trú trở lên, nhiều thế hệ hoặc nhiều cặp vợ chồng cùng sinh sống trên một thửa đất bị thu hồi và đáp ứng điều kiện có thể được xem xét hỗ trợ thêm một suất nhà ở xã hội theo giá tái định cư được duyệt.
Không chỉ tập trung vào các trường hợp bị thu hồi đất, dự thảo Nghị quyết còn bổ sung chính sách bảo vệ quyền lợi của tổ chức, cá nhân có nhà ở, công trình, tài sản bị ảnh hưởng khi khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao, dù không thuộc diện thu hồi đất.
Theo đó, các trường hợp bị hạn chế quyền khai thác, sử dụng đất do phạm vi bảo vệ công trình, hành lang an toàn hoặc yêu cầu bảo đảm an toàn của dự án có thể được xem xét bồi thường, hỗ trợ theo quy định.
Đáng chú ý, nhà ở, công trình và tài sản phải sửa chữa, gia cường, chống đỡ, chống thấm, chống rung hoặc hệ thống hạ tầng kỹ thuật phải di dời, hoàn trả do ảnh hưởng trực tiếp của dự án được đề xuất bồi thường 100% chi phí sửa chữa, khắc phục, di dời hoặc hoàn trả.
Các tổ chức, cá nhân bị ảnh hưởng còn được xem xét hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh; di dời vật nuôi; đào tạo, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm và các chi phí liên quan khác theo quy định.
Đối với hoạt động khai thác không gian không vì lợi ích công cộng, chủ đầu tư, tổ chức, cá nhân thực hiện dự án phải thỏa thuận và chi trả cho những người có quyền, lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng. Trường hợp thiệt hại phát sinh do lỗi trong quá trình thi công, quản lý, khai thác công trình, tổ chức, cá nhân gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm bồi thường, khắc phục theo quy định pháp luật.
Theo UBND TP. Hồ Chí Minh, Thành phố đang triển khai nhiều dự án hạ tầng ngầm quy mô lớn như metro, ga ngầm, trung tâm thương mại ngầm, bãi đỗ xe ngầm, hầm chui giao thông và hệ thống thoát nước ngầm. Cùng với đó, việc khai thác không gian tầm thấp, tầm cao ngày càng được quan tâm.
Thực tế, phạm vi bảo vệ và hành lang an toàn của các công trình có thể nằm phía dưới hoặc phía trên nhà ở, công trình, thửa đất của người dân và tổ chức. Vì vậy, ngay cả khi không bị thu hồi đất trên bề mặt, quyền khai thác, sử dụng tài sản và hoạt động xây dựng vẫn có thể bị hạn chế.
Việc xây dựng cơ chế bồi thường, hỗ trợ riêng được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết những tác động phát sinh, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân trong quá trình phát triển hạ tầng đô thị.
